Báo cáo việc làm Mỹ tháng 7: tín hiệu cảnh báo buộc Fed phải chậm lại
Báo cáo việc làm Mỹ tháng 7 là bản thống kê cho thấy số lượng việc làm trong nền kinh tế đã giảm thay vì tăng, đảo chiều xu hướng tạo việc làm trước đó và qua đó buộc thị trường phải xem xét lại kỳ vọng về quyết định lãi suất Fed trong cuộc họp tháng 9, cũng như đánh giá lại sức khỏe thực sự của chu kỳ tăng trưởng việc làm và mức độ thắt chặt của chính sách tiền tệ Fed. Dữ liệu công bố ngày 7/8 cho thấy nền kinh tế Mỹ mất việc làm thay vì tăng trưởng như giới phân tích từng dự báo. Báo cáo này không chỉ gây bất ngờ mà còn thổi bùng lo ngại rằng Fed đã đi quá xa trong chu kỳ thắt chặt, làm tăng nguy cơ suy yếu trên thị trường lao động. Khi một yếu tố trọng yếu như việc làm đảo chiều, việc tiếp tục nâng lãi suất tháng 9 bỗng trở thành lựa chọn rủi ro hơn là an toàn.
Xác suất Fed giữ nguyên lãi suất tháng 9 tăng vọt lên 60-65%
Trước khi báo cáo việc làm Mỹ tháng 7 xuất hiện, thị trường còn nghiêng về khả năng Fed tiếp tục tăng lãi suất tháng 9, với xác suất khoảng 45% theo công cụ FedWatch. Tuy nhiên, cú sốc mất 23.000 việc làm trong tháng này cùng với việc điều chỉnh giảm 103.000 việc làm của hai tháng trước đã khiến kỳ vọng đảo chiều nhanh chóng. Một câu nói đáng trích dẫn là: “Báo cáo việc làm tháng 7 cho thấy kinh tế Mỹ để mất 23.000 việc làm trong tháng này, tăng trưởng việc làm của hai tháng trước đó cũng bị điều chỉnh giảm tới 103.000 việc làm”. Theo nền tảng Kalshi, xác suất Fed giữ nguyên lãi suất tháng 9 nhảy lên 65%, trong khi FedWatch định giá khoảng 60%, từ mức 33-45% chỉ vài ngày trước đó. Nói thẳng, thị trường đã chuyển từ tâm thế sẵn sàng cho một đợt tăng lãi suất nữa sang coi việc đứng yên là kịch bản có khả năng cao nhất. Lợi suất trái phiếu Kho bạc giảm, chứng khoán tăng điểm – đó là bản phản xạ điển hình khi nhà đầu tư tin rằng áp lực thắt chặt đang hạ nhiệt.
Hai công cụ thắt chặt chính sách tiền tệ Fed không cần tăng lãi suất
Điểm thú vị là ngay cả khi lãi suất tháng 9 không tăng, Fed vẫn có cách khiến chính sách tiền tệ Fed thắt chặt hơn. Sean Williams lưu ý rằng ngân hàng trung ương có hai kênh gây áp lực lên điều kiện tài chính mà không chạm vào mức lãi suất chính sách. Thứ nhất, Fed có thể loại bỏ các định hướng trong tuyên bố sau cuộc họp FOMC, như Chủ tịch Kevin Warsh đã làm từ cuộc họp tháng 6. Khi không nói rõ thiên hướng nới lỏng, trung lập hay thắt chặt, thị trường trái phiếu buộc phải thận trọng hơn trước rủi ro lạm phát. Lợi suất dài hạn vì vậy có xu hướng tăng, làm chi phí vay vốn cao hơn – một hiệu ứng chẳng khác nhiều so với việc Fed truyền thống nâng lãi suất. Thứ hai, Fed có thể thu hẹp bảng cân đối kế toán, bán bớt trái phiếu dài hạn đang nắm giữ. Do giá trái phiếu giảm đi sẽ kéo lợi suất tăng, điều này lại một lần nữa siết chặt tài chính doanh nghiệp và hộ gia đình mà không cần công bố một bước tăng trong quyết định lãi suất Fed.
Fed chia rẽ nội bộ: giữ lãi suất hay tiếp tục tăng?
Dù xác suất thị trường nghiêng về kịch bản Fed giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp ngày 17/9, với mức đặt cược chưa tới 48% cho việc tăng lãi suất, các nhà hoạch định chính sách lại không thống nhất như thế. Ngay trong quyết định lãi suất Fed giữ mức 3,5% - 3,75% vào ngày 29/7 đã có 3 ý kiến phản đối, muốn nâng thêm 0,25 điểm phần trăm. Điều đó cho thấy phe “diều hâu” chưa chịu rút lui, nhất là khi lạm phát vẫn cao hơn mục tiêu. Brian Jacobsen cho rằng lạm phát hàng hóa hiện tại bị chi phối nhiều bởi thuế quan và giá năng lượng hơn là chính sách tiền tệ nới lỏng, nên ông đánh giá vấn đề mang tính thời điểm. Từ góc nhìn này, ưu tiên thu hẹp bảng cân đối hơn là tăng lãi suất là hướng đi hợp lý. Nhưng để làm được, Kevin Warsh cần đa số phiếu trong FOMC, và đó chính là nơi mâu thuẫn quan điểm sẽ bộc lộ rõ nhất.
Kịch bản tới: Fed cân bằng giữa lạm phát và suy yếu việc làm
Bài toán phía trước không hề đơn giản: liệu báo cáo việc làm Mỹ tháng 7 chỉ là cú trượt mang tính tạm thời hay là bước mở đầu cho một giai đoạn suy thoái? Câu trả lời sẽ định hình lãi suất tháng 9 và lộ trình chính sách tiền tệ Fed sau đó. Nếu các báo cáo tiếp theo tiếp tục cho thấy mất việc làm và điều chỉnh giảm số liệu, áp lực ưu tiên thị trường lao động sẽ buộc Fed phải mềm hơn, chấp nhận rủi ro lạm phát dai dẳng. Ngược lại, nếu việc làm phục hồi trong khi lạm phát không hạ, phe ủng hộ tăng lãi suất sẽ có thêm lý lẽ. Thị trường tài chính toàn cầu vì thế đang bị treo trên chuỗi dữ liệu sắp tới, bởi mỗi quyết định lãi suất Fed trong những tháng tới sẽ tiếp tục định hình diễn biến lợi suất trái phiếu và định giá chứng khoán. Trong bối cảnh đó, việc Fed dùng các công cụ "thầm lặng" như định hướng mù mờ và thu hẹp bảng cân đối càng khiến cuộc chơi dự báo trở nên khó khăn – nhưng lại là cách hợp lý để giữ biên độ linh hoạt khi nền kinh tế bước vào vùng bất định.
