Bến cảng chung: định nghĩa và thông điệp chiến lược
Bến cảng chung tại cụm cảng Cái Mép Thị Vải là mô hình trong đó hai bến container nước sâu liền kề kết nối hạ tầng cầu bến, thiết bị và tổ chức khai thác để tạo một khu vực hoạt động tích hợp, cho phép tiếp nhận và xử lý đồng thời nhiều tàu mẹ kích thước lớn, thay vì vận hành tách biệt theo từng bến riêng lẻ. Điểm đáng nói là đây không chỉ là một giải pháp kỹ thuật, mà là lựa chọn chiến lược: ưu tiên hợp tác, chia sẻ hạ tầng cảng thay vì mỗi cảng tự mở rộng theo kiểu “mạnh ai nấy làm”. Hai cảng Cái Mép International Terminal (CMIT) và Tân Cảng – Cái Mép Thị Vải (TCTT) đã chính thức đưa bến cảng chung vào khai thác thương mại ngày 9/10, thiết lập hệ thống cầu bến nối dài 1.200m. Ngay sau nghi thức công bố, tàu AIN SNAN EXPRESS của Hapag-Lloyd được làm hàng tại bến chung, đánh dấu giai đoạn vận hành thực tế.
Từ ý tưởng đến hạ tầng tích hợp: cách Cái Mép Thị Vải tự nâng cấp
Mô hình bến cảng chung tại cảng Cái Mép Thị Vải không xuất hiện một cách ngẫu hứng, mà là kết quả của hơn hai năm chuẩn bị có chủ đích. Từ nghi thức mở cổng kết nối nội bộ và ký biên bản ghi nhớ hợp tác ngày 24/5/2024, hai cảng TCTT và CMIT đã cùng nghiên cứu phương án kết nối hạ tầng, tổ chức khai thác, bố trí thiết bị, nhân lực, an toàn và điều phối hàng hải để đưa mô hình từ ý tưởng vào thực tiễn. Theo mô hình mới, hạ tầng cảng được liên kết để tạo một khu vực hoạt động tích hợp, thay vì quản lý riêng biệt từng vùng cầu bến. Hệ thống cầu bến nối dài 1.200m cho phép hai cảng phối hợp lập kế hoạch tàu, bố trí cầu bến, thiết bị và nhân lực linh hoạt hơn, nhất là khi lịch tàu biến động. Đây là cách nâng cấp hạ tầng cảng thông minh: cải thiện việc sử dụng tài sản hiện hữu thông qua hợp tác, thay vì chỉ trông chờ vào xây dựng mới.
Công suất tăng 30–40%: lợi ích thật cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu
Điểm thuyết phục nhất của bến cảng chung là con số. Theo phương án khai thác, bến chung cho phép hai cảng tiếp nhận đồng thời ba tàu mẹ kích thước lớn, thay vì tối đa hai tàu như trước đây. Hai bên ước tính công suất khai thác sẽ tăng thêm khoảng 30–40%, tương đương 400.000–500.000 TEU/năm cho mỗi cảng, tạo thêm dư địa phục vụ gần 900.000 TEU/năm cho toàn hệ thống hai bến. Đây là câu nói đáng trích: "Bến chung CMIT – TCTT dự kiến tăng công suất xử lý tại mỗi bến thêm khoảng 30–40%, tương đương 400.000–500.000 TEU mỗi năm." Trong bối cảnh đội tàu container ngày càng lớn, mạng lưới dịch vụ quốc tế liên tục điều chỉnh và yêu cầu cao về năng suất, thời gian giải phóng tàu, bến chung được hình thành từ nhu cầu nâng cao tính linh hoạt và khai thác hiệu quả hơn nguồn lực hiện hữu. Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, điều này đồng nghĩa với khả năng được phục vụ bằng các tuyến tàu quốc tế lớn hơn, thời gian chờ cầu bến giảm và chuỗi logistik ổn định hơn.
Cụm cảng Cái Mép Thị Vải trong hệ sinh thái cảng biển – logistics phía Nam
Trong tổng thể phát triển mới của TP.HCM sau sáp nhập, thành phố định hướng hình thành hệ sinh thái cảng biển – logistics từ hệ thống Cát Lái, Hiệp Phước, các cảng sông và ICD Bình Dương đến cụm cảng nước sâu Cái Mép Thị Vải và cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, từng bước tích hợp, hiện đại, xanh và thông minh. Trong đó, cụm cảng Cái Mép Thị Vải là cụm cảng nước sâu lớn nhất Việt Nam, nằm ngay sát tuyến hàng hải quốc tế, vừa là cửa ngõ giao thương khu vực, vừa là bệ phóng kinh tế cho vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. CMIT và TCTT là hai cảng lớn trong cụm, có năng lực tiếp nhận và khai thác các tuyến tàu quốc tế lớn, với lợi thế nằm liền kề, cao trình tương đồng, mép bến thẳng hàng và hệ thống đường ray cẩu bờ có khả năng kết nối. Việc đưa bến cảng chung vào khai thác thương mại không chỉ tăng hiệu quả vận hành của riêng hai cảng, mà còn góp phần nâng cao vị thế cụm cảng Cái Mép Thị Vải trên bản đồ hàng hải quốc tế.
