Quản lý quỹ phải hướng đến quyền lợi người lao động
Quản lý tài chính công đoàn là việc lập kế hoạch, ghi nhận, kiểm soát và công khai nguồn lực để bảo đảm hoạt động công đoàn đúng quy định và phục vụ quyền lợi đoàn viên, người lao động. Đây phải là công cụ tạo ra lợi ích cụ thể cho người lao động, không chỉ là một quy trình sổ sách. Công đoàn Điện lực Việt Nam tổ chức hội nghị tổng kết công tác tài chính giai đoạn 2023–2025 tại Gia Lai, trong bối cảnh cơ chế thu, phân phối kinh phí và tổ chức bộ máy có nhiều thay đổi. Hội nghị có hơn 250 cán bộ kế toán công đoàn trong toàn hệ thống. Quy mô tham dự cho thấy việc thống nhất cách quản lý không thể dừng ở chỉ đạo cấp trên: năng lực thực hiện tại từng đơn vị mới quyết định nguồn quỹ được theo dõi minh bạch và chuyển thành hoạt động chăm lo ra sao.
Trong giai đoạn này, công đoàn các cấp duy trì hoạt động tài chính, bảo đảm nguồn lực cho nhiệm vụ đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của đoàn viên, người lao động. Việc lập dự toán, hạch toán, quyết toán và công khai tài chính cơ bản được thực hiện theo quy định. Đây là nền tảng cần thiết, nhưng tuân thủ thôi chưa đủ: quản lý tài chính chỉ có ý nghĩa khi tiền được dùng đúng mục đích, tiết kiệm và ưu tiên đúng nhu cầu. Vì vậy, yêu cầu đặt ra sau hội nghị không chỉ là giữ nền nếp kế toán, mà còn phải chứng minh nguồn lực được phân bổ hợp lý và tạo tác động thiết thực tại cơ sở.
Chuẩn hóa kế toán để giảm sai lệch khi chuyển giao
Việc triển khai phần mềm kế toán VCS là bước tiến đáng kể vì giúp chuẩn hóa hệ thống tài khoản, sổ sách và biểu mẫu báo cáo, đồng thời hỗ trợ tổng hợp, đối chiếu số liệu. Với kế toán công đoàn, tính thống nhất này quan trọng hơn việc có thêm một công cụ: nó giúp các cấp ghi nhận và kiểm tra dữ liệu theo cùng cách, giảm lúng túng khi tổng hợp. Tuy nhiên, phần mềm không tự giải quyết được mọi vướng mắc. Hội nghị ghi nhận khó khăn trong nhận diện, đối chiếu và phân phối kinh phí thu tập trung, cân đối nguồn lực theo cơ chế mới, cũng như hạch toán và thực hiện quy trình mua sắm, thanh toán. Muốn VCS phát huy tác dụng, cần đi kèm hướng dẫn sát nghiệp vụ và tập huấn dựa trên tình huống thực tế.
Sau khi sắp xếp tổ chức từ ngày 1/7/2025, các đơn vị đã kiểm kê, bàn giao tài chính, tài sản, hồ sơ và dữ liệu kế toán để duy trì hoạt động liên tục. Đây là khâu dễ tạo khoảng trống trách nhiệm nếu hồ sơ thiếu hoặc số liệu chưa được đối chiếu đến nơi đến chốn. Vì thế, yêu cầu hoàn thiện bàn giao và làm rõ trách nhiệm người đứng đầu cần được xem là phần cốt lõi của chuẩn hóa, không phải thủ tục hậu kiểm. Chủ trương nâng cao chất lượng hạch toán, khai thác hiệu quả VCS và hỗ trợ cán bộ mới tiếp nhận nhiệm vụ là đúng hướng; kết quả sẽ phụ thuộc vào việc các đơn vị biến chủ trương ấy thành quy trình dễ làm, dễ kiểm tra.
Giám sát chặt, dành nguồn lực đúng ưu tiên
Muốn bảo đảm quỹ được dùng đúng nơi, cần tăng giám sát tài chính bằng kiểm tra và tự kiểm tra thường xuyên, tập trung đối chiếu nguồn thu, công nợ và tài sản. Đây là yêu cầu thiết thực trong bối cảnh cơ chế phân phối thay đổi và việc quản lý trải qua sắp xếp tổ chức. Công khai, minh bạch không thể chỉ thể hiện ở báo cáo cuối kỳ; chúng cần được duy trì trong từng khâu thu, chi, thanh toán và bàn giao. Cùng với kỷ luật kiểm tra, trách nhiệm người đứng đầu phải rõ ràng để sai sót được phát hiện và xử lý kịp thời. Cách làm này không nhằm tạo thêm giấy tờ, mà để bảo vệ nguồn lực chung và củng cố niềm tin của đoàn viên vào cách công đoàn sử dụng quỹ.
Ưu tiên cuối cùng phải là chăm lo đoàn viên và người lao động, trên nguyên tắc sử dụng tài chính đúng chế độ, tiết kiệm, công khai và minh bạch. Công đoàn Điện lực Việt Nam đề nghị các cấp cụ thể hóa kết quả hội nghị trong chương trình công tác và dự toán năm 2027. Đây là mốc quan trọng để kiểm tra xem các cải tiến về kế toán và giám sát có thực sự đưa nguồn lực đến gần người lao động hơn hay không. Hồ sơ thanh toán điện tử cũng cần được triển khai theo lộ trình, bảo đảm điều kiện pháp lý, kỹ thuật và hướng dẫn thống nhất, thay vì thúc ép chuyển đổi khi quy trình chưa sẵn sàng. Hội nghị đồng thời biểu dương 9 tập thể và 31 cá nhân có thành tích xuất sắc. Khen thưởng đáng ghi nhận, nhưng thước đo bền vững vẫn là quản lý tốt hơn và chăm lo đúng nhu cầu.
