Từ cậu bé mê biển số xe đến AIMO 2026 vô địch
Hành trình của một học sinh giỏi toán từ lớp 7 giành cúp AIMO 2026 vô địch là câu chuyện về cách nuôi dưỡng đam mê với những con số, về chiến lược ôn luyện toán khoa học và về bản lĩnh giữ bình tĩnh trước áp lực thi cử quốc tế, hơn là câu chuyện về tài năng bẩm sinh.
Trần Sơn Hà hiện là học sinh lớp 7 Trường THCS Đặng Thai Mai (Nghệ An), chủ nhân Cúp Vô địch Chung kết Quốc tế Đấu trường Toán học châu Á – AIMO 2026, sau khi từng giành Huy chương Vàng AIMO quốc tế tại Tokyo năm trước. Chiếc cúp được đặt cạnh những cuốn sách Toán sờn mép, như lời nhắc rằng chiến thắng này là kết quả của nhiều năm kiên trì chứ không phải một lần “bùng nổ” may mắn.
Từ khoảng bốn tuổi, Hà đã thích đọc vanh vách biển số nhà và biển kiểm soát xe rồi nhớ rất nhanh, một dấu hiệu cho thấy cậu có sự gắn bó tự nhiên với các con số. Nhưng điều quyết định không phải là trí nhớ sớm, mà là cách gia đình lựa chọn đồng hành: không ép học, biến Toán thành những buổi tối hai bố con cùng ngồi giải từng bài, chia sẻ niềm vui mỗi khi tìm được lời giải. Đó là nền tảng cảm xúc tích cực mà nhiều phụ huynh đang bỏ qua khi đẩy con vào guồng “luyện thi” ngay từ nhỏ.
Chiến lược ôn luyện toán: đồng hồ 120 phút và nghệ thuật bình tĩnh
Nếu phải rút gọn chiến lược ôn luyện toán của Sơn Hà trong một hình ảnh, đó sẽ là chiếc đồng hồ đặt sẵn 120 phút và một cậu bé lớp 7 hết sức bình tĩnh trước mỗi đề thi. Hà không ôn luyện kiểu “lướt đề cho nhiều”, mà luyện cách quản lý thời gian và cảm xúc như khi thi thật.
Mỗi đề luyện, Hà đặt đồng hồ đúng 120 phút, tự chia thời gian cho từng phần, phần nào chắc chắn phải hoàn thành trong khoảng 90 phút, phần còn lại dành cho những câu khó hơn. Cậu luôn nhắc mình: làm câu chắc trước, câu khó để sau, không được cuống, vì mất bình tĩnh sẽ khiến mình sai cả những câu “ăn chắc”. Đây không chỉ là mẹo thi AIMO 2026 vô địch, mà là bài học chung cho mọi học sinh giỏi toán đang hướng tới các cuộc thi lớn.
Quan trọng hơn, Hà xem việc kiểm soát cảm xúc là một phần của bài thi. Những lần trước thấy “đuối” và chịu áp lực, cậu rút kinh nghiệm: trong cả lúc ôn tập lẫn khi vào phòng thi, phải giữ được nhịp thở đều, tránh suy nghĩ về kết quả mà tập trung từng câu hỏi ngay trước mắt. Một câu nói đáng ghi nhớ của Hà là: “Điều quan trọng nhất không phải làm nhanh mà là kiểm soát được thời gian và cảm xúc”.
Áp lực, môn “hơi sợ” và mặt trái của cơn sốt huy chương
Nhìn vào danh sách thành tích của Sơn Hà – từ Huy chương Vàng AIMO 2025, cúp vô địch AIMO 2026 vô địch, thủ khoa điểm tuyệt đối 20/20 kỳ thi phát hiện học sinh giỏi môn Toán phường Trường Vinh, đến các huy chương IKMC, AMC8, IMC, Violympic, Vioedu – nhiều người dễ rơi vào bẫy tôn vinh “chiến thần bất bại”. Thực tế, chính cậu khẳng định mình vẫn có môn “khắc chế cứng” là Mỹ thuật và từng có lúc thấy mệt, có áp lực khi liên tục “săn huy chương”.
Điều đáng nói là cách Hà phản ứng với áp lực này. Cậu không phủ nhận mà học cách “đè” nó xuống: thừa nhận mệt, cho phép mình nghỉ, rồi quay lại với tâm thế coi kỳ thi là trải nghiệm và cơ hội kết bạn hơn là cuộc đua phải thắng bằng mọi giá. Trong bối cảnh hơn 11.000 học sinh trên cả nước tham gia vòng sơ loại AIMO 2026, 1.300 em vào chung kết quốc gia và gần 300 em được chọn vào chung kết quốc tế tại Hà Nội, áp lực thành tích là có thật và không nhỏ.
