Điện năng – “mạch máu” mới của chiến lược công nghệ cao TPHCM
Chiến lược tăng trưởng điện năng tối thiểu 7% của TPHCM là định hướng nâng quy mô cấp điện, củng cố hạ tầng điện và ưu tiên năng lượng sạch, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng cho sản xuất công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và các ngành dịch vụ đô thị trong bối cảnh Luật Phát triển Đô thị tạo cú hích hạ tầng mạnh mẽ. Nói cách khác, thành phố đang coi điện không chỉ là dịch vụ hạ tầng, mà là điều kiện tiên quyết để giữ tốc độ tăng trưởng GRDP hai con số và giữ lợi thế dẫn đầu kinh tế số. Báo cáo của UBND TPHCM cho thấy GRDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,55% so với cùng kỳ – con số này không thể duy trì nếu mạch máu điện năng bị tắc. Vì vậy, lựa chọn nâng mục tiêu tăng trưởng điện năng không phải động tác kỹ thuật, mà là quyết định chính trị – kinh tế.
Áp lực từ trung tâm dữ liệu, dự án công nghệ cao và Luật Phát triển Đô thị
Động lực khiến TPHCM phải siết lại chiến lược tăng trưởng điện năng là cú hích kép: bùng nổ dự án công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và Luật Phát triển Đô thị sắp có hiệu lực. Với các khu công nghiệp, công tác quy hoạch điện hiện đã được làm bài bản ngay từ khi thành lập, nhưng thực tế đang chứng minh quy hoạch cũ không đủ nhanh. Trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo tại KCN Tân Phú Trung là ví dụ: khi bước sang giai đoạn 2 với nhu cầu điện tăng đột biến, ngành điện buộc phải điều chỉnh quy hoạch, bổ sung nguồn để kịp đáp ứng. Song song đó, Luật Phát triển Đô thị với nhiều cơ chế đặc thù cho TPHCM sẽ tạo cú bùng nổ hạ tầng, kéo theo nhu cầu điện mới cho các khu đô thị, tuyến hạ tầng và dịch vụ đô thị hiện đại. Nếu không chuẩn bị trước, các trung tâm dữ liệu và nhà máy công nghệ cao sẽ là những “cú sốc” nguy hiểm lên lưới điện.
Hạ tầng điện và an ninh năng lượng: từ con số công suất đến chiến lược dài hạn
Về con số, TPHCM cần bổ sung khoảng 6.000 MW, nâng tổng công suất nguồn lên 16.000 MW so với khoảng 10.000 MW hiện nay. Điện thương phẩm dự kiến đạt 60 tỷ kWh, tăng 7,21% so với 2025, trong khi phụ tải cực đại khoảng 9.677–9.668 MW với mức tăng trên 5–6%/năm. Đó là mức tăng trưởng điện năng cao hơn trung bình 5,4%/năm giai đoạn 2022–2026 – và còn chưa tính tác động của các đợt nắng nóng, khi phụ tải mùa khô 2027 có thể lên tới 10.296 MW, thậm chí kịch bản cao là 10.743 MW. Câu hỏi không còn là “có đủ điện không”, mà là “hệ thống hạ tầng điện có chịu được các đỉnh phụ tải mới không”. Câu trả lời đang được ngành điện xây trên ba trụ cột: nguồn mới LNG Hiệp Phước, Long Sơn; tối ưu vận hành lưới 110–220 kV; và tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo.
Cấp điện TPHCM: chủ động trước khi thiếu, thay vì chạy theo sau
Điểm đáng chú ý là trong 8 tháng đầu năm 2026, TPHCM không xảy ra thiếu điện diện rộng hay phải tiết giảm phụ tải. Nói cách khác, cấp điện TPHCM đã giữ được thế chủ động, dù nhu cầu tăng đều ở các ngành công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ lưu trú và khu dân cư. Theo Tổng công ty Điện lực TPHCM, điện nhận trong tháng 8 đạt 5.499,2 triệu kWh, tăng 8,2%, luỹ kế 8 tháng đạt 41.151,7 triệu kWh, tăng 7,7%. "Theo EVNHCMC, tăng trưởng phụ tải bình quân 5 năm gần đây khoảng 5,4%/năm, nhưng các kịch bản mới đòi hỏi mức tăng trên 6%". Để tránh rơi vào thế phải “xin” cắt điện, EVNHCMC yêu cầu các ban quản lý dự án lưới điện, công ty lưới điện cao thế, trung tâm điều độ và các công ty điện lực phối hợp chặt để đẩy nhanh tiến độ đầu tư, đồng thời diễn tập điều chỉnh, chuyển dịch phụ tải, huy động máy phát diesel khi có thiếu hụt nguồn hoặc sự cố. Đó chính là cách tiếp cận an ninh năng lượng mang tính phòng ngừa, thay vì cứu hoả.
Năng lượng sạch: từ điều kiện “cộng thêm” thành tiêu chí bắt buộc
Nếu trước đây, đủ điện là mục tiêu duy nhất, thì hiện nay điện sạch đã trở thành yêu cầu mới để hút dòng vốn công nghệ cao. Như chính lãnh đạo ngành năng lượng nhận định, "nếu đủ điện là yêu cầu trước mắt, thì điện sạch đang trở thành yêu cầu mới trong quá trình thu hút đầu tư". TPHCM hiện có khoảng 22.702–20.915 hệ thống điện mặt trời áp mái với công suất xấp xỉ 1.838–1.927,9 MWp, giúp giảm áp lực vào giờ cao điểm. Thành phố còn dự kiến phát triển thêm 200–300 MW điện mặt trời áp mái trong năm 2027. Tuy nhiên, nguồn này mới đáp ứng 5–10% nhu cầu doanh nghiệp tại khu công nghiệp, chiếm 2–3% tổng tiêu thụ. Muốn biến năng lượng xanh thành lợi thế cạnh tranh, TPHCM cần mạnh tay với các dự án Solar Farm gần KCN, kết hợp LNG hiệu suất cao và tiêu chí giảm phát thải trong lựa chọn nhà đầu tư – điều mà Chủ tịch UBND thành phố đã nhấn mạnh khi yêu cầu thẩm định kỹ năng lực tài chính và kinh nghiệm các nhà đầu tư năng lượng tại phiên họp ngày 12-8.
Kết luận: Tăng trưởng điện năng 7% là “bài test” bản lĩnh chuyển đổi đô thị
Ngắn gọn: nếu TPHCM không nâng được tăng trưởng điện năng lên tối thiểu 7% và giữ vững an ninh năng lượng, tham vọng trở thành trung tâm công nghệ cao, trung tâm dữ liệu khu vực sẽ chỉ nằm trên giấy. Luật Phát triển Đô thị là cơ hội vàng, nhưng cũng là phép thử cho hạ tầng điện. Khi thành phố đặt mục tiêu phát triển đủ nguồn, nâng độ ổn định hệ thống và tăng tỷ trọng năng lượng sạch, đó là lời cam kết với nhà đầu tư rằng mất điện sẽ không là rủi ro thường trực. Từ các dự án LNG, cải tiến vận hành lưới 110–220 kV, cho tới chiến lược điện mặt trời áp mái, ngành điện TPHCM đang cho thấy sự chủ động hiếm thấy trong quy hoạch hạ tầng. Vấn đề còn lại là kỷ luật thực thi: nếu các dự án chậm tiến độ, mọi kế hoạch cấp điện TPHCM cho trung tâm dữ liệu và khu công nghệ cao sẽ bị kéo lùi. Nâng mục tiêu chỉ là bước đầu; biến nó thành hiện thực mới là thước đo bản lĩnh đô thị.
