Từ ruộng dưa đến phiên bán hàng trực tiếp
Livestream bán nông sản là hình thức giới thiệu và chốt đơn qua phát trực tiếp trên mạng xã hội, giúp người trồng kết nối với người mua mà không chỉ dựa vào thương lái hay chợ truyền thống. Tại xã Kiến Hải, Hải Phòng, cán bộ địa phương đã cùng nông dân đưa cách bán này ra ngay giữa mùa thu hoạch.
Sáng 3/11, phiên phát trực tiếp kéo dài hai giờ, từ 6h30 đến 8h30, trên trang Facebook “Anh Hai Quê” và kênh của xã Kiến Hải. Phó Chủ tịch UBND xã Chung Nhật Lệ cùng cán bộ xã, thôn tham gia giới thiệu dưa, kết nối người mua và vận động cộng đồng ủng hộ nông sản địa phương. Người bán bổ dưa để người xem quan sát, trong khi tại Nhà văn hóa thôn Tú Sơn, các đơn hàng được tiếp nhận, đóng gói và chuẩn bị giao. Đây là cách bán dưa hấu online có sức thuyết phục hơn một lời quảng cáo đơn thuần: người mua được nhìn thấy sản phẩm và nghe trực tiếp về cách trồng.
Hơn 6 tấn được bán, nhưng thành công cần được nhìn đúng mức
Sau gần hai giờ, chương trình hỗ trợ tiêu thụ hơn 6 tấn dưa với giá 20.000 đồng/kg, vượt mục tiêu ban đầu khoảng 4 tấn. Trong mức giá đó, nông dân nhận 18.000 đồng/kg; phần 2.000 đồng còn lại dành cho giao hàng và quỹ an sinh địa phương. Kết quả cho thấy livestream có thể tạo thêm đầu ra trong một thời điểm cần giải phóng nông sản, đồng thời đưa thông tin về chất lượng và quy trình sản xuất đến người mua.
Thời điểm tổ chức không phải ngẫu nhiên. Người trồng thường bán cho thương lái hoặc tự mang hàng ra chợ; khi được mùa, cung vượt cầu có thể khiến họ phải bán rẻ, còn việc tự xoay xở tiêu thụ cũng tốn công. Vụ dưa ở khu vực Tú Sơn được mùa nhờ thời tiết thuận lợi và quy trình chăm sóc được tuân thủ, với sản lượng ước tính 27–30 tấn/ha. Vì vậy, một phiên bán hiệu quả đáng ghi nhận, nhưng không nên nhầm doanh số trong một buổi với lời giải lâu dài cho bài toán đầu ra.
Từ hỗ trợ bán hàng đến tập huấn livestream
Điểm đáng chú ý nhất không chỉ là số dưa đã bán, mà là kế hoạch để nông dân bán hàng chủ động hơn. Kiến Hải dự kiến phối hợp với Đoàn Thanh niên và Hội Liên hiệp Phụ nữ rà soát, mở các lớp tập huấn livestream, trang bị kiến thức và kỹ năng để người trồng có thể tự giới thiệu, bán nông sản. Đây là bước cần thiết: lên hình, trình bày sản phẩm, trả lời câu hỏi, nhận đơn và tổ chức giao hàng đều đòi hỏi chuẩn bị; nếu thiếu những kỹ năng ấy, một kênh trực tuyến mới chưa chắc chuyển thành đầu ra ổn định.
Chính quyền xã cũng dự kiến duy trì livestream để giới thiệu nông sản địa phương và nghiên cứu quảng bá sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng. Tép khô ở khu vực Đoàn Xá và khoai lang đặc sản ở Đại Hợp được nhắc đến như những mặt hàng có thể tiếp cận kênh này. Hướng đi hợp lý là coi livestream như một phần bổ sung cho các kênh bán hiện có, không phải chiếc phao duy nhất. Nếu tập huấn gắn với thực hành và tổ chức được khâu giao nhận, nông dân mới có cơ hội biến một phiên thành công thành năng lực bán hàng lâu dài.
Một kênh mới chỉ có ích khi người bán làm chủ được nó
Phiên livestream ở Tú Sơn cho thấy cán bộ địa phương có thể kết nối sản xuất với người mua và tạo thêm sự chú ý cho nông sản ngay tại thời điểm thu hoạch. Nhưng giá trị bền vững không nằm ở việc phát trực tiếp thật nhiều; nó nằm ở khả năng giúp người trồng hiểu sản phẩm, giao tiếp với khách hàng và xử lý đơn hàng của chính mình.
Vì thế, kế hoạch tập huấn livestream đáng được xem là phần tiếp nối quan trọng hơn cả một buổi bán hàng thành công. Livestream có thể giảm lệ thuộc vào một lối tiêu thụ, nhưng không tự bảo đảm giá tốt hay đầu ra đều đặn. Khi được trang bị kiến thức, kỹ năng phù hợp và có phương án giao hàng rõ ràng, nông dân mới có thể dùng mạng xã hội như một công cụ thực tế để bán nông sản, thay vì chỉ trông chờ vào sự hỗ trợ nhất thời.
