Mốc 2029 đầy tham vọng, nhưng 32 tháng tính từ đâu?
Tuyến đường sắt Bến Thành – Cần Giờ là dự án dài 54 km kết nối trung tâm TP.HCM với Cần Giờ, gồm một đoạn ngầm và phần lớn tuyến chạy trên cầu cạn. Đây là dự án hạ tầng có lịch trình gấp, nhưng con số 32 tháng cần được kiểm tra theo mốc khởi công cụ thể. VinSpeed thông báo sẽ triển khai đồng loạt các hạng mục trọng điểm từ ngày 30/10/2026; báo cáo nghiên cứu khả thi đã được thẩm định ngày 2/10 và phê duyệt ngày 12/10/2026. Công ty đặt mục tiêu khai trương, vận hành thương mại vào tháng 12/2029. Tính từ ngày triển khai đồng loạt, quãng thời gian này gần 38 tháng, không phải 32. Một nguồn tin khác tính từ lễ động thổ tháng 12/2025 và gọi tiến độ dự kiến là khoảng bốn năm. Vì vậy, VinSpeed 2029 là mục tiêu đáng chú ý, nhưng không nên gắn nhãn 32 tháng nếu chưa nói rõ đang tính từ mốc nào.
So sánh quốc tế: nhanh có tiền lệ, nhưng không đồng nghĩa dễ
So sánh tiến độ xây dựng cho thấy mục tiêu của dự án nằm trong nhóm nhanh, song các mốc quốc tế phụ thuộc cách tính và phạm vi công trình. Tuyến Tsukuba Express ở Nhật Bản dài 58,3 km, mất khoảng bốn năm hai tháng từ khi thi công toàn tuyến đến lúc vận hành; tính từ lễ khởi công ban đầu, thời gian kéo dài gần 11 năm. Tuyến metro số 18 ở Quảng Châu dài tương đương, đi ngầm toàn tuyến và cần khoảng bốn năm thi công. Tuyến Đỏ Dubai dài khoảng 52 km, mở cửa sau khoảng ba năm sáu tháng kể từ ngày khởi công. Grand Paris Express là đối chiếu khác hẳn: tuyến 15 dài hơn, triển khai theo nhiều giai đoạn; đoạn đầu được lên kế hoạch sau khoảng 11 năm kể từ khi công trường bắt đầu, còn toàn tuyến theo kế hoạch cần khoảng 15 năm. Những con số này không tạo ra một chuẩn duy nhất. Chúng cho thấy tốc độ cao có tiền lệ, nhưng không thể dùng riêng thời lượng để kết luận dự án nào dễ thi công hơn.
Cầu cạn giúp đẩy nhanh, nhưng các mắt xích phải khớp nhau
Thiết kế tuyến tạo điều kiện tổ chức nhiều mũi thi công: đoạn ngầm dài khoảng 3,3 km, phần còn lại chủ yếu là cầu cạn. Tuy nhiên, chạy nhanh không chỉ là dựng trụ và lắp dầm. Dự án còn có cầu dây văng vượt sông Soài Rạp với nhịp chính dài 360 m, khoảng 1.300 phiến dầm điển hình cần sản xuất, cùng ga, depot và trung tâm điều hành. VinSpeed dự kiến triển khai đồng thời hầm, cầu cạn, hai ga đầu cuối, depot, trung tâm điều hành, điện, thông tin, tín hiệu và thu soát vé. Cách làm này có thể rút ngắn thời gian nếu mặt bằng, vật tư, nhân lực và các gói thầu được phối hợp nhịp nhàng. Nhưng càng nhiều hạng mục chạy song song, nguy cơ chậm ở một khâu làm ảnh hưởng khâu khác càng lớn. Thước đo thực sự không phải số mũi thi công công bố, mà là khả năng hoàn thành, tích hợp và kiểm thử toàn hệ thống đúng hạn.
Tốc độ khai thác cũng là bài kiểm tra của dự án
Với hành khách, lời hứa đáng quan tâm nhất là thời gian đi từ Bến Thành đến Cần Giờ dự kiến chỉ 20,3 phút, trên sáu đoàn tàu hoạt động từ 6 giờ đến 23 giờ mỗi ngày. Tần suất hiện được nêu là 20 phút mỗi chuyến. Đây là tham vọng thương mại lớn: một tuyến mới phải vừa đúng giờ, vừa duy trì chuyến đều đặn trong 17 giờ khai thác hằng ngày. Vì thế, không nên đánh giá thành công chỉ bằng ngày cắt băng khánh thành. Tuyến đường sắt Bến Thành Cần Giờ chỉ tạo khác biệt khi thời gian di chuyển và tần suất dự kiến được duy trì trong vận hành thực tế. Với hạ tầng giao thông Việt Nam, tiến độ quyết liệt có thể mở ra chuẩn kỳ vọng mới, nhưng chỉ khi chất lượng, an toàn và độ tin cậy không bị đánh đổi. Kết luận lúc này: mục tiêu tháng 12/2029 đáng để theo dõi, còn lời giải cho câu hỏi “thần kỳ” sẽ nằm ở công trường và những chuyến tàu đầu tiên.
