Thông điệp từ cúp vô địch: Không chỉ là chuyện giỏi toán
Câu chuyện Trần Sơn Hà – học sinh lớp 7 Trường THCS Đặng Thai Mai, Nghệ An, giành cúp AIMO 2026 vô địch sau Huy chương vàng AIMO 2025 là minh chứng rằng đam mê toán học, phương pháp học kỷ luật và khả năng giữ bình tĩnh dưới áp lực quan trọng không kém năng khiếu bẩm sinh, nhất là với những học sinh giỏi toán đang mơ về các kỳ thi quốc tế.
Điều đáng nói nhất trong hành trình Trần Sơn Hà AIMO không phải bảng thành tích dày đặc mà là cách một cậu bé mê những con số biến niềm thích thú tuổi thơ thành chiến lược học tập nghiêm túc. Em hiện là học sinh lớp 7 của Trường THCS Đặng Thai Mai (Nghệ An), đồng thời là chủ nhân Cúp Vô địch Chung kết Quốc tế Đấu trường Toán học châu Á – AIMO 2026, sau khi đã giành Huy chương vàng ở vòng chung kết quốc tế AIMO tại Tokyo năm trước.
Chiếc cúp AIMO 2026 vô địch được Hà đặt ngay ngắn trên bàn học, cạnh những cuốn sách toán sờn mép – một hình ảnh nói lên tất cả: chiến thắng này là kết quả của nhiều năm bền bỉ chứ không phải “một lần may mắn”.
Từ cậu bé mê biển số xe đến học sinh giỏi toán đa tài
Hà bắt đầu hành trình của mình không bằng những lớp luyện thi Olympic hào nhoáng, mà từ một thói quen tưởng như vụn vặt: đọc và ghi nhớ biển số nhà, biển kiểm soát xe từ khi mới khoảng bốn tuổi. Từ những con số trên đường phố, em dần bước vào thế giới toán học bằng sự tò mò tự nhiên – điều nhiều phụ huynh thường bỏ qua khi quá vội vàng “nhồi” kiến thức cho con.
Bố mẹ Hà không ép học, mà chọn cách đồng hành: buổi tối hai bố con cùng giải từng bài toán, kể cả những bài mà người bố – anh Trần Thanh Bình – phải suy nghĩ rất lâu mới tìm được lời giải. Sự chia sẻ này biến việc học thành niềm vui, chứ không phải cuộc đua thành tích. Chính nền tảng tâm lý thoải mái ấy giúp Hà giữ được sự bền bỉ, thay vì bị “cháy” đam mê khi còn quá nhỏ.
Suốt những năm tiểu học, Hà học tập như bao bạn bè: ban ngày học ở trường, chiều về tự học, chỉ học thêm tiếng Anh để đọc đề và tài liệu; phần lớn kiến thức toán em tự tìm tòi. Đến lớp 5, giáo viên nhận ra tố chất nổi bật khi Hà dự thi Olympic Toán tuổi thơ đạt kết quả cao và khuyên gia đình bồi dưỡng thêm. Từ đó, em dần bước vào các sân chơi lớn, trở thành học sinh giỏi toán với hàng loạt huy chương như IKMC, AMC8, IMC, Violympic, Vioedu và là thủ khoa điểm tuyệt đối 20/20 tại kỳ thi phát hiện học sinh giỏi môn Toán phường Trường Vinh.
Bình tĩnh, kỷ luật và thời gian: Bộ “vũ khí” ôn luyện AIMO
AIMO với Hà “chưa bao giờ là một cuộc thi dễ”: toàn bộ đề bằng tiếng Anh, bài toán đòi hỏi tư duy, phân tích, sáng tạo và mỗi năm đều đổi mới dạng câu hỏi. Chính vì vậy, thay vì lao vào luyện đề kiểu chạy nước rút, Hà xây cho mình chiến lược chuẩn bị thi AIMO rất rõ ràng: ưu tiên sự bình tĩnh và kỷ luật thời gian hơn là làm thật nhanh.
Khi ôn luyện, Hà không ôn lướt. Với mỗi đề 120 phút, em đặt đồng hồ như thi thật, tự chia thời gian: phần nào “chắc tay” phải hoàn thành trong khoảng 90 phút để giữ trọn điểm, phần còn lại dành cho những câu khó hơn. "Mỗi lần làm đề, em đều đặt đồng hồ đúng 120 phút, hoàn thành những câu chắc chắn trước rồi mới quay lại xử lý những câu khó".
