Chuyển đổi xanh phải bắt đầu từ ứng dụng
Chuyển đổi xanh trong sản xuất là quá trình thay đổi công nghệ, cách dùng tài nguyên và tổ chức hoạt động để giảm tác động môi trường, đồng thời duy trì hiệu quả kinh doanh. Giá trị của quá trình này không nằm ở những cam kết trên giấy, mà ở việc giải pháp được áp dụng, đo lường và cải tiến tại doanh nghiệp. Ngày 26/10, Hội nghị Bàn tròn châu Á-Thái Bình Dương về sản xuất và tiêu dùng bền vững lần thứ 18 (APRSCP) diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh, tập trung kết nối khoa học với công nghiệp nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn. Là hoạt động bên lề Diễn đàn Kinh tế Mùa Thu 2026, hội nghị góp phần triển khai Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021-2030. Hướng đi này đúng trọng tâm: đặt nghiên cứu cạnh nhu cầu sản xuất, thay vì để tri thức và nhà máy vận hành trong hai quỹ đạo riêng.
Hợp tác chỉ có ý nghĩa khi biến thành việc làm cụ thể
Hợp tác khoa học doanh nghiệp cần vượt qua bước trao đổi ý tưởng. Hội nghị hướng tới chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành ứng dụng thiết thực, đồng thời giúp các bên nhận diện nhu cầu, tìm đối tác và đề xuất những bước phối hợp cụ thể. Đây là phép thử quan trọng: một công nghệ chỉ tạo giá trị khi phù hợp với quy trình, năng lực và bài toán thực tế của doanh nghiệp. Vì vậy, các mô hình thí điểm cần có tiêu chí đánh giá rõ ràng trước khi nhân rộng. Dự thảo “Thông điệp APRSCP 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh” dự kiến ưu tiên giải pháp có thể triển khai, mô hình thí điểm có thể đánh giá và nhân rộng, nâng cao năng lực doanh nghiệp và chia sẻ bằng chứng thực tiễn. Cách tiếp cận này thuyết phục hơn việc dừng ở các mục tiêu rộng, bởi nó buộc hợp tác phải trả lời được câu hỏi: giải pháp có hoạt động trong điều kiện sản xuất thật hay không?
Kinh tế tuần hoàn cần gắn với quyết định của doanh nghiệp
Kinh tế tuần hoàn sẽ khó đi xa nếu bị xem như một dự án môi trường tách khỏi hoạt động kinh doanh. Tuần hoàn tài nguyên, tái chế hay tận dụng phụ phẩm chỉ trở thành thay đổi bền vững khi được tính đến trong lựa chọn công nghệ, thiết kế sản phẩm và kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp. Đây là nhận định phân tích về điều kiện triển khai, không phải một kết quả được hội nghị xác nhận. Các chủ đề thảo luận tại APRSCP trải từ công nghệ tiên tiến, đổi mới sáng tạo và tài chính xanh đến kinh tế tuần hoàn trong ngành nhựa, dệt may, sản xuất thông minh, truy xuất nguồn gốc số, cộng sinh công nghiệp và kinh tế sinh học tuần hoàn. Những ví dụ được nêu cho thấy tiềm năng biến phụ phẩm thủy sản và chất thải hữu cơ thành vật liệu sinh học, bao bì hoặc nhiên liệu hàng không bền vững. Nhưng để đi từ tiềm năng tới sản xuất, doanh nghiệp cần đánh giá tính phù hợp và hiệu quả trong hoạt động của mình.
Đổi mới vận hành giúp tăng sức chống chịu
Đổi mới vận hành gắn với sản xuất bền vững không chỉ là câu chuyện giảm phát thải; đó còn là cách doanh nghiệp xem xét lại mức độ phụ thuộc vào nguyên liệu và khả năng sử dụng nguồn lực hiệu quả. Phân tích này cần được hiểu như một hướng hành động, không phải khẳng định rằng hội nghị đã chứng minh doanh nghiệp cụ thể giảm rủi ro chuỗi cung ứng hay đạt trung hòa carbon. APRSCP tập trung tìm giải pháp cho các lĩnh vực công nghiệp trọng điểm hướng tới mục tiêu trung hòa carbon. Tuy nhiên, mục tiêu chỉ có sức nặng khi được nối với dữ liệu đáng tin cậy, năng lực triển khai và kết quả có thể kiểm chứng. Đại diện cơ quan quản lý tại hội nghị cũng nhấn mạnh chính sách cần dựa trên bằng chứng khoa học và dữ liệu đáng tin cậy để đo lường hiệu quả, phù hợp với doanh nghiệp. Điều đó đặt ra yêu cầu cho cả nhà nghiên cứu lẫn nhà máy: cùng xác định chỉ số thực tế, theo dõi tiến độ và điều chỉnh khi giải pháp chưa đạt kết quả.
Từ diễn đàn đến hợp tác lâu dài
Doanh nghiệp nhỏ và vừa không thể bị bỏ lại phía sau trong chuyển đổi xanh. Hội nghị lưu ý cần tạo điều kiện để nhóm doanh nghiệp này tiếp cận công nghệ, nâng cao kỹ năng và tìm nguồn tài chính xanh. Đây không phải phần việc phụ: nếu giải pháp chỉ phù hợp với các đơn vị có nguồn lực lớn, tiến trình chuyển đổi sẽ thiếu độ bao phủ và khó hình thành chuỗi cung ứng bền vững. Sau hội nghị, dự thảo thông điệp APRSCP 2026 dự kiến được hoàn thiện; Chủ tịch APRSCP Yasuhiko Hotta cho biết các thông điệp sẽ được chia sẻ tại những diễn đàn khu vực và Liên hợp quốc năm 2027. Nhưng kết quả đáng kể hơn cả văn kiện là các kết nối được duy trì và chuyển thành dự án hợp tác thực chất. Khoa học cần hiểu bài toán nhà máy; doanh nghiệp cần mở cửa cho thử nghiệm và đo lường. Khi hai phía cùng chịu trách nhiệm về kết quả, kinh tế tuần hoàn mới có cơ hội rời khỏi hội trường để bước vào dây chuyền sản xuất.
