Số liệu chung không kể hết câu chuyện
Dữ liệu tuyển sinh đại học là tập hợp số liệu về ngành đào tạo và thí sinh trúng tuyển, giúp nhận diện cách quy mô tuyển sinh phân bố giữa các lĩnh vực. Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố cơ cấu trúng tuyển năm 2026, cho thấy bức tranh không tăng đồng đều mà đang dịch chuyển ngay bên trong từng nhóm ngành. Nhóm STEM có 2.319 lượt ngành, tăng 299 so với năm trước; số thí sinh trúng tuyển đạt 241.929, tăng 4.104. Nhưng lấy tổng tăng trưởng ấy làm lý do chọn một ngành bất kỳ thuộc STEM sẽ là đọc sai dữ liệu. Con số tổng chỉ cho biết quy mô nhóm; muốn chọn ngành đại học có cơ sở, thí sinh cần nhìn sâu hơn vào biến động từng lĩnh vực và từng chương trình. Đây là tín hiệu để đặt câu hỏi chính xác hơn, không phải bảng xếp hạng ngành nào chắc chắn phù hợp với mọi người.
STEM phân hóa, không phải ngành nào cũng tăng
Điểm đáng chú ý nằm ở sự tái phân bổ bên trong STEM: máy tính và công nghệ thông tin giảm thí sinh trúng tuyển dù số lượt ngành tăng, trong khi công nghệ kỹ thuật, kỹ thuật và kiến trúc – xây dựng cùng tăng. Các chương trình chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo và dữ liệu có 181 lượt ngành, với 13.969 thí sinh trúng tuyển; nhóm đường sắt có 29 lượt ngành, tăng 6, và 2.940 thí sinh trúng tuyển, tăng 1.420. Những con số này đáng để thí sinh tuyển sinh 2027 theo dõi, nhưng không chứng minh rằng ngành có mức tăng cao nhất sẽ đem lại cơ hội nghề nghiệp tốt nhất. Dữ liệu tuyển sinh không đo trực tiếp nhu cầu tuyển dụng hay kết quả việc làm. Vì vậy, nên xem mức tăng là một dấu hiệu về lựa chọn và quy mô đào tạo, không phải lời bảo đảm cho tương lai.
Đọc dữ liệu cùng giới hạn của nó
Ngoài STEM, số liệu cũng cho thấy các nhóm ngành đi theo những hướng khác nhau: sư phạm – giáo viên tăng 14,6%, lên 44.623 thí sinh trúng tuyển; y dược – sức khỏe giảm 0,4%, còn 43.991. Luật giảm 23,7%, còn 24.483, trong khi quản lý – kinh tế tăng 1,6%, đạt 166.629. Tuy nhiên, Bộ lưu ý cần tách sự thay đổi trong danh mục ngành, chương trình khỏi biến động tuyển sinh thực tế; điểm chuẩn giữa phương thức, tổ hợp và cơ sở đào tạo cũng khó so sánh trực tiếp. Bởi vậy, đừng biến một tỷ lệ tăng hoặc giảm thành kết luận vội về chất lượng hay triển vọng của cả ngành. Khi cân nhắc phương án tuyển sinh của từng chương trình, hãy đối chiếu đúng phương thức và cơ sở đào tạo. Tỷ lệ xác nhận nhập học cùng kết quả học tập sau tuyển sinh sẽ giúp đánh giá đầy đủ hơn.
