Tuyên bố chung công nghệ: Một khung đối tác khu vực, không chỉ song phương
Chiến lược kết nối công nghệ Việt Nam–Singapore là một khuôn khổ hợp tác song phương mới, tập trung vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số, đặt mục tiêu xây dựng hai nước thành các trung tâm tự cường về công nghệ thông qua kết nối dữ liệu, hợp tác nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời tạo nền tảng cho một hệ sinh thái đổi mới mang tầm khu vực.
Điểm đáng chú ý nhất của Tuyên bố chung công nghệ là nó được thiết kế như một “khung xương sống” cho hợp tác số Đông Nam Á chứ không chỉ giải quyết lợi ích song phương hẹp. Ngày 25/8/2026, trong khuôn khổ Đối thoại Chiến lược Việt Nam–Singapore lần thứ nhất với chủ đề hướng tới tương lai tự cường, lãnh đạo cấp cao hai Đảng đã cùng thông qua Tuyên bố chung về Chiến lược kết nối công nghệ. Sự kiện này đánh dấu việc hai nước chuyển từ hợp tác công nghiệp truyền thống sang một mô hình đối tác công nghệ Đông Nam Á có tính định hình luật chơi khu vực.
Từ đối tác lâu năm đến tham vọng trở thành đối tác công nghệ Đông Nam Á
Không thể hiểu tầm vóc của Chiến lược kết nối công nghệ nếu bỏ qua nền tảng chính trị – kinh tế đã được xây dựng suốt nhiều thập kỷ. Việt Nam và Singapore là những đối tác lâu năm, quan hệ song phương dựa trên tin cậy chính trị, liên kết kinh tế chặt chẽ và giao lưu nhân dân mật thiết. Trên nền đó, Chương trình Hành động triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện ký ngày 28/10/2025 trở thành điểm tựa để hai bên đẩy hợp tác chuyển hẳn sang trục số.
Tuyên bố chung công nghệ lần này đặt ra tầm nhìn rất tham vọng: đưa hai nước trở thành đối tác công nghệ chiến lược hàng đầu ở Đông Nam Á, trong đó mỗi bên trở nên tự cường hơn về công nghệ thông qua hợp tác và kết nối. Ở tầm khu vực, đây là thông điệp chính trị mạnh: thay vì cạnh tranh, hai nền kinh tế chọn cộng hưởng thế mạnh – thị trường, sản xuất và nhân lực trẻ của Việt Nam với năng lực R&D, quản trị dữ liệu, AI và kết nối quốc tế của Singapore. Đây là mô hình đối tác công nghệ Đông Nam Á khá khác biệt so với cách tiếp cận song phương truyền thống.
Dữ liệu, AI và VSIP 2.0: Trụ cột mới của hợp tác Việt Nam Singapore
Thay vì chỉ nói chung chung về chuyển đổi số, Chiến lược kết nối công nghệ đi thẳng vào những trụ cột then chốt của kinh tế số thế hệ mới. Thứ nhất là hợp tác về dữ liệu và trí tuệ nhân tạo: hai bên nhất trí làm sâu sắc hợp tác trong phát triển, triển khai và sử dụng hệ thống AI an toàn, có trách nhiệm, tham chiếu Hướng dẫn của ASEAN về quản trị và đạo đức AI. Đây là lựa chọn khôn ngoan, bởi chuẩn khu vực sẽ quyết định khả năng tương tác trong toàn khối.
Thứ hai là dữ liệu xuyên biên giới và đổi mới dựa trên dữ liệu: hai nước muốn tạo thuận lợi cho trao đổi dữ liệu tin cậy giữa các tổ chức, thúc đẩy thử nghiệm, ứng dụng và thương mại hóa nghiên cứu, thông qua việc triển khai Các Điều khoản Hợp đồng Mẫu ASEAN trong Khung ASEAN về quản trị dữ liệu số. Thứ ba, Tuyên bố tái định vị các Khu công nghiệp Việt Nam–Singapore (VSIP), đúng dịp 30 năm hình thành, như một biểu tượng bước sang giai đoạn “VSIP 2.0” – tích hợp công nghệ thông minh, sản xuất tiên tiến, hệ thống xanh và bền vững nhằm thu hút đầu tư thế hệ mới.
Hệ sinh thái đổi mới chung và vai trò “bệ phóng” cho DEFA
Nếu chỉ nhìn Tuyên bố chung như một thỏa thuận dự án, chúng ta sẽ đánh giá thấp tham vọng xây dựng hệ sinh thái. Hai bên công khai mục tiêu đồng kiến tạo, đồng nghiên cứu, đồng phát triển để hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực, nơi doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu của hai nước cùng kết nối, sáng tạo và phát triển. Việc ký Bản ghi nhớ giữa Trung tâm Công nghệ và Tái sản xuất Tiên tiến thuộc A*STAR ARTC và Becamex để thành lập Trung tâm Nghiên cứu Sản xuất Tiên tiến Việt Nam (VAMRC) chính là thử nghiệm đầu tiên của mô hình này.
Ở tầm ASEAN, Tuyên bố chung công nghệ còn đóng vai trò như một phòng thí nghiệm cho Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN (DEFA). Hai bên tái khẳng định ủng hộ nỗ lực của ASEAN trong hội nhập kinh tế số, đồng thời ghi nhận tiềm năng của DEFA trong việc tạo thuận lợi cho thương mại số tin cậy, nâng cao khả năng tương tác và kết nối số cho doanh nghiệp trong khu vực. Nếu Việt Nam–Singapore triển khai thành công mô hình chia sẻ dữ liệu, AI có trách nhiệm và VSIP 2.0, đây có thể trở thành mẫu tham chiếu cho các cấu phần quan trọng của DEFA.
Cơ chế thực thi: Từ Tuyên bố đến thay đổi bản đồ hợp tác Đông Nam Á
Điểm then chốt quyết định việc Chiến lược kết nối công nghệ có tái định hình được hợp tác khu vực hay không nằm ở cơ chế thực thi. Hai nước thống nhất đặt toàn bộ hợp tác công nghệ – số vào khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng về Kết nối (CMM), do Bộ trưởng Tài chính Việt Nam và Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Singapore đồng chủ trì, cùng với các Bản ghi nhớ về chuyển đổi số, phát triển số và đổi mới sáng tạo giữa các bộ ngành liên quan. Quan trọng hơn, hai bên cam kết định kỳ rà soát tiến triển, xác định ưu tiên và sáng kiến mới thông qua CMM và các cơ chế song phương hiện có.
Điều này cho thấy Tuyên bố chung công nghệ không phải là lời hứa một lần rồi thôi, mà là một quá trình chính trị – kỹ thuật có kiểm điểm thường xuyên. Nếu duy trì được nhịp triển khai, Việt Nam và Singapore có cơ hội định hình chuẩn mực về dữ liệu, AI và sản xuất tiên tiến cho cả Đông Nam Á. Nhưng nếu các nhóm công tác không biến được tầm nhìn thành các dự án có kết quả đo được, Chiến lược kết nối công nghệ sẽ dừng lại ở mức biểu tượng. Lựa chọn thuộc về cách hai nước biến khung khu vực này thành những thay đổi cụ thể trên mặt đất.
