Chiến lược kết nối công nghệ: Bước ngoặt nâng cấp quan hệ Việt Nam – Singapore
Chiến lược kết nối công nghệ Việt Nam – Singapore là khuôn khổ hợp tác mới nhằm đưa hai nước trở thành đối tác công nghệ chiến lược hàng đầu Đông Nam Á, tập trung vào kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chia sẻ tri thức và phát triển chung các lĩnh vực như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, kinh tế số và công nghệ lượng tử trên nền tảng tin cậy chính trị, liên kết kinh tế và giao lưu nhân dân lâu năm giữa hai bên.
Tại Cuộc Đối thoại Chiến lược Việt Nam – Singapore lần thứ nhất ngày 25/8, hai bên đã ra Tuyên bố chung về Chiến lược Kết nối công nghệ, chính thức “khóa” tầm nhìn hợp tác dài hạn trong khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, AI và kinh tế số. Đây không phải một phụ lục kỹ thuật, mà là thông điệp chính trị rõ ràng: trụ cột hợp tác công nghệ Việt Nam Singapore sẽ được đưa lên ngang tầm đối tác chiến lược toàn diện đã ký trước đó. Việc lựa chọn công nghệ làm trọng tâm cho giai đoạn mới cho thấy cả hai đều nhận ra cuộc cạnh tranh lớn trong chuỗi giá trị số đang dịch chuyển vào Đông Nam Á – hoặc nắm lấy cơ hội, hoặc chấp nhận tụt hậu.
Vì sao phải hành động ngay: Bối cảnh khu vực và bổ trợ thế mạnh lẫn nhau
Chiến lược kết nối công nghệ không xuất hiện trong khoảng trống. Nó dựa trên Chương trình Hành động triển khai quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện giữa hai nước, ký ngày 28/10/2025, vốn đã xác định khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, kết nối và kinh tế số là động lực tăng trưởng mới. Cùng lúc, năm 2026 đánh dấu 30 năm hình thành và phát triển các khu công nghiệp VSIP – biểu tượng của thành công hợp tác công nghiệp và đầu tư, nay cần một “VSIP công nghệ” để bước sang chuỗi giá trị cao hơn.
Điểm đáng chú ý là hai bên thẳng thắn nhìn nhận tính bổ trợ giữa hai hệ sinh thái đổi mới sáng tạo: Việt Nam có thị trường năng động, nguồn nhân lực trẻ và năng lực sản xuất ngày càng cao; trong khi Singapore mạnh về nghiên cứu – phát triển, quản trị dữ liệu, AI và kết nối quốc tế. Thay vì cạnh tranh ganh đua, tuyên bố chung chọn con đường đồng kiến tạo – đồng nghiên cứu – đồng phát triển, đặt mục tiêu xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực, nơi doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu hai nước cùng kết nối và cùng phát triển.
AI và bán dẫn: Mũi nhọn để vươn lên trung tâm chuỗi giá trị số Đông Nam Á
Nếu phải chọn một trục xoay cho hợp tác công nghệ Việt Nam Singapore, đó chính là AI và bán dẫn Đông Nam Á. Hai bên khẳng định nhận thức rõ tiềm năng chuyển đổi mạnh mẽ của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất và tăng trưởng bền vững cho doanh nghiệp và người dân, đồng thời nhất trí làm sâu sắc hợp tác trong phát triển, triển khai và sử dụng hệ thống AI một cách an toàn, có trách nhiệm, tham chiếu Hướng dẫn ASEAN về Quản trị và Đạo đức AI.
