Vì sao trời lạnh khiến khớp khó chịu?
Đau khớp trời lạnh là cảm giác đau, căng hoặc cứng ở một hay nhiều khớp xuất hiện hoặc tăng lên khi nhiệt độ giảm, dù bản thân cái lạnh không đồng nghĩa với việc khớp đã mắc bệnh viêm khớp. Hiện tượng này không phải do tưởng tượng: một số người, nhất là người có viêm khớp hoặc tổn thương sụn, nhận thấy triệu chứng rõ hơn vào ngày rét. Dịch khớp là chất lỏng nằm giữa các khớp, hoạt động như chất bôi trơn tự nhiên giúp khớp cử động. Khi thời tiết lạnh, dịch này có thể đặc hơn, khiến khớp chuyển động kém trơn tru và tạo cảm giác căng cứng. Áp suất khí quyển giảm trong một số hệ thống thời tiết cũng có liên quan đến đau khớp, kể cả khi xét riêng tác động của nhiệt độ. Vì vậy, cảm giác đau có thể là thật, nhưng không nên vội kết luận lạnh đã gây ra viêm khớp.
Lạnh tác động đến cơ thể ra sao?
Ngoài thay đổi ở dịch khớp và áp suất khí quyển, cơ thể còn điều chỉnh tuần hoàn khi trời rét. Mạch máu có xu hướng co lại để ưu tiên bảo vệ các cơ quan bên trong; tuần hoàn đến tay chân và vùng khớp có thể giảm, khiến cơ bắp cứng hoặc kém linh hoạt hơn. Đây là một lý do khiến người ta thường thấy khớp nhức và khó cử động sau khi ở ngoài trời lạnh. Một yếu tố khác dễ bị bỏ qua là ít vận động: trời rét khiến nhiều người đi bộ hay tập thể dục ít hơn, trong khi chuyển động hỗ trợ sản xuất và lưu thông dịch khớp. Bác sĩ cơ xương khớp Will Harvey lưu ý rằng nghiên cứu về nhiệt độ, áp suất khí quyển và đau khớp chưa hoàn toàn thống nhất, nhưng một số nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa thời tiết và tình trạng đau, cứng khớp. Điều quan trọng là phân biệt yếu tố làm triệu chứng nặng hơn với nguyên nhân gây bệnh.
Giữ ấm và vận động nhẹ nhàng
Trong những ngày lạnh, giữ ấm khớp và duy trì vận động nhẹ thường hữu ích hơn nằm yên vì sợ đau. Mặc đủ ấm, đặc biệt ở bàn tay, bàn chân và đầu; khi cần, có thể dùng túi chườm ấm để giúp khớp bớt cứng. Ở trong nhà, hãy đi lại vài phút, duỗi nhẹ và xoa bóp vùng khớp nếu thấy dễ chịu. Chọn vận động nhẹ phù hợp với thể trạng, bắt đầu từ từ và dừng nếu đau tăng rõ; mục tiêu là giữ cơ thể linh hoạt, không phải cố tập xuyên qua cơn đau. Ngồi lâu cũng không có lợi: ít chuyển động có thể góp phần làm tăng đau và cứng khớp. Nếu đang có bệnh khớp hoặc không chắc bài tập nào phù hợp, hỏi nhân viên y tế để được hướng dẫn. Những biện pháp tại nhà nên hỗ trợ sinh hoạt, không thay thế việc đánh giá triệu chứng kéo dài hay nặng lên.
Khi nào nên đi khám?
Đau nhẹ, thoáng qua và giảm khi cơ thể ấm lên có thể được theo dõi cùng các biện pháp chăm sóc phù hợp. Nhưng đừng quy mọi cơn đau cho thời tiết lạnh: nếu đau hoặc cứng khớp, nhất là vào buổi sáng, kéo dài hơn 30 phút, nên liên hệ bác sĩ để được đánh giá. Cũng nên đi khám khi triệu chứng ảnh hưởng đến sinh hoạt thường ngày, hoặc không cải thiện với các biện pháp cơ bản như thuốc kháng viêm hay túi chườm ấm. Lạnh có thể làm triệu chứng của người đã mắc viêm khớp trở nên rõ hơn, nhưng không có bằng chứng cho thấy bản thân cái lạnh gây ra viêm khớp. Kết luận thực tế là hãy giữ ấm, duy trì vận động nhẹ nhàng và để ý diễn biến; đau kéo dài, hạn chế chức năng hoặc không đáp ứng chăm sóc tại nhà cần được nhân viên y tế xem xét, thay vì chỉ chờ thời tiết đổi.