Ở chiều tích cực, đoàn học sinh Việt Nam đã mang về 1 giải Vô địch, 4 Á quân 1, 3 Á quân 2, 42 Huy chương Vàng, 83 Bạc, 70 Đồng và 2 giải Khuyến khích. Một câu nói nên được trích lại là: “Cuộc thi do Báo Tiền Phong và Đại học Bách khoa Hà Nội phối hợp tổ chức dưới sự chỉ đạo của T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh”. Nhưng nếu gia đình và nhà trường chỉ nhìn vào những con số huy chương mà quên hỏi đứa trẻ có đang vui với Toán hay không, thì ngay cả chiến lược ôn luyện toán tốt đến mấy cũng dễ biến thành gánh nặng.
Phòng thi quốc tế, thần tượng Olympic Toán quốc tế và giá trị của bạn đồng hành
Một chi tiết thú vị trong câu chuyện của Hà là cách cậu nhìn AIMO như một hành trình chia sẻ hơn là trận chiến. Từ lần đầu sang Tokyo thi AIMO 2025, tranh thủ ngắm cảnh xứ hoa anh đào sau khi giành Huy chương Vàng, đến khi AIMO quốc tế được tổ chức tại Việt Nam, cậu chuyển từ vai “khách” sang “chủ nhà”, háo hức giới thiệu vẻ đẹp quê hương với bạn bè quốc tế.
Giữa hơn 1.300 thí sinh đến từ 22 quốc gia, vùng lãnh thổ, Hà chứng kiến đủ cung bậc cảm xúc: có bạn Malaysia khóc vì đề quá khó, có anh học sinh Trung Quốc lớp 9 vừa ăn vừa giải đề cho tới lúc muộn. Cậu đánh giá đội Trung Quốc sở hữu nhiều “quái kiệt”, và bản thân thì thần tượng Alex – nam sinh “huyền thoại” của Olympic Toán quốc tế (IMO). Thần tượng không để sợ hãi, mà để nhắc mình rằng đỉnh cao nào cũng đi lên từ những bài toán khó, những lần thi rớt, và những ngày luyện tập đơn điệu.
Sau mỗi kỳ thi, điều Hà trân trọng nhất không phải cúp hay huy chương, mà là những người bạn như Thiên Ân, Minh Đạt mà cậu “set kèo” tái ngộ: thi xong rủ nhau đi xem phim, về nhà bạn học bài, rồi đi ăn, chơi game, trò chuyện đến khuya mùa hè. Với một học sinh giỏi toán, những bạn đồng hành như thế vừa giúp bớt cô đơn trên con đường học thuật, vừa nhắc rằng ngoài những hệ bất phương trình và hình học tổ hợp, tuổi thơ vẫn cần tiếng cười.
Bài học cho phụ huynh, học sinh và những người mơ AIMO
Câu chuyện của Trần Sơn Hà không phải là câu chuyện thần đồng mà là “case study” sống động cho mọi gia đình đang có con mê toán. Từ cách bố mẹ đồng hành nhẹ nhàng, biến giờ học thành thời gian gắn kết, đến cách cậu tự xây dựng chiến lược ôn luyện toán với đồng hồ 120 phút, tập trung vào quản lý thời gian và cảm xúc, tất cả đều là những thói quen mà bất kỳ đứa trẻ bình thường nào cũng có thể học được.
Với học sinh, bài học rõ ràng: muốn vươn tới các sân chơi như AIMO hay xa hơn là Olympic Toán quốc tế, không thể chỉ trông chờ vào năng khiếu. Cần luyện tư duy bằng các đề đa dạng, đọc kỹ đề tiếng Anh, học cách chấp nhận cảm giác “khó” như phần tất yếu của quá trình trưởng thành học thuật. Còn với phụ huynh, nếu thực sự muốn con đi xa, hãy ưu tiên xây dựng tình yêu với Toán, sự khiêm tốn và khả năng tự học. Huy chương chỉ là hệ quả.
Ở tầm rộng hơn, việc hàng nghìn học sinh trên cả nước tham gia AIMO, cùng hơn 205 huy chương các loại mà Việt Nam đạt được trong vòng chung kết quốc tế, cho thấy phong trào học toán đang có đất để phát triển. Vấn đề là chúng ta chọn nuôi dưỡng một thế hệ “thợ giải đề”, hay một thế hệ biết yêu bài toán khó, biết khóc – cười – chia sẻ như Sơn Hà, rồi bình tĩnh bước vào phòng thi với niềm tin: mỗi đề thi là một cơ hội trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình.
