Khởi công hạng mục chính: bước ngoặt thật sự cho giao thông TP.HCM
Đường sắt Bến Thành – Cần Giờ là tuyến đường sắt đô thị dài khoảng 54 km, thiết kế hai đường ray tiêu chuẩn 1.435 mm, tốc độ 350 km/h, kết nối trung tâm TP.HCM tại khu vực chợ Bến Thành với đô thị du lịch biển Cần Giờ, nhằm rút ngắn thời gian di chuyển xuống còn 13 phút và tạo động lực phát triển giao thông, kinh tế, du lịch cho toàn khu vực phía đông và phía nam thành phố. VinSpeed – Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đường sắt Tốc độ cao – đã tổ chức lễ khởi công tuyến metro này ngày 19-12-2025, nhưng phải đến kế hoạch bắt đầu thi công đồng loạt các thành phần chính từ 30-10 thì dự án mới bước vào giai đoạn “không thể quay đầu”. Đây không chỉ là một VinSpeed công trình mới, mà là phép thử cho tham vọng xây dựng hệ thống giao thông đô thị chiến lược của TP.HCM.
Quy mô kỹ thuật: tuyến đường sắt 350 km/h thay đổi chuẩn mực di chuyển
Điểm đáng chú ý nhất của đường sắt Bến Thành Cần Giờ là cấu hình kỹ thuật tiệm cận chuẩn đường sắt tốc độ cao, dù phục vụ phạm vi đô thị. Tuyến chính dài khoảng 54 km, sử dụng đôi ray khổ 1.435 mm và hệ thống điện khí hóa, cho phép tốc độ thiết kế lên tới 350 km/h – con số cho thấy TP.HCM không muốn thêm một tuyến metro chậm chạp, mà là một trục di chuyển nhanh đúng nghĩa. Theo thiết kế, khoảng 3,3 km đầu từ ga Bến Thành sẽ đi ngầm, phần còn lại chạy trên cầu cạn, giúp giảm xung đột với giao thông mặt đất và hạn chế giải tỏa quá lớn. "Tuyến đường sắt sẽ có chiều dài khoảng 54 km, tốc độ thiết kế 350 km/h" là tuyên bố cho thấy tham vọng công nghệ của dự án.
Tiến độ thi công: từ ngày 30/10 đến mục tiêu hoàn thành cuối 2029
Thông báo gửi UBND TP.HCM cho biết VinSpeed chính thức khởi động thi công đồng loạt các hạng mục chính của tuyến từ ngày 30/10, gồm tuyến đường sắt với đoạn hầm và cầu cạn, ga Bến Thành, ga Cần Giờ, depot, trung tâm điều hành vận tải (OCC) và toàn bộ hệ thống điện, thông tin, tín hiệu, thu vé. Đây là bước chuyển từ giai đoạn chuẩn bị sang thi công thực chất, với sự tham gia của liên danh SGC và Vinhomes trong vai trò nhà thầu xây dựng, cùng đơn vị giám sát CONINCO. Theo kế hoạch, công ty đặt mục tiêu hoàn thành dự án vào tháng 12-2029. Mốc thời gian này tham vọng nhưng hợp lý, nếu nhìn vào việc tuyến đi qua 9 phường, xã với tổng diện tích đất thu hồi hơn 328 ha – khối lượng công việc khổng lồ đòi hỏi quản trị tiến độ cực kỳ chặt chẽ.
Tác động giao thông – kinh tế: 13 phút thay đổi vị thế Cần Giờ
Trong giai đoạn 1, dự án chỉ đầu tư hai ga Bến Thành và Cần Giờ nhưng đã đủ để rút ngắn thời gian di chuyển giữa hai khu vực xuống còn 13 phút – con số có sức nặng hơn mọi khẩu hiệu phát triển vùng. Khi tuyến đường sắt 350 km/h này vận hành, Cần Giờ không còn là huyện ven biển xa xôi, mà trở thành “sân sau” dễ tiếp cận của trung tâm thành phố, mở ra cơ hội bùng nổ du lịch, dịch vụ và bất động sản đô thị biển. Về giao thông TP.HCM, tuyến sẽ chia sẻ áp lực với đường bộ Rừng Sác vốn ngày càng quá tải, đồng thời tạo trục kết nối mới đi qua Khánh Hội, Xóm Chiếu, Tân Thuận, Tân Mỹ, Nhà Bè, Bình Khánh, An Thới Đông trước khi đến Cần Giờ. Điều này có thể kích hoạt làn sóng tái cấu trúc không gian đô thị dọc tuyến, nếu quy hoạch đi kèm đủ tầm.
Vai trò chiến lược trong mạng lưới đường sắt đô thị TP.HCM
Đường sắt Bến Thành – Cần Giờ không phải dự án đơn lẻ, mà là một mảnh ghép trong bức tranh lớn hơn: mục tiêu phát triển khoảng 200 km đường sắt đô thị đến năm 2030. Tuyến này được xếp vào nhóm 7 tuyến đường sắt đô thị trọng điểm của TP.HCM, nghĩa là nó giữ vai trò chiến lược trong việc mở rộng không gian phát triển ra ngoài lõi trung tâm. Khởi công tuyến metro này cho thấy thành phố bắt đầu dịch chuyển trọng tâm từ việc chỉ giải quyết ùn tắc nội đô sang xây dựng các trục kết nối vùng, đưa dòng người và dòng vốn lan tỏa đến những khu vực còn nhiều dư địa như Cần Giờ. Một khi VinSpeed công trình này hoàn thành, nó sẽ là minh chứng cho cách TP.HCM dùng hạ tầng giao thông để tái định hình cấu trúc kinh tế – đô thị, chứ không chỉ để “chữa cháy” kẹt xe.