Trên nền AI, tuyên bố chung ưu tiên rõ ràng các lĩnh vực mang tính chiến lược dài hạn: nền kinh tế dữ liệu, sản xuất tiên tiến, bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử và các công nghệ mới nổi. Nói cách khác, hai nước đang chọn bước vào “vòng trong” của cuộc chơi công nghệ toàn cầu, nơi giá trị nằm ở thiết kế, thuật toán, dữ liệu và chuỗi cung ứng chất xám. Điều này chỉ có thể đạt được nếu đi kèm một chiến lược nghiêm túc về nguồn nhân lực – điều mà cả hai đã nhấn mạnh là nền tảng của kết nối công nghệ bền vững, coi đào tạo nhân lực chất lượng cao là điều kiện tiên quyết chứ không phải phụ lục.
Dữ liệu và tự cường công nghệ: Từ khẩu hiệu đến cơ chế vận hành chung
Tự cường công nghệ là cụm từ dễ bị dùng thành khẩu hiệu, nhưng trong Chiến lược Kết nối công nghệ, nó gắn với những cơ chế rất cụ thể. Hai bên nêu rõ tầm nhìn: đưa Việt Nam và Singapore trở thành đối tác công nghệ chiến lược hàng đầu ở Đông Nam Á, trong đó cả hai trở nên tự cường hơn về công nghệ thông qua hợp tác và kết nối, chứ không phải khép kín tự lực. Trọng tâm nằm ở trao đổi tri thức, kinh nghiệm, chuyên môn kỹ thuật và thông lệ tốt giữa cơ quan chính phủ, doanh nghiệp và giới học thuật.
Dữ liệu là “hạ tầng mềm” quyết định thành bại của hợp tác AI và kinh tế số. Hai nước cam kết thúc đẩy đổi mới sáng tạo dựa trên dữ liệu, khuyến khích sử dụng và luân chuyển dữ liệu xuyên biên giới có trách nhiệm thông qua triển khai Các Điều khoản Hợp đồng Mẫu ASEAN trong Khung Quản trị Dữ liệu Số. Đồng thời, sẽ tạo thuận lợi cho đối thoại giữa các cơ quan quản lý dữ liệu và an ninh mạng của Singapore với Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nhằm trao đổi quan điểm chính sách và thông lệ tốt về luồng dữ liệu xuyên biên giới. Điểm đáng chú ý là hai bên cũng thống nhất sẽ định kỳ rà soát tiến triển, xác định ưu tiên và sáng kiến mới thông qua Hội nghị Bộ trưởng về Kết nối và các cơ chế song phương hiện có, bảo đảm đây là quá trình sống chứ không phải văn bản “đóng khung”.
Triển vọng: Từ tuyên bố chung đến hệ sinh thái đổi mới sáng tạo khu vực
Đặt cạnh 30 năm thành công của các khu công nghiệp VSIP, Tuyên bố chung về Chiến lược Kết nối công nghệ gợi mở một chương mới: thay vì chỉ xuất khẩu sản phẩm, Việt Nam và Singapore đang hướng đến “xuất khẩu” tri thức, mô hình, nền tảng số. Tầm nhìn xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực, nơi doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu cùng kết nối, đồng kiến tạo và đồng phát triển, nếu được triển khai nghiêm túc, có thể biến cặp Việt Nam – Singapore thành trục tham chiếu mới cho hợp tác khoa học công nghệ trong ASEAN.
Tuy nhiên, để chiến lược kết nối công nghệ không dừng ở các mỹ từ, cả hai bên cần ưu tiên rất rõ trong giai đoạn đầu: chọn vài mảng “đột kích” như AI ứng dụng trong sản xuất, các dự án thử nghiệm chung về bán dẫn và dữ liệu, chương trình đào tạo chung nhân lực công nghệ cao, cùng với khung thử nghiệm luân chuyển dữ liệu xuyên biên giới có trách nhiệm. Nếu làm tốt, Việt Nam – Singapore không chỉ đạt mục tiêu trở thành đối tác công nghệ chiến lược, mà còn góp phần định hình chuẩn mực mới cho hợp tác công nghệ khu vực, nơi tự cường không đối lập với hội nhập, và chia sẻ tri thức là nguồn sức mạnh chung bền vững.
