Chuyển trọng tâm: từ điểm số sang chất lượng giáo dục toàn diện
Chuyển trọng tâm từ giáo dục chạy theo điểm số sang đánh giá chất lượng giáo dục toàn diện là quá trình thay đổi tư duy và phương thức dạy học, trong đó người học được xem là trung tâm, điểm số chỉ là một chỉ báo trong cả hành trình rèn luyện năng lực, phẩm chất, kỹ năng và sức khỏe, chứ không còn là mục tiêu duy nhất hay thước đo duy nhất của thành công học đường. Điểm nổi bật của năm học 2026-2027 là yêu cầu rõ ràng: giáo dục không chỉ điểm số mà phải trả lời câu hỏi “chúng ta đang đào tạo ra những con người như thế nào”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh mục tiêu cuối cùng của giáo dục không phải là điểm số, bằng cấp hay xếp hạng trường, mà là con người được giáo dục, với đạo đức, trí tuệ, thể chất và thẩm mỹ phát triển hài hòa. Khi lãnh đạo cao nhất nói thẳng như vậy, việc tiếp tục coi điểm 10 là đích đến của mọi giờ học không chỉ lạc hậu mà còn đi ngược tinh thần chỉ đạo.
Nghị quyết 71 và bước ngoặt từ làm chính sách sang kết quả thực tế
Cuộc họp sáng 25-8 do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì tại trụ sở Trung ương Đảng nhằm đánh giá một năm triển khai Nghị quyết 71 về đột phá phát triển giáo dục – đào tạo, đã chỉ ra một thực tế khó né tránh: chúng ta mới chủ yếu “dọn đường”, còn thay đổi về chất trong nhà trường, thầy cô, học sinh và nguồn nhân lực thì chưa thật rõ nét. Nói cách khác, hệ thống đã viết khá nhiều về cải cách, nhưng lớp học vẫn chưa thay đổi đủ. Thông điệp được đưa ra rất dứt khoát: phải chuyển mạnh từ hoàn thiện thể chế, chính sách sang tổ chức thực thi, biến nghị quyết thành kết quả cụ thể ngoài đời sống giáo dục. Đó là lời nhắc rằng mọi khẩu hiệu về chất lượng giáo dục toàn diện sẽ vô nghĩa nếu vẫn để học sinh học tủ, học gạo để “vượt qua kỳ thi”, còn giáo viên chìm trong hồ sơ, báo cáo hơn là gắn bó với từng giờ dạy.
Năm học 2026-2027: bước ngoặt về triết lý và đổi mới đánh giá học sinh
Khi cả nước bước vào năm học 2026-2027 – năm học đầu tiên sau Đại hội XIV của Đảng – lãnh đạo yêu cầu phải coi đây là bước ngoặt, không chỉ là mốc thời gian thông thường. Bước ngoặt đó nằm ở việc kiểm tra, đánh giá phải đặt người học ở vị trí trung tâm, khắc phục bệnh thành tích, tâm lý chạy theo điểm số và thi cử nặng nề. Nếu đề thi vẫn chỉ đòi hỏi ghi nhớ máy móc, nếu học bạ vẫn được tô đẹp để “đua thành tích”, thì mọi lời nói về đổi mới đánh giá học sinh sẽ chỉ là hình thức. Trong thư gửi nhân dịp khai giảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ: thành tích phải gắn với tiến bộ thực chất của từng học sinh, sự trung thực trong dạy, học và niềm vui đến trường. Câu nói này đáng được treo ở mỗi phòng họp hội đồng sư phạm, vì nó đặt lại chuẩn mực: niềm vui học tập và sự trung thực quan trọng không kém – thậm chí quan trọng hơn – bảng điểm đẹp.
Giáo dục không chỉ điểm số: thiết kế lại mục tiêu và phương pháp dạy học mới
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã nói rõ: cần khắc phục bệnh thành tích, tâm lý chạy theo điểm số và áp lực thi cử; điểm số chỉ nên phản ánh quá trình học tập, không phải mục tiêu duy nhất của giáo dục. Điều đó buộc các nhà trường phải nhìn lại: bao nhiêu giờ học được thiết kế để học sinh suy nghĩ, sáng tạo, tự học và giải quyết vấn đề, và bao nhiêu giờ chỉ nhằm “luyện đề” cho kỳ thi tới? Yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học mới rất cụ thể: giảm truyền thụ một chiều, học gạo, học để thi; tăng tự học, thực hành, trải nghiệm, tư duy độc lập, sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề. Trường học phải quan tâm đến khả năng thích ứng của học sinh trong thời đại công nghệ, chứ không chỉ đếm số bài kiểm tra đạt điểm 9, điểm 10. Một nền giáo dục tốt không phải nơi có thật nhiều học sinh đạt điểm cao, mà là nơi mỗi người học biết học, biết suy nghĩ, biết sống có trách nhiệm và đủ năng lực bước vào tương lai.
Từ chính sách tới lớp học: điều gì sẽ thay đổi với người học và người dạy?
Sau một năm thực hiện Nghị quyết 71, nhiều chủ trương đột phá về giáo dục – đào tạo đã được thể chế hóa và từng bước đi vào cuộc sống, trong đó có Luật Nhà giáo cùng các chính sách mới về học phí, sách giáo khoa và chế độ đối với nhà giáo. Việc hoàn thiện khung pháp lý là cần thiết, nhưng quan trọng hơn là cảm nhận của giáo viên, học sinh trong từng ngày lên lớp: họ có ít áp lực hành chính hơn không, có được hỗ trợ tốt hơn ở vùng khó khăn, có được đánh giá công bằng hơn không? Mục tiêu được xác định rõ: “Năm học 2026-2027 phải tạo chuyển biến thực chất về chất lượng dạy và học, công bằng trong tiếp cận giáo dục, năng lực của người học và niềm tin của xã hội”. Điều đó đồng nghĩa với việc Nhà nước phải bảo đảm “đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên”, không để bất kỳ học sinh nào mất cơ hội học tập vì thiếu cơ sở vật chất hay thầy cô. Đồng thời, cơ hội học tập cho học sinh vùng khó khăn phải tiếp tục được coi là yêu cầu trọng tâm, để nơi sinh sống hay điều kiện kinh tế không trở thành rào cản phát triển. Khi những điều này chuyển thành thực tế, triết lý chất lượng giáo dục toàn diện mới không còn là khẩu hiệu.
