Cầu biên giới Việt Trung: Hạ tầng không chỉ là bê tông, cốt thép
Cầu biên giới Việt Trung là hệ thống cầu đường bộ bắc qua sông Hồng tại khu vực Lào Cai, kết nối các cửa khẩu như Bản Vược – Bát Xát với Bá Sái (Vân Nam), nhằm tăng năng lực thông quan, rút ngắn thời gian vận tải và mở rộng không gian phát triển kinh tế – thương mại cho cả hai bên trong bối cảnh giao thương xuyên biên giới tăng nhanh.
Nhìn từ công trường đầu tháng 8, hai dự án cầu biên giới trên sông Hồng đang bước vào giai đoạn tăng tốc với không khí thi công khẩn trương, công nhân làm ba ca, bốn kíp để tranh thủ thời tiết thuận lợi. Điều đó cho thấy lựa chọn chiến lược của Việt Nam: thay vì chỉ trông vào các cảng biển xa, hạ tầng logistics Lào Cai được đẩy lên tuyến đầu kết nối thương mại khu vực. Ở đây, mỗi nhịp dầm bê tông không chỉ là mét khối công trình mà là một “đường ống” mới cho chuỗi cung ứng, giúp doanh nghiệp bớt phụ thuộc vào các nút thắt truyền thống. Câu hỏi không còn là có nên làm cầu hay không, mà là chúng ta sẽ tận dụng chúng tới đâu.
Bát Xát – Bá Sái: Nhịp cầu chiến lược trên hành lang Côn Minh – Hải Phòng
Dự án cầu đường bộ Bát Xát – Bá Sái, khởi công ngày 31/3/2025, là một trong những cầu biên giới Việt Trung quan trọng nhất hiện nay. Đây là cầu dây văng tháp thấp, dài 420 m, mặt cầu rộng 35,3 m với 6 làn xe hai chiều, tải trọng cấp I đường bộ. Phần Việt Nam có kinh phí xây dựng khoảng 300 tỉ đồng trong tổng mức đầu tư 1.500 tỉ – một con số cho thấy mức độ ưu tiên ngân sách dành cho tuyến kết nối này.
Theo Ban điều hành dự án, đến thời điểm hiện tại, phía Việt Nam đã hoàn thành toàn bộ kết cấu phần dưới và một phần đáng kể kết cấu phía trên, đạt khoảng 54% khối lượng hợp đồng. Cầu vừa là hạ tầng cốt lõi cho Khu hợp tác kinh tế qua biên giới, vừa là “đường cao tốc treo” mới trên hành lang kinh tế Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh. Khi hoàn thành, tuyến này sẽ giảm tải mạnh cho các cửa khẩu hiện hữu, kéo giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp và tái phân bố dòng hàng hóa đang dồn về vài cửa ngõ quen thuộc.
Cầu Bản Vược – Bá Sái và hạ tầng logistics Lào Cai
Song song với Bát Xát – Bá Sái là dự án cầu biên giới qua sông Hồng kết nối khu vực cửa khẩu Bản Vược (Việt Nam) với Bá Sái (Trung Quốc), khởi công ngày 31/3/2025. Phần xây dựng cầu phía Việt Nam có kinh phí 288 tỉ đồng từ ngân sách Trung ương và tỉnh. Cầu chính sử dụng kết cấu dây văng tháp thấp (Extradosed), phía Việt Nam đầu tư một nửa cầu dài 115 m cùng hệ thống đường dẫn và hạ tầng kết nối.
Đáng chú ý, giá trị thực hiện phía Việt Nam đã đạt khoảng 60% khối lượng công trình. Mục tiêu là hoàn thành các hạng mục thuộc phạm vi đầu tư và bàn giao điều kiện kỹ thuật vào cuối tháng 11/2026 để phía Trung Quốc tổ chức hợp long nhịp chính. Khi hoàn thành, cây cầu sẽ tạo thêm tuyến kết nối trực tiếp giữa Lào Cai và Vân Nam, góp phần hoàn thiện hạ tầng khu vực cửa khẩu Bản Vược. Đây chính là mảnh ghép quan trọng của hạ tầng logistics Lào Cai: tăng năng lực vận tải, nâng sức xuất nhập khẩu và mở rộng không gian phát triển kinh tế – thương mại giữa hai địa phương.
Từ giao thương xuyên biên giới đến kết nối thương mại khu vực
Hai cây cầu trên sông Hồng không chỉ phục vụ giao thương xuyên biên giới giữa Lào Cai và Vân Nam; chúng đẩy Việt Nam vào vị thế mới trong mạng lưới kết nối thương mại khu vực. Cầu Bát Xát – Bá Sái được kỳ vọng mở thêm một tuyến vận tải đường bộ chiến lược trên hành lang Côn Minh – Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh. Từ đó, dòng hàng Trung Quốc đi Đông Nam Á và Nam Á sẽ có thêm lựa chọn, thay vì phụ thuộc vào một vài hành lang truyền thống.
Theo Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai Dương Quốc Huy, đây là một trong những công trình hạ tầng giao thông đối ngoại trọng điểm, được kỳ vọng trở thành biểu tượng mới của tình hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc. Nhưng biểu tượng chỉ có ý nghĩa khi đi kèm năng lực thực. Hai cầu biên giới Việt Trung này giúp giảm tải cho cửa khẩu hiện hữu, kéo giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp, đồng thời tăng cường kết nối giữa Việt Nam với thị trường Tây Nam Trung Quốc và liên kết kinh tế Đông Nam Á – Nam Á. Nói cách khác, mỗi container qua cầu là một bước nhỏ dịch chuyển chuỗi giá trị về phía biên giới phía Bắc của Việt Nam.
Cuộc đua hạ tầng: Lợi thế hay thách thức cho chiến lược Việt Nam?
Việc hai cầu biên giới Việt Trung cùng về đích vào cuối năm 2026 đặt ra bài toán chiến lược cho Việt Nam. Một mặt, đây là bước đi rõ ràng trong việc tăng cường kết nối song phương, khẳng định quyết tâm phát triển hạ tầng giao thông biên giới hướng tới một khu vực hợp tác ổn định, bền vững và thịnh vượng. Mặt khác, khi các tuyến vận tải mới được mở, Việt Nam sẽ phải cạnh tranh gay gắt hơn với những hành lang khác trong khu vực để giữ dòng hàng, dòng vốn ở lại.
Theo các chủ đầu tư, quá trình thi công phải đối diện với địa chất phức tạp, mưa lũ nhấn chìm trụ cầu dưới lòng sông và nắng nóng trên 40 độ C. Sự quyết đoán trong tổ chức thi công ba ca, bốn kíp, kê cao thiết bị vào mùa lũ và hoàn thành những hạng mục phức tạp nhất cho thấy Việt Nam không chỉ “nhận” hạ tầng từ bên ngoài mà đang chủ động định hình hạ tầng logistics của chính mình. Kết luận ở đây khá rõ: nếu đi cùng cầu là chính sách logistics thông minh, Lào Cai có thể trở thành cửa ngõ cạnh tranh thực sự, không chỉ là trạm trung chuyển trên bản đồ.
