Quảng Trị bước vào cuộc chơi lớn của năng lượng tái tạo Việt Nam
Quảng Trị điện gió là câu chuyện một tỉnh miền Trung quyết định chuyển mình từ vùng đất chiến tranh và thiên tai thành mắt xích chiến lược trong bản đồ năng lượng tái tạo Việt Nam, với tham vọng trở thành trung tâm điện gió và khí LNG khu vực, gắn với chuỗi giá trị năng lượng xanh toàn cầu. Điểm mấu chốt ở đây không chỉ là số lượng dự án, mà là cách Quảng Trị dùng quy hoạch, đấu thầu và hợp tác quốc tế để tái định vị địa phương trên bản đồ kinh tế. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tỉnh được phân bổ tổng công suất điện gió đến 4.614 MW giai đoạn đến 2030, trong đó 30 dự án đã được đưa vào quy hoạch với tổng công suất 2.609 MW. Đây là con số đủ lớn để buộc các nhà đầu tư phải nhìn Quảng Trị như một cụm năng lượng, chứ không chỉ là một dự án rời rạc. Hiện tỉnh đã có hàng chục dự án điện gió vận hành thương mại, trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về phát triển điện gió.
Cẩm Lộ và Phúc Lộc Thọ: hai “cọc mốc” của cụm công suất 2.600 MW
Nếu phải chọn các dự án biểu tượng cho tham vọng trở thành trung tâm năng lượng của miền Trung, Cẩm Lộ và Phúc Lộc Thọ là hai cái tên không thể bỏ qua. Nhà máy điện gió Cẩm Lộ công suất 200 MW, tổng mức đầu tư 6.500 tỷ đồng, được bố trí tại các xã Hiếu Giang và Cồn Tiến và được lên kế hoạch vận hành thương mại từ quý II/2028. Trong khi đó, nhà máy điện gió Phúc Lộc Thọ nearshore là dự án gần bờ với công suất thiết kế cũng 200 MW, sản lượng dự kiến hơn 515 GWh/năm, tổng vốn đầu tư khoảng 8.507 tỷ đồng. Đây là một phát biểu có thể trích dẫn: “Dự án Phúc Lộc Thọ có công suất thiết kế 200MW, sản lượng điện dự kiến khoảng 515,86 GWh/năm.” Hai dự án này không chỉ bổ sung thêm 400 MW vào cụm dự án điện gió 2.600 MW, mà còn tạo ra cấu trúc đa dạng giữa điện gió trên bờ và nearshore, giúp Quảng Trị thử nghiệm nhiều mô hình phát triển và công nghệ khác nhau trong cùng một địa bàn.
Đấu thầu công khai và tham gia của Qair: Quảng Trị hướng ra chuỗi giá trị toàn cầu
Điểm khác biệt quan trọng trong cách Quảng Trị triển khai các dự án điện gió mới là sự lựa chọn hình thức đấu thầu công khai, thay vì giao chỉ định nhà đầu tư. Với Phúc Lộc Thọ nearshore, tỉnh đã chấp thuận chủ trương đầu tư và yêu cầu tổ chức lựa chọn nhà đầu tư theo pháp luật về đấu thầu. Nhà đầu tư được chọn phải tự làm việc với các cơ quan có thẩm quyền để xác định khả năng đấu nối, truyền tải và giải tỏa công suất; nếu không đáp ứng điều kiện, họ phải tự chịu mọi chi phí và rủi ro. Đây là cách tiếp cận khá “cứng”, nhưng cần thiết để tránh lặp lại bài học nghẽn lưới ở nhiều dự án năng lượng tái tạo Việt Nam. Đồng thời, việc liên doanh giữa Đồng Tâm Group và Qair International – tập đoàn năng lượng tái tạo Pháp đã hiện diện tại Việt Nam từ 2017 – quan tâm đầu tư dự án nearshore 200 MW cho thấy Quảng Trị đang được đặt vào bản đồ chuỗi giá năng lượng xanh toàn cầu, thay vì chỉ là thị trường nội địa.
Từ cụm điện gió đến trung tâm năng lượng miền Trung
Điện gió không phải là câu chuyện duy nhất, mà là mảnh ghép quan trọng trong chiến lược rộng hơn của Quảng Trị. Bên cạnh năng lượng tái tạo, tỉnh đang thu hút thêm dòng vốn lớn vào điện khí và hạ tầng năng lượng, nổi bật là Trung tâm điện khí LNG Hải Lăng và một loạt dự án nguồn điện, lưới điện trọng điểm đang xúc tiến. Khi ghép các mảnh này lại, Quảng Trị xuất hiện như một hub năng lượng, nơi công suất điện gió 2.609 MW trong Quy hoạch điện VIII, các dự án gần bờ như Phúc Lộc Thọ và cơ sở hạ tầng khí LNG bổ trợ cho nhau. Câu hỏi không còn là “Quảng Trị có đủ gió không?”, mà là “tỉnh có biến được lợi thế gió thành lợi thế kinh tế và công nghiệp không?”. Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào khả năng giải tỏa công suất, phát triển công nghiệp phụ trợ và kết nối với các trung tâm tiêu thụ lớn.
Kết luận: Quảng Trị chọn con đường khó nhưng đúng
Quảng Trị đang chọn một con đường khó: phát triển nhanh điện gió trong khi phải đồng thời giải bài toán đấu nối, truyền tải và thu hút nhà đầu tư có năng lực thực sự. Tuy nhiên, chính cách tiếp cận thận trọng với yêu cầu nhà đầu tư tự chịu rủi ro nếu không đảm bảo điều kiện giải tỏa công suất, cùng chiến lược đấu thầu công khai, cho thấy tỉnh không muốn đánh đổi an ninh năng lượng lấy tăng trưởng nóng. Trong bức tranh năng lượng tái tạo Việt Nam, một cụm điện gió có quy mô 2.609 MW, kéo theo sự tham gia của các tập đoàn như Qair International, đặt Quảng Trị vào vị trí khác hẳn – từ một tỉnh nghèo thành ứng viên nghiêm túc cho vai trò trung tâm năng lượng xanh miền Trung. Nếu giữ được kỷ luật quy hoạch và chất lượng nhà đầu tư, Quảng Trị có cơ hội biến sức gió tự nhiên thành “sức gió chính sách”, thổi vào nền kinh tế địa phương một hướng phát triển mới, bền vững hơn.
