Từ bàn tay thợ nail người Việt đến nền kinh tế cộng đồng
Câu chuyện thợ nail người Việt ở hải ngoại là quá trình một nghề dịch vụ tưởng như nhỏ lẻ được cộng đồng biến thành bệ phóng kinh tế, mạng lưới hỗ trợ di dân và bậc thang bước sang kinh doanh, đào tạo, rồi xây dựng thương hiệu mỹ phẩm mang bản sắc Việt. Ở Mỹ, thợ nail người Việt nắm giữ tới 50% ngành công nghiệp nail, riêng California con số này lên đến 80%, biến nghề nail thành sinh kế sống còn của cộng đồng Việt kiều. Trong khi tại Đài Loan, số cơ sở nail và nối mi tăng từ 1.587 lên 3.523 chỉ trong vài năm, mở ra hàng nghìn chỗ đứng mới cho di dân, trong đó có người Việt. Đây không còn là chuyện mưu sinh cá nhân, mà là một nền kinh tế cộng đồng hình thành từ đôi bàn tay khéo.
Đài Loan: khi thợ nail trở thành nhà sáng lập thương hiệu mỹ phẩm Việt
Trường hợp của chị Đặng Hoa Lý ở Đài Loan cho thấy trần kính của nghề nail thấp hơn nhiều người tưởng. Sang Đài Loan, chị bắt đầu với nghề nail và nối mi, tích lũy kinh nghiệm trực tiếp với khách, rồi dần chuyển sang đào tạo, chia sẻ kỹ thuật cho người muốn vào nghề. Bước ngoặt là khi chị quyết định quay lại ước mơ thời niên thiếu: nghiên cứu da và hoạt chất trong mỹ phẩm chăm sóc da, thay vì chỉ dùng sản phẩm có sẵn trên thị trường. Sau quá trình chuẩn bị về kiến thức, pháp lý, sản xuất, đến năm 2020, thương hiệu mỹ phẩm Việt do chị sáng lập ra đời ngay trên đất Đài Loan. Đó không chỉ là một thương hiệu mỹ phẩm Việt đơn thuần, mà là lời khẳng định: thợ nail người Việt hoàn toàn có thể đi trọn chuỗi giá trị – từ dịch vụ đến sản phẩm, từ lao động tay nghề sang nhà sáng lập.
Từ ghế làm thuê đến ghế giảng viên và bà chủ
Điểm chung ở những hành trình khởi nghiệp ngành nail là kỹ năng được nâng cấp liên tục và tinh thần kéo nhau cùng đi lên. Trong ngành làm đẹp tại Đài Loan, nhiều di dân mới người Việt bắt đầu bằng vị trí thợ, sau đó học thêm kỹ năng, chuyển sang đào tạo rồi tự mở cơ sở kinh doanh. Chị Đặng Hoa Lý xây dựng giáo trình song ngữ Việt – Trung, hướng dẫn học viên từ cơ bản đến nâng cao và hỗ trợ thi chứng chỉ nghề theo quy định sở tại. Một số người từng làm việc nặng nhọc trong nhà máy đã nhờ vậy chuyển sang lĩnh vực làm đẹp và tự vận hành cơ sở spa của mình. Không chỉ dừng ở câu chuyện nghề, đó là bước chuyển thân phận: từ lao động di dân dễ bị tổn thương, họ trở thành người có chứng chỉ, có kỹ năng, có tiếng nói trên thị trường và trong gia đình.
Mỹ: nghề “neo” và sức bật của cộng đồng Việt kiều
Tại Mỹ, ngành “neo” là ví dụ điển hình cho cách cộng đồng Việt kiều biến một kỹ năng tay nghề thành cả một hệ sinh thái kinh doanh. Từ nhóm khoảng 20 người Việt đầu tiên được hướng dẫn nghề làm móng, ngày nay người Mỹ gốc Việt đã chiếm lĩnh khoảng một nửa ngành công nghiệp nail toàn quốc. Nhiều người đi lên từ thợ, rồi thành chủ tiệm, như trường hợp một chủ tiệm nail điều hành gần 20 thợ chính và đội ngũ quản lý, đồng thời đào tạo thêm nhiều thợ khác sau này cũng mở được tiệm riêng. Nghề nail không dừng ở làm móng: các tiệm do người Việt làm chủ mở rộng sang kẻ lông mày, nối mi, tẩy lông, massage mặt, biến dịch vụ nail thành trung tâm dịch vụ làm đẹp đa dạng. Với thu nhập ổn định để nuôi gia đình, gửi tiền về quê và tích lũy cho tương lai, nail trở thành biểu tượng sự vươn lên của người Việt trên đất khách.
Từ dịch vụ sang thương hiệu: bài học cho làn sóng khởi nghiệp ngành nail
Điểm thú vị nhất trong làn sóng khởi nghiệp ngành nail của người Việt ở hải ngoại là sự chuyển dịch từ “bán sức” sang “bán chất xám” và “bán hệ thống”. Khi tiệm nail trở thành nghề sống còn của cộng đồng Việt kiều ở Mỹ và là cơ hội quan trọng cho di dân Việt ở Đài Loan, không ít người dừng lại ở mức làm thuê dài hạn. Nhưng câu chuyện của chị Đặng Hoa Lý và nhiều chủ tiệm nail khác cho thấy con đường mở rộng rất rõ: học sâu về kỹ thuật, chuẩn hóa quy trình, xây dựng đào tạo nội bộ, rồi phát triển thương hiệu – từ tiệm nail đến chuỗi dịch vụ, thậm chí đến thương hiệu mỹ phẩm Việt ngay tại nước ngoài.
Nếu chỉ nhìn nghề nail như công việc nhập cư tạm bợ, chúng ta sẽ bỏ lỡ cả một “trường kinh doanh” ngoài đời thật, nơi kỹ năng, kỷ luật và mạng lưới cộng đồng được thử thách mỗi ngày. Chính trong những tiệm nail chen chúc ở khu Việt kiều, mô hình kinh tế người Việt – dựa trên tay nghề, đào tạo lẫn nhau và tinh thần “kéo nhau cùng giàu” – đang âm thầm tạo ra lớp doanh nhân mới, với thế hệ thương hiệu mỹ phẩm Việt, spa và học viện làm đẹp nối tiếp nhau ra đời.
