Tầm nhìn ASEAN 2045: Bài toán không thể thiếu vai trò Việt Nam
Tầm nhìn ASEAN 2045 là định hướng dài hạn nhằm xây dựng một Cộng đồng ASEAN hòa bình, ổn định, hội nhập kinh tế sâu rộng, gắn kết về xã hội và lấy người dân làm trung tâm, qua đó nâng ASEAN thành tâm điểm tăng trưởng và cơ chế quản trị khu vực có sức ảnh hưởng lớn trong bối cảnh thế giới chuyển đổi nhanh, cạnh tranh chiến lược gia tăng và các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng gay gắt. Năm nay, thời điểm kỷ niệm 59 năm thành lập ASEAN và 31 năm Việt Nam tham gia hiệp hội không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua, mà còn mở ra giai đoạn triển khai cụ thể các mục tiêu của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Chính trong bối cảnh này, Việt Nam được kỳ vọng không đứng ngoài đường biên an toàn, mà bước vào vị trí chủ chốt trong kiến tạo tương lai khu vực. Việt Nam đã tuyên bố rõ sẽ tiếp tục đồng hành, đóng góp chủ động, tích cực và có trách nhiệm để tăng cường đoàn kết, tự chủ chiến lược, vai trò trung tâm và năng lực kiến tạo của ASEAN nhằm thực hiện thành công Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.
Hội nhập kinh tế ASEAN: Đòn bẩy cho tham vọng tăng trưởng hai con số của Việt Nam
Hội nhập kinh tế ASEAN không còn là lựa chọn mang tính ngoại giao, mà là đòi hỏi nội tại của chiến lược phát triển Việt Nam. Quá trình hội nhập năng động đã đưa ASEAN trở thành nền kinh tế lớn thứ năm thế giới với tổng GDP đạt 4,16 nghìn tỷ USD, là một khâu quan trọng trong chuỗi cung ứng và sản xuất toàn cầu. Từ khi hình thành Cộng đồng năm 2015 tới nay, hội nhập kinh tế ASEAN đóng góp khoảng 5% GDP toàn khu vực và tạo hơn 4 triệu việc làm mới, trực tiếp cải thiện đời sống người dân. Việt Nam nhìn thấy ở đây một “đòn bẩy” để bứt phá: hội nhập kinh tế ASEAN đi vào chiều sâu và chất lượng sẽ bổ trợ trực tiếp cho mục tiêu tăng trưởng hai con số và đổi mới mô hình phát triển, gắn với các mục tiêu tới năm 2030 và 2045. Nói cách khác, nếu Việt Nam muốn thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và xây dựng nền kinh tế có sức chịu đựng cao, thì không thể tách rời khỏi tiến trình hội nhập kinh tế ASEAN sâu rộng.
6 ưu tiên chiến lược khu vực: Từ chuyển đổi tư duy đến nâng tầm năng lực kiến tạo
Thế giới bước vào thời kỳ tái định hình chuẩn mực, luật chơi và chuỗi giá trị toàn cầu, cùng lúc đối mặt xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu, đứt gãy chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và già hóa dân số. Trong bối cảnh này, ASEAN buộc phải đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức hợp tác theo hướng chủ động, hiệu quả, thực chất hơn, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và các nước thành viên. Việt Nam không chờ ASEAN tự điều chỉnh mà chủ động đề ra sáu ưu tiên chiến lược để nâng tầm đóng góp của mình cho khu vực. Việc nêu rõ sáu ưu tiên này cho thấy Việt Nam muốn đi từ vị trí “thành viên tuân thủ” lên “nhà thiết kế luật chơi”, chuyển từ tư duy hưởng lợi thụ động sang tư duy kiến tạo, góp phần định hình những bước chuyển chiến lược quan trọng của ASEAN trong giai đoạn đến 2045.
Người dân ASEAN ở trung tâm: Lợi ích thực chất từ hợp tác khu vực
Nếu Tầm nhìn ASEAN 2045 chỉ dừng ở các tuyên bố chính trị, nó sẽ không đủ sức thuyết phục thế hệ trẻ khu vực. Giá trị của ASEAN được chứng minh bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống người dân: hội nhập kinh tế tạo thêm việc làm, hợp tác văn hóa – giáo dục và giao lưu nhân dân củng cố nền tảng xã hội và bản sắc một Cộng đồng “thống nhất trong đa dạng”, ngày càng gắn kết, lấy người dân làm trung tâm. Việt Nam hiểu rằng vị thế quốc gia không thể tách rời vị thế công dân trong không gian ASEAN. Khi thúc đẩy hội nhập kinh tế ASEAN sâu hơn và những ưu tiên chiến lược khu vực, Việt Nam đồng thời mở rộng cơ hội việc làm, học tập, di chuyển và khởi nghiệp cho chính người dân của mình. Tư duy đối ngoại mới – thể hiện trong bước chuyển chiến lược được xác nhận tại Đại hội XIV – đặt yêu cầu rõ ràng: mọi cam kết khu vực phải đo bằng lợi ích thực tế cho người dân, chứ không chỉ bằng số lượng tuyên bố chung.
“Cùng ASEAN lớn mạnh”: Cam kết chính trị cho tương lai chung
Điểm khác biệt của giai đoạn hiện nay là Việt Nam không coi ASEAN chỉ là môi trường ổn định để phát triển, mà là không gian chiến lược để cùng kiến tạo tương lai. Bước vào kỷ nguyên mới với khát vọng xây dựng đất nước hùng cường, thịnh vượng, Việt Nam xác định tư duy “cùng ASEAN lớn mạnh” là phương hướng tham gia và đóng góp thực chất hơn cho Cộng đồng, cùng kiến tạo tương lai chung của khu vực. Với cơ đồ, tiềm lực và vị thế sau bốn thập kỷ Đổi mới, Việt Nam được đánh giá là nhân tố tích cực, có thể góp phần định hình tương lai phát triển của ASEAN. Câu hỏi đặt ra không phải là liệu Việt Nam có tiếp tục gắn bó với ASEAN hay không, mà là Việt Nam sẽ dẫn dắt như thế nào để Tầm nhìn ASEAN 2045 không dừng lại ở hộp văn bản, mà trở thành thực tế sống động trong kinh tế, xã hội và an ninh khu vực. Câu trả lời đang dần rõ hơn qua những cam kết đồng hành, tăng cường đoàn kết, tự chủ chiến lược, giữ vai trò trung tâm và nâng cao năng lực kiến tạo của ASEAN.
