Từ hỗ trợ người học sang kiến tạo cơ hội
Học tập số cộng đồng là cách tổ chức cơ hội học tập qua công nghệ và học liệu mở, gắn với gia đình, dòng họ, cơ quan và địa phương để người dân chủ động tiếp cận tri thức suốt đời. Ngày 27/10/2026 tại Hà Nội, Hội Khuyến học Việt Nam và The Vietnam Foundation (VNF) ký biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm thúc đẩy học tập suốt đời, ứng dụng công nghệ số và phát triển các mô hình học tập.
Điểm đáng chú ý không nằm ở nghi thức ký kết, mà ở hướng chuyển đổi được đặt ra: khuyến học không chỉ dừng ở hỗ trợ vật chất hay trao học bổng, mà cần trao công cụ để mỗi người tự học và làm chủ tri thức. Đây là lựa chọn phù hợp với bối cảnh giáo dục và năng lực con người được đặt ở vị trí trọng yếu trong các định hướng phát triển khoa học, công nghệ và giáo dục. Khi cơ hội học tập gắn với nền tảng số, người học có thể duy trì việc học ngoài lớp học truyền thống, dù ở thành phố hay vùng xa.
Học liệu mở cần đi cùng cách sử dụng
Trọng tâm hợp tác là khai thác tài nguyên giáo dục mở qua Chương trình Tài nguyên Giáo dục Mở Việt Nam (VOER) và Khan Academy Vietnam (KAV), đồng thời triển khai Lớp học mở Bình dân học vụ số và nghiên cứu công nghệ hỗ trợ đánh giá các mô hình học tập. Đây là cấu phần có ý nghĩa thực tế: nguồn học liệu chỉ tạo ra giá trị khi người dân biết tìm, chọn và sử dụng theo nhu cầu.
Hai bên dự kiến hỗ trợ triển khai Lớp học mở Bình dân học vụ số và Lớp học mở KAV tại địa phương, cơ quan, đơn vị, cộng đồng có nhu cầu; đồng thời nghiên cứu, thí điểm và đánh giá các mô hình Công dân học tập, Gia đình học tập, Dòng họ học tập, Cộng đồng học tập và Đơn vị học tập. Cách làm này đáng kỳ vọng hơn việc chỉ đưa đường dẫn học liệu lên mạng: mạng lưới khuyến học có thể giúp kết nối người học với nội dung, hướng dẫn và sinh hoạt học tập tại chỗ.
Giá trị nằm ở khả năng tiếp cận và duy trì
Nền tảng học tập số có thể giúp người học chủ động thời gian, tiếp cận bài học theo nhu cầu và rèn kỹ năng công nghệ; nhưng kết nối internet hay tài khoản học tập thôi chưa đủ. Khoảng cách tri thức và kỹ năng số có thể tồn tại giữa các vùng miền, nhóm dân cư, thậm chí ngay trong đô thị. Vì vậy, hướng dẫn và hỗ trợ cộng đồng phải đi cùng với việc cung cấp học liệu.
Một khóa học trực tuyến về an toàn Internet cho thấy cách tiếp cận này có thể gắn với nhu cầu thiết thực: 934 cán bộ tham gia, với tổng thời lượng học 114.088 phút. Con số cho thấy người học đã dành thời gian cho nội dung số, nhưng thước đo thành công về lâu dài phải là kỹ năng được áp dụng và thói quen tự học có được duy trì hay không. Các “lớp học bỏ túi” có thể mở cửa tri thức, còn trao đổi trực tiếp trong gia đình và cộng đồng giúp việc học bớt đơn độc.
Thí điểm trước khi nhân rộng
Thỏa thuận mở ra giai đoạn hợp tác thực tiễn 2026–2030, với định hướng lan tỏa Bình dân học vụ số và đưa học liệu, nền tảng trực tuyến đến các gia đình, dòng họ, cộng đồng, đơn vị học tập. Kế hoạch cũng hướng tới mở rộng tại hơn 3.300 xã. Quy mô này cho thấy tham vọng lớn, nhưng triển khai đồng đều sẽ đòi hỏi hướng dẫn phù hợp, theo dõi kết quả và điều chỉnh theo điều kiện từng nơi.
Đề xuất chọn Hưng Yên làm địa phương thí điểm trọng điểm trước khi nhân rộng là bước đi hợp lý để tránh triển khai dàn trải. Các mô hình cần được đánh giá theo nhu cầu thực tế và rút kinh nghiệm trước khi mở rộng. Hợp tác giữa Hội Khuyến học Việt Nam và VNF có thể góp phần xây dựng xã hội học tập nếu công nghệ được đặt trong một hệ sinh thái có người hướng dẫn, cộng đồng đồng hành và kết quả được kiểm chứng. Học liệu mở là điểm khởi đầu; năng lực tự học của người dân mới là đích đến.
