Từ chuẩn bị mặt bằng sang thi công trên toàn tuyến
Đường sắt Bến Thành – Cần Giờ là tuyến đường sắt tốc độ cao dài khoảng 54 km, kết nối trung tâm TP.HCM với Cần Giờ và có tốc độ thiết kế tối đa 350 km/giờ. Sáng 30/10, VinSpeed cùng liên danh tổng thầu Vinhomes – SGC triển khai đồng loạt các hạng mục trọng điểm, đánh dấu bước chuyển từ công việc chuẩn bị sang thi công trên phạm vi rộng hơn. Dự án được động thổ vào tháng 12/2025; trước đợt tăng tốc này, các đơn vị đã khảo sát địa chất, chuẩn bị mặt bằng và đường công vụ, đồng thời thi công cọc khoan nhồi tại cầu chính Cần Giờ, Depot Cần Giờ cùng một số cầu đặc biệt. Mốc 30/10 vì vậy đáng chú ý không chỉ ở nghi thức khởi công từng mũi mới, mà ở quy mô triển khai đồng thời để hướng tới thời hạn chạy thử đã công bố.
Ở giai đoạn cao điểm, các nhà thầu dự kiến huy động tới 10.000 công nhân, kỹ sư và nhân lực kỹ thuật làm việc trên công trường. Quy mô nhân lực lớn cho thấy chủ đầu tư đang đặt cược vào nhiều mũi thi công song song; tuy nhiên, con số huy động chỉ có ý nghĩa nếu mặt bằng và các hạng mục liên kết được bàn giao đúng nhịp. Vì thế, tiến độ Bến Thành Cần Giờ sẽ phụ thuộc không chỉ vào năng lực thi công mà còn vào khả năng duy trì một chuỗi công việc liên tục.
Những mũi thi công mới và cách rút ngắn thời gian
Các điểm triển khai mới gồm ga Bến Thành, khu vực cảng Sài Gòn phục vụ thi công hầm bằng máy đào TBM, các cầu đặc biệt Rạch Đĩa và Ông Đội, cầu dẫn cầu Cần Giờ cùng những vị trí cầu điển hình đã được bàn giao mặt bằng. Trước đó, dự án đã có hoạt động tại các cầu Dần Xây, An Nghĩa, Rạch Rán, Rạch Lá, Sông Chà và một số vị trí cầu điển hình. Ga ngầm Bến Thành là đầu tuyến, dài 565,85 m, có hố móng sâu khoảng 34 m và kết nối với ga Bến Thành của tuyến metro số 1. Đây là hạng mục phức tạp, nên tổ chức thi công tuyến metro và đường sắt đồng bộ đòi hỏi phối hợp sát giữa các công trường, thay vì chỉ tăng quân số.
Một giải pháp then chốt là công nghiệp hóa phần cầu cạn. Kế hoạch dự kiến sản xuất khoảng 1.300 dầm hộp bê tông dự ứng lực đúc sẵn nguyên nhịp tại ba bãi đúc trong khoảng 15 tháng, với năng lực bình quân 1–2 nhịp dầm mỗi ngày tại mỗi bãi. Bãi đúc số 1 đã đúc thử thành công phiến dầm đầu tiên. Cách làm này có thể giảm khối lượng thi công tại chỗ và hỗ trợ kiểm soát chất lượng, nhưng chỉ phát huy hiệu quả nếu sản xuất, vận chuyển, lắp dựng và bàn giao mặt bằng được phối hợp nhịp nhàng.
Chạy thử vào quý IV/2028, vận hành thương mại năm 2029
Mục tiêu được công bố là hoàn thành thi công và tổ chức chạy thử đường sắt vào quý IV/2028, sau đó tiến tới vận hành thương mại trong năm 2029. Theo kế hoạch, các địa phương sẽ hoàn tất bàn giao toàn bộ mặt bằng phục vụ dự án trong quý IV/2026. Đây là mốc cần theo dõi sát: bàn giao mặt bằng đúng hạn sẽ tạo điều kiện để các mũi thi công tiếp tục liền mạch, còn chậm trễ có thể gây sức ép lên những bước kế tiếp. Vì vậy, quý IV/2028 hiện là mục tiêu kế hoạch, chưa phải bảo đảm rằng tuyến chắc chắn sẽ chạy thử đúng lịch.
Nếu dự án đạt các mốc đã nêu, tác động dễ thấy với hành khách là thời gian đi từ trung tâm TP.HCM đến Cần Giờ dự kiến còn khoảng 13 phút; khi vận hành, tần suất được nêu là 5 phút mỗi chuyến. Đây là lợi ích đáng kể trên giấy tờ, nhưng trải nghiệm thực tế còn phụ thuộc vào chất lượng kết nối tại nhà ga, độ tin cậy của dịch vụ và việc hoàn thành đầy đủ các hạng mục. Tuyến đường sắt tốc độ cao có thể mở thêm lựa chọn đi lại và hỗ trợ phát triển du lịch, song tiến độ thi công đồng loạt mới là bước mở đầu, không phải đích đến.
Tiến độ sẽ được quyết định bởi những mốc trung gian
Việc triển khai dự án diễn ra trong bối cảnh TP.HCM đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng GRDP tối thiểu 10% mỗi năm giai đoạn 2026–2030. Nhu cầu mở rộng kết nối với Cần Giờ giúp giải thích vì sao tiến độ được thúc đẩy, nhưng sức ép về thời gian không thể thay thế yêu cầu thi công an toàn và kiểm soát kỹ thuật. Một tuyến dài khoảng 54 km, có hầm ngầm, cầu đặc biệt, cầu cạn và depot, cần được đánh giá qua tiến độ thực chất của từng hạng mục chứ không chỉ qua số lượng nhân lực huy động.
Kết luận: đường sắt Bến Thành – Cần Giờ được đặt mục tiêu chạy thử vào quý IV/2028 và khai thác thương mại trong năm 2029. Để biến lịch trình này thành hiện thực, các mốc bàn giao mặt bằng, sản xuất dầm, thi công ga Bến Thành và các cầu trọng điểm cần nối tiếp nhau đúng kế hoạch. Hành khách có thể kỳ vọng tuyến rút ngắn đáng kể hành trình tới Cần Giờ, nhưng thời điểm chạy thử sẽ chỉ đáng tin khi những mốc trung gian được hoàn thành trên công trường.
