VSIP và làn sóng mở rộng khu công nghiệp miền Bắc
Chiến lược mở rộng miền Bắc của khu công nghiệp VSIP là bước đi đầu tư công nghiệp quy mô lớn, trải dài từ Hà Tĩnh tới Quảng Ninh và Điện Biên, nhằm phân bổ lại dòng vốn sản xuất ra khỏi các cực tăng trưởng bão hòa, đồng thời kết hợp hạ tầng hiện đại với định hướng khu công nghiệp xanh và đô thị thông minh để tạo những cực tăng trưởng mới cho vùng.
Điểm chung của chuỗi dự án mới là tham vọng kết hợp hạ tầng khu công nghiệp với năng lượng tái tạo, logistics và đô thị xanh, thay vì chỉ cho thuê đất thô. VSIP được thành lập năm 1996 với vốn điều lệ 946 tỷ đồng, sau đó phát triển thành hệ thống khu công nghiệp trên cả nước cùng đối tác Becamex IDC. Tính đến 2025, VSIP JSC có vốn điều lệ hơn 650 tỷ đồng, cho thấy nền tài chính đủ dày để theo đuổi các dự án nhiều giai đoạn và trải dài địa lý. Thay vì tiếp tục dồn dự án vào các trung tâm quen thuộc, doanh nghiệp chọn tiến sâu vào các địa bàn mới, chấp nhận rủi ro hạ tầng đổi lấy lợi thế đón trước làn sóng nhà đầu tư.
Hà Tĩnh: VSIP nhắm vào cực tăng trưởng mới ven quốc lộ 1A
VSIP Hà Tĩnh cho thấy chiến lược đặt cược vào những địa phương còn nhiều dư địa đất đai nhưng thiếu cú hích hạ tầng khu công nghiệp. Dự án nằm tại hai xã Thạch Liên và Việt Tiến (huyện Thạch Hà), kết nối trực tiếp quốc lộ 1A, quốc lộ 15B và cao tốc Bắc – Nam, biến khu vực này từ vùng trung chuyển thành điểm đến của dòng đầu tư công nghiệp.
Với quy mô sử dụng đất 190,41 ha và tổng vốn đầu tư 1.555,512 tỷ đồng, khu công nghiệp VSIP Hà Tĩnh không chỉ là dự án hạ tầng, mà là phép thử cho khả năng nâng cấp cấu trúc kinh tế địa phương. Dự án hướng tới các ngành điện – điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác, may mặc, giày da, năng lượng, pin xe điện, phụ tùng ô tô, chế biến thực phẩm và logistics. Hạ tầng nội khu được thiết kế theo chuẩn "khu công nghiệp xanh" với trạm điện 126 MVA, nhà máy xử lý nước thải 6.000 m3/ngày đêm và mạng viễn thông tốc độ cao. Nếu Hà Tĩnh thực thi đúng cam kết "tạo mọi điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ thi công", VSIP Hà Tĩnh có thể trở thành hình mẫu cho các tỉnh miền Trung – Bắc đang khát vốn.
Quảng Ninh và trục cao tốc mới: cạnh tranh địa điểm vàng cho nhà đầu tư
Trong bức tranh mở rộng miền Bắc, Quảng Ninh là bước đi mang tính phòng thủ và tấn công cùng lúc. Dự án khu công nghiệp VSIP Quảng Ninh có quy mô 448 ha, tổng mức đầu tư 5.800 tỷ đồng, được quy hoạch cạnh trục cao tốc Hải Phòng – Hạ Long, với kế hoạch triển khai giai đoạn 2026–2028 và vận hành từ 2029. Việc chọn một tỉnh đã có kinh nghiệm thu hút FDI như Quảng Ninh cho thấy VSIP không chỉ tìm đất rẻ mà còn muốn đứng ngay trên các tuyến kết nối cảng biển – biên giới.
