Thông điệp cốt lõi: Fed muốn thị trường tự hạ nhiệt kỳ vọng tăng lãi suất
Tín hiệu mới từ các quan chức cấp cao của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) về việc “không cần vội” với một lần tăng lãi suất nữa trong tháng 10 cho thấy ngân hàng trung ương đang ưu tiên quan sát thêm dữ liệu và tác động của các đợt thắt chặt đã thực hiện, qua đó buộc thị trường tài chính phải điều chỉnh lại kỳ vọng đối với chính sách tiền tệ trong những tháng cuối năm. Trong bài phát biểu ngày 1/10 tại University of Virginia’s Darden School of Business, Phó Chủ tịch Fed Philip Jefferson nhấn mạnh mọi điều chỉnh chính sách trong tương lai phải dựa trên dữ liệu, triển vọng kinh tế và cán cân rủi ro. Điểm ông nhấn là Fed cần “thêm thời gian” để đánh giá xu hướng trước khi quyết định bước đi lãi suất tiếp theo. Đây không phải thông điệp ngẫu nhiên: nó được phát ra đúng hai tuần sau khi Fed tăng lãi suất 25 điểm cơ bản lên vùng 3,75%–4% tại cuộc họp tháng 9.
Chuỗi phát biểu đồng điệu: cấp phó lên tiếng, thị trường xoay trục
Jefferson không đơn độc. Hai ngày trước đó, Chủ tịch Fed New York John Williams cũng khẳng định ngân hàng trung ương “không cần phải vội” sau đợt tăng lãi suất tháng 9, cho rằng Fed có thời gian để đánh giá nền kinh tế trước khi cân nhắc thêm một lần Fed tăng lãi suất. Khi hai gương mặt trong nhóm lãnh đạo chính sách tiền tệ – Jefferson và Williams – liên tiếp phát tín hiệu tương tự, thị trường tài chính lập tức hiểu đây có thể là quan điểm chung chứ không chỉ là ý kiến cá nhân. Kết quả là chỉ trong vài ngày, kỳ vọng về lãi suất tháng 10 đảo chiều mạnh: trước khi Williams phát biểu, xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp 27–28/10 được thị trường phái sinh định giá khoảng 70%; đến khi Jefferson kết thúc bài phát biểu hôm 1/10, xác suất này giảm còn khoảng 25%. Nói cách khác, vài câu chữ từ cấp phó đã đủ để "viết lại" đường cong kỳ vọng lãi suất.
Vì sao Fed chọn kiên nhẫn: dữ liệu, lạm phát và thị trường tự thắt chặt
Lý do Fed tạm dịu giọng không phải vì lạm phát đã được kiểm soát hoàn toàn. Dữ liệu mới nhất cho thấy chỉ số PCE tăng 3,4% và PCE lõi tăng 3,0% so với cùng kỳ trong tháng 8, vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed. Lạm phát còn dai dẳng, nhưng kinh tế Mỹ thể hiện sức chống chịu tương đối tốt với tăng trưởng GDP quý II được điều chỉnh lên 2,2% theo năm từ mức 1,5% trước đó. Jefferson thừa nhận rủi ro lạm phát vẫn nghiêng về phía tăng, song ông cũng lưu ý lợi suất trái phiếu trên toàn bộ đường cong kỳ hạn đã tăng kể từ cuộc họp tháng 9, cho thấy thị trường đang tự đánh giá lại triển vọng vĩ mô. Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm đã lên quanh 5,25%, từ mức khoảng 5% khi Fed nâng lãi suất ngày 16/9. Chi phí vay mua nhà, vay tiêu dùng và huy động vốn doanh nghiệp vì thế đã cao hơn, tự tạo ra một phần hiệu ứng thắt chặt mà Fed thường đạt được thông qua tăng lãi suất.
Nội bộ Fed: thêm thời gian để hiểu tác động thắt chặt trước khi đi xa hơn
Đáng chú ý, quan điểm “cần thêm thời gian” không chỉ xuất hiện ở Jefferson và Williams. Michelle Bowman, Phó Chủ tịch phụ trách giám sát ngân hàng, cho rằng sau đợt Fed tăng lãi suất tháng trước, Fed cần thời gian để hiểu hiệu ứng truyền dẫn qua nền kinh tế, và hiện chưa có nhu cầu cấp thiết phải tiếp tục hành động. Trong cùng tuần, một loạt chủ tịch Fed khu vực – Richmond, Boston, Kansas City – khi được hỏi về hai cuộc họp cuối năm cũng từ chối đưa ra tín hiệu cụ thể, thay vào đó nhấn mạnh cần chờ thêm dữ liệu sắp công bố. Tâm thế chung là tránh bị cuốn theo kỳ vọng của thị trường tài chính, nơi các nhà giao dịch từng “đặt cược quá xa” vào kịch bản Fed tăng lãi suất ngay sau quyết định ngày 16/9, đúng lúc lợi suất trái phiếu tăng vọt. Giá tiêu dùng dự kiến công bố ngày 14/10 được đánh giá sẽ là mảnh ghép quan trọng trong cuộc tranh luận về bước đi chính sách tiền tệ tiếp theo.
Vai trò của Warsh: từ chối định hướng thị trường nhưng vẫn phải phản ứng với kỳ vọng
Trong bức tranh này, Chủ tịch Fed Kevin Warsh lại chủ trương đi ngược dòng: ông cố ý rời xa cách thức định hướng kỳ vọng lãi suất tương lai (forward guidance), không tham gia các bảng dự báo lãi suất hàng quý và tránh ám chỉ các bước đi chính sách tiền tệ sắp tới trong phát biểu công khai. Thay vì Fed nói rõ, ông muốn nhà đầu tư tự rút tín hiệu từ dữ liệu kinh tế. Tuy nhiên, thực tế cho thấy dù người đứng đầu không định hướng, phát biểu của cấp dưới vẫn đủ sức thay đổi kỳ vọng thị trường về lãi suất tháng 10 và phần còn lại của năm. Điều này tạo ra thế khó: nếu thị trường tài chính diễn giải quá mạnh và đặt cược vào một quyết định mà Fed chưa sẵn sàng, ngân hàng trung ương sẽ buộc phải lựa chọn giữa việc khiến thị trường bất ngờ bằng cách giữ nguyên lãi suất hoặc thực hiện một đợt tăng lãi suất mà chính họ không cho là cần thiết. Trước cuộc gặp của Warsh với Tổng giám đốc IMF ngày 16/10, ngày cuối cùng trước giai đoạn "im lặng" trước cuộc họp chính sách, áp lực định hình lại kỳ vọng thị trường tài chính đang dồn về ông – dù ông chưa hề muốn đóng vai người dẫn đường.