Trong phòng thi, Hà liên tục tự nhắc mình: không được cuống, phải kiểm soát cảm xúc. Theo em, điều quan trọng nhất để thành công ở AIMO không phải là tốc độ mà là khả năng quản lý thời gian và giữ đầu óc tỉnh táo. Cách tiếp cận này đi ngược với tâm lý “càng nhanh càng tốt” của nhiều học sinh giỏi toán, nhưng chính nó giúp Hà hạn chế sai lầm ở những câu dễ – yếu tố thường quyết định thứ hạng.
Áp lực huy chương, nước mắt phòng thi và bài học khiêm tốn
Sau Huy chương vàng AIMO 2025 tại Tokyo, Sơn Hà bước vào AIMO 2026 với áp lực ngầm: phải “giữ được vàng”. Thành tích trước đó giúp em tự tin hơn nhưng cũng biến kỳ thi thành một phép thử tâm lý khó khăn. Chính Hà thừa nhận có lúc em mệt và chịu đôi chút áp lực từ việc tham gia quá nhiều cuộc thi, đồng thời phải đối mặt với kỳ vọng ngày một cao từ xung quanh.
Đề AIMO năm nay khiến không ít thí sinh quốc tế bật khóc vì quá khó, trong khi Hà cũng có những câu phải đắn đo. Hai ngày chờ kết quả là khoảng thời gian hồi hộp nhất. Khoảnh khắc được xướng tên là thí sinh duy nhất của đội tuyển Việt Nam giành Cúp Vô địch, em “nhảy cẫng lên vì vui sướng”, gọi ngay cho ông bà nội ngoại và thầy cô để báo tin.
Điều đáng trân trọng là dù chiến thắng giữa hơn 1.300 thí sinh đến từ 22 quốc gia và vùng lãnh thổ, Hà vẫn được thầy cô đánh giá là khiêm tốn, hòa đồng, sẵn sàng học hỏi. Bố em luôn nhắc con “đi thi để trải nghiệm, kết bạn, không phải chỉ để giành giải”. AIMO với Hà không là cuộc đua loại trừ mà là nơi tạo nên những người bạn chí cốt cùng đam mê toán học – từ các bạn trong đội Việt Nam đến thí sinh Malaysia, Trung Quốc mà em tình cờ gặp gỡ.
Đóng góp cho hơn 200 huy chương và gợi ý cho những người đi sau
Tại Vòng Chung kết AIMO quốc tế 2026 tổ chức tại Hà Nội, đoàn học sinh Việt Nam giành hơn 205 huy chương, giải thưởng gồm 1 giải Vô địch, 4 giải Á quân 1, 3 giải Á quân 2, 42 huy chương vàng, 83 bạc, 70 đồng và 2 giải khuyến khích. Cúp AIMO 2026 vô địch của Sơn Hà là mảnh ghép nổi bật trong bức tranh thành tích ấy, cho thấy thế hệ học sinh giỏi toán Việt Nam đủ sức cạnh tranh với những đội được coi là “quái kiệt” như Trung Quốc.
Điều đáng lưu ý với các bạn đang chuẩn bị thi AIMO là Hà không phải “cỗ máy học tập”. Em từng chia sẻ mình cũng mệt, cũng áp lực, và thậm chí còn có môn học “hơi sợ”. Hà cân bằng bằng cách giữ nếp học như học sinh bình thường, vẫn xem phim, đi chơi với bạn sau giờ thi, coi kỳ thi là trải nghiệm hơn là cuộc “sinh tử”.
Nhìn lại hành trình từ cậu bé mê những con số đến nhà vô địch AIMO, Hà gọi đó là “một hành trình đi từ khởi đầu gian nan đến khi có quả ngọt”. Thông điệp quan trọng ở đây không phải “ai cũng có thể vô địch”, mà là: nếu có đam mê thật sự, được gia đình đồng hành đúng cách và biết rèn cho mình kỷ luật cùng sự bình tĩnh, học sinh Việt Nam hoàn toàn có thể đặt chân lên những bục vinh quang tưởng chừng rất xa như AIMO quốc tế.