So với Hà Tĩnh, vị trí Quảng Ninh cho phép khu công nghiệp VSIP tiếp cận nhanh chuỗi cung ứng hiện hữu tại Hải Phòng, Bắc Ninh và Hải Dương, nơi VSIP đã có các khu công nghiệp đang hoạt động. Điều này tạo ra mạng lưới liên thông thay vì những khu công nghiệp rời rạc. Dù Quảng Ninh là thị trường cạnh tranh, lợi thế của VSIP nằm ở kinh nghiệm vận hành đa địa phương từ VSIP Bắc Ninh, VSIP Hải Phòng, VSIP Hải Dương và VSIP Nghệ An. Nếu triển khai đúng tiến độ, Quảng Ninh sẽ trở thành một mắt xích mới trong chuỗi khu công nghiệp ven biển phía Bắc, nâng tầm thương hiệu VSIP trên trục kinh tế Hải Phòng – Hạ Long.
Điện Biên: phép thử cho mô hình khu công nghiệp – năng lượng tái tạo – đô thị xanh
Nếu Hà Tĩnh và Quảng Ninh là lựa chọn mang tính tiếp nối, thì Điện Biên là bước đi táo bạo nhất trong chiến lược mở rộng miền Bắc của VSIP. Mới đây, UBND tỉnh Điện Biên đã làm việc với đoàn công tác gồm VSIP, Sembcorp Development và Becamex IDC để trao đổi về phát triển hạ tầng khu công nghiệp, năng lượng tái tạo và đô thị xanh, thông minh. Đây không chỉ là câu chuyện khu công nghiệp, mà là đề xuất tái cấu trúc không gian kinh tế một tỉnh miền núi biên giới.
Đoàn công tác đã khảo sát thực địa Khu công nghiệp Thanh An 2 quy mô khoảng 414 ha và Khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng Hồ Hồng Sạt 3,8 ha. Địa phương cung cấp danh mục dự án ưu tiên gồm các khu công nghiệp Thanh An, Thanh An 2, Thanh Minh cùng các dự án năng lượng mặt trời và đô thị du lịch. Điện Biên rõ ràng muốn dùng khu công nghiệp VSIP như "mỏ neo" để kéo theo đầu tư năng lượng tái tạo và đô thị xanh. Tuy nhiên, thách thức hạ tầng, nguồn nhân lực và khả năng kết nối vùng sẽ là bài kiểm tra khả năng biến mô hình chuẩn VSIP thành phiên bản phù hợp với địa hình miền núi. Sự chủ động của tỉnh khi giao Trung tâm Xúc tiến Đầu tư làm đầu mối hỗ trợ nghiên cứu cho thấy họ không muốn bỏ lỡ cơ hội này.
Chiến lược đa điểm của VSIP: cơ hội và rủi ro cho miền Bắc
Nhìn trên bản đồ, chuỗi dự án khu công nghiệp VSIP trải từ Hà Tĩnh, Quảng Ninh tới Điện Biên phản ánh chiến lược đa cực thay vì tập trung quanh các trung tâm cũ như Bắc Ninh hay Hải Phòng. Thời gian gần đây, VSIP liên tục đẩy mạnh đầu tư vào các tỉnh thành mới, trong đó có Đà Nẵng, Ninh Bình, Huế và kế hoạch VSIP Nghệ An 3 giai đoạn 2026–2029. Miền Bắc vì thế bước vào giai đoạn tái phân bố hạt nhân công nghiệp.
Điểm tích cực là các dự án mới được gắn với tiêu chí xanh, thông minh và tích hợp năng lượng tái tạo, thay vì lặp lại mô hình khu công nghiệp truyền thống. Nhưng rủi ro không nhỏ: cạnh tranh thu hút nhà đầu tư thứ cấp giữa các tỉnh sẽ gay gắt hơn, đặc biệt khi nhiều khu công nghiệp cùng nhắm tới các ngành điện tử, cơ khí chính xác, dệt may và logistics. Thời hạn hoạt động 50 năm của dự án Hà Tĩnh và các tiến độ kéo dài đến sau 2029 ở những nơi khác buộc chính quyền địa phương phải có tầm nhìn vượt nhiệm kỳ. Nếu VSIP và các tỉnh giữ được kỷ luật tiến độ, khu công nghiệp VSIP có thể trở thành hạ tầng trụ cột cho một miền Bắc công nghiệp đa trung tâm, thay vì phụ thuộc vài cực tăng trưởng duy nhất.
