Chiến lược kết nối công nghệ: Bước ngoặt hay tuyên bố đẹp?
Chiến lược kết nối công nghệ Việt Nam – Singapore là khuôn khổ hợp tác mới, trong đó hai nước cam kết làm sâu sắc liên kết về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và trao đổi dữ liệu, nhằm trở thành đối tác công nghệ chiến lược hàng đầu ở Đông Nam Á và gia tăng tự cường công nghệ thông qua hợp tác và kết nối. Tuyên bố chung về chiến lược kết nối công nghệ được công bố sau Đối thoại chiến lược Việt Nam – Singapore lần thứ nhất kết thúc ngày 25-8, đánh dấu nỗ lực chính trị rõ ràng của cả hai bên trong việc nhanh chóng biến khung đối tác chiến lược toàn diện thành các cơ chế hợp tác hữu hình. Câu hỏi quan trọng không phải là "có hay không", mà là liệu chiến lược này có trở thành trục kết nối số thực sự cho Đông Nam Á hay chỉ dừng ở cấp tuyên bố.
Vì sao hai nước chọn thời điểm này để siết chặt hợp tác công nghệ?
Chiến lược mới không xuất hiện trong khoảng trống chính sách, mà bám chặt vào Chương trình hành động triển khai đối tác chiến lược toàn diện ký ngày 28-10-2025 giữa hai nước. Sự kiện này tạo nền tảng để Việt Nam và Singapore tái khẳng định lợi ích chung và cam kết làm sâu sắc hơn hợp tác trong các lĩnh vực khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, kết nối và kinh tế số. Nói cách khác, chiến lược kết nối công nghệ là bước đi cụ thể hóa những định hướng lớn, tránh tình trạng đối tác chiến lược chỉ tồn tại trên giấy. Trong bối cảnh ASEAN đang thúc đẩy Hiệp định khung kinh tế số (DEFA) để hội nhập kinh tế số khu vực, việc hai nền kinh tế chủ chốt của ASEAN đi trước một bước trong liên kết công nghệ là tín hiệu cho thấy cạnh tranh số trong khu vực sẽ diễn ra theo trục "nhóm quốc gia tiên phong" thay vì từng nước đi riêng lẻ.
Những trụ cột hợp tác: từ dữ liệu, AI đến bán dẫn và công nghệ lượng tử
Điểm đáng chú ý của chiến lược kết nối công nghệ là nó không dừng ở khẩu hiệu "chuyển đổi số ASEAN" mà chỉ rõ các trụ cột hợp tác có thể định hình lại cạnh tranh công nghệ khu vực. Hai bên xác định các lĩnh vực cùng quan tâm gồm nền kinh tế dữ liệu, sản xuất tiên tiến, bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử và các công nghệ mới nổi khác, đi kèm cam kết "đồng kiến tạo, đồng nghiên cứu, đồng phát triển" để xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực, nơi doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu cùng kết nối, cùng sáng tạo và cùng phát triển. Đồng thời, cả Việt Nam và Singapore nhất trí làm sâu sắc hợp tác trong phát triển, triển khai và sử dụng các hệ thống trí tuệ nhân tạo một cách an toàn, có trách nhiệm, tham chiếu Hướng dẫn của ASEAN về quản trị và đạo đức AI. Đây là tham vọng được đặt trên sự bổ trợ rõ rệt: Singapore mạnh về nghiên cứu, quản trị dữ liệu và AI; Việt Nam có thị trường năng động, lực lượng lao động trẻ và năng lực sản xuất đang tăng.
Dữ liệu xuyên biên giới và DEFA: tác động trực tiếp tới người dùng
Tuyên bố chung đi thẳng vào vấn đề nhạy cảm nhất của kỷ nguyên số: dữ liệu. Hai bên mong muốn tạo thuận lợi cho trao đổi dữ liệu tin cậy giữa các tổ chức nhằm đẩy nhanh quá trình thử nghiệm, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đồng thời khuyến khích việc sử dụng và luân chuyển dữ liệu xuyên biên giới một cách có trách nhiệm thông qua triển khai Các điều khoản hợp đồng mẫu ASEAN (MCCs) trong Khung quản trị dữ liệu số của ASEAN. Về người dùng và doanh nghiệp, chiến lược này hứa hẹn các dịch vụ số liền mạch hơn, giao dịch số an toàn hơn và cơ hội kinh doanh mới xuyên biên giới, bởi cả hai nước đều nhận định các lĩnh vực công nghệ và kinh tế số là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng bền vững và cùng có lợi. Họ cũng ghi nhận tiềm năng của DEFA trong việc tạo thuận lợi cho thương mại số tin cậy, tăng cường khả năng kết nối số và mở ra cơ hội mới cho doanh nghiệp và người dân toàn khu vực.
Từ cơ chế đến thực thi: Việt Nam – Singapore có trở thành đối tác công nghệ Đông Nam Á?
Chiến lược kết nối công nghệ mang tham vọng biến Việt Nam và Singapore thành đối tác công nghệ chiến lược hàng đầu ở Đông Nam Á, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào cách hai nước chuyển hóa khung chiến lược thành hành động. Về mặt cơ chế, hợp tác sẽ được thảo luận và triển khai thông qua nền tảng Hội nghị Bộ trưởng Kết nối (CMM), biên bản ghi nhớ về chuyển đổi số giữa Bộ Công an Việt Nam và Bộ Phát triển số và Thông tin Singapore, cùng biên bản ghi nhớ về phát triển số và đổi mới sáng tạo giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Phát triển số và Thông tin Singapore. Hai bên cũng sẽ định kỳ rà soát tiến độ, xác định ưu tiên và sáng kiến mới. Nếu các bước này được thực hiện nghiêm túc, Việt Nam có thể trở thành "công xưởng số" của khu vực còn Singapore giữ vai trò "trụ sở dữ liệu và AI", cùng tạo nền tảng cạnh tranh mới cho ASEAN trong cuộc đua kinh tế số toàn cầu. Nếu không, chiến lược kết nối công nghệ sẽ bị các sáng kiến khu vực khác vượt qua và đánh mất cơ hội định hình trục đổi mới của Đông Nam Á.
