Vùng cấm bay drone: cuộc chơi tưởng vô hại nhưng đầy rủi ro pháp lý
Xâm phạm vùng cấm bay drone là hành vi điều khiển thiết bị bay không người lái như drone, flycam, UAV vào khu vực được pháp luật quy định cấm hoặc hạn chế, đặc biệt quanh các sân bay và hành lang an toàn hàng không, khi chưa đăng ký và chưa được cơ quan có thẩm quyền cấp phép hoạt động, từ đó đe dọa an toàn tàu bay và an ninh quốc gia. Nếu bạn nghĩ bay drone là thú chơi công nghệ “vô hại” thì nên bỏ ngay suy nghĩ đó. Khi thiết bị của bạn lọt vào vùng cấm bay drone, bạn không chỉ đùa với an toàn hàng không mà còn trực tiếp thách thức hệ thống pháp luật. Cơ quan công an đã nhấn mạnh khu vực sân bay Tân Sơn Nhất và hành lang an toàn hàng không lân cận thuộc danh mục vùng cấm bay tuyệt đối, mọi hành vi tự ý đưa flycam hay UAV vào hoạt động khi chưa được Cục Tác chiến cấp phép đều là vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Thực tế, tại Cảng hàng không Thọ Xuân, nhiều flycam xâm phạm khu vực cấm bay, tiềm ẩn nguy cơ đe dọa an toàn tàu bay dân dụng. Đây không còn là chuyện “đam mê quay phim” mà là một mối nguy có thể buộc hàng loạt chuyến bay phải hoãn, hủy hoặc chuyển hướng.
Vì sao xâm phạm sân bay bằng flycam nguy hiểm hơn bạn tưởng
Điều nguy hiểm nhất của xâm phạm sân bay flycam là nó tác động trực tiếp lên hoạt động cất hạ cánh – giai đoạn nhạy cảm nhất của mỗi chuyến bay. Các cơ quan chức năng cảnh báo việc sử dụng thiết bị bay trái phép quanh khu vực sân bay tiềm ẩn nguy cơ đặc biệt nguy hiểm: tốc độ di chuyển rất cao của máy bay thương mại khi cất và hạ cánh khiến bất kỳ va chạm nào với flycam cũng có thể dẫn đến hậu quả thảm khốc như làm hỏng động cơ hoặc vỡ kính buồng lái. Nhiều vụ việc drone xâm phạm khu vực cấm bay tại Cảng hàng không Thọ Xuân đã được phát hiện, dù chưa xảy ra sự cố nhưng đã được đánh giá là có nguy cơ đe dọa an toàn tàu bay. Nguy cơ không dừng ở kỹ thuật: mỗi vật thể bay trái phép bị phát hiện có thể buộc cơ quan quản lý phải tạm dừng hoạt động cất/hạ cánh để bảo đảm an toàn, khiến hàng loạt chuyến bay bị hoãn, hủy hoặc phải chuyển hướng, kéo theo thiệt hại kinh tế và sự xáo trộn lịch trình của hàng nghìn hành khách. Từ góc độ an ninh, các “chuyến bay chui” còn có thể uy hiếp trực tiếp an ninh quốc gia tại các công trình trọng điểm quanh sân bay. Nói cách khác, một cú bay liều của bạn có thể biến thành sự cố an toàn hàng không quy mô lớn.
Hình phạt drone trái phép: từ tạm giữ đến án hình sự
Một khi đã xâm phạm vùng cấm bay drone, câu chuyện không dừng lại ở việc “bị nhắc nhở cho qua”. Các lực lượng chuyên trách được phép áp dụng biện pháp kỹ thuật để đình chỉ, chế áp và tạm giữ phương tiện bay không phép, bay vào khu vực cấm hoặc không chấp hành yêu cầu đình chỉ. Công an các địa phương liên tục phát hiện và tạm giữ flycam hoạt động trái phép quanh các sân bay, cho thấy chế tài đang được áp dụng rất nghiêm khắc. Theo quy định hiện hành, hành vi bay không có giấy phép hoặc bay vào khu vực cấm sẽ bị xử phạt hành chính với số tiền từ 10 triệu đồng đến 40 triệu đồng, kèm hình thức tịch thu vĩnh viễn phương tiện. Đây là khoản phạt đủ lớn để biến chiếc drone thành “của nợ” nếu bạn xem nhẹ quy định bay drone. Quan trọng hơn, nếu hành vi gây ảnh hưởng an toàn bay hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng, người điều khiển có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự, trong đó có tội danh liên quan đến cản trở giao thông đường không. Việc thả diều trong khu vực cấm bay gần sân bay Tân Sơn Nhất đã bị khởi tố hình sự, đủ cho thấy pháp luật xem nhẹ không bất kỳ vật thể bay trái phép nào.
Thọ Xuân, Tân Sơn Nhất và bài học về ý thức người chơi drone
Sân bay Tân Sơn Nhất và Cảng hàng không Thọ Xuân đang là hai “điểm nóng” điển hình cho câu chuyện vùng cấm bay drone. Khu vực Tân Sơn Nhất cùng hành lang an toàn hàng không lân cận được xếp vào vùng cấm bay tuyệt đối; các cá nhân, tổ chức kinh doanh, quay phim, sáng tạo nội dung tại các quận giáp ranh như Tân Bình, Gò Vấp, Phú Nhuận, Bình Thạnh được yêu cầu tuyệt đối chấp hành quy định an toàn hàng không. Tại Cảng hàng không Thọ Xuân, cơ quan chức năng đã phát hiện một số thiết bị bay không người lái hoạt động trong khu vực cấm bay và đánh giá đây là nguy cơ uy hiếp an toàn tàu bay. Thay vì cự cãi, người dân địa phương đã chọn cách hợp tác: từ đầu năm đến nay, người dân xã Sao Vàng và khu vực phụ cận đã tự giác giao nộp 4 flycam cho lực lượng an ninh Cảng hàng không Thọ Xuân sau khi được tuyên truyền về các quy định bảo đảm an toàn bay. Câu chuyện của anh Lê Văn Tuấn và anh Nguyễn Văn Hiếu – mua flycam chỉ để quay ruộng đồng, gia đình làm kỷ niệm nhưng không nắm quy định, sau đó hiểu và tự nguyện giao nộp – cho thấy khoảng trống lớn về nhận thức và đồng thời là tín hiệu tích cực: khi được giải thích rõ, người chơi drone hoàn toàn có thể trở thành một phần của hệ thống bảo vệ an toàn hàng không thay vì mối đe dọa.
Làm sao chơi drone mà không “dính” vùng cấm và vòng pháp luật?
Nếu bạn nghiêm túc với thú chơi drone, hãy nghiêm túc với quy định bay drone. Pháp luật yêu cầu thiết bị bay không người lái và các phương tiện bay khác phải được đăng ký trước khi đưa vào khai thác, sử dụng; tổ chức, cá nhân muốn bay trong khu vực cảng hàng không, sân bay hoặc vùng lân cận có ảnh hưởng đến hoạt động bay dân dụng phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Mọi hoạt động bay phải tuân thủ vùng trời được phép, đặc biệt tại khu vực có hoạt động cất, hạ cánh và điều hành tàu bay. Về thực hành, có vài nguyên tắc tối thiểu: không bay gần bất kỳ sân bay hay cảng hàng không quốc tế; tra cứu kỹ bản đồ vùng cấm bay drone nếu có; đăng ký thiết bị và xin cấp phép khi dự định quay phim, chụp ảnh ở khu vực nhạy cảm. Nếu phát hiện người khác lén lút sử dụng flycam/UAV hoặc thả vật thể bay trái phép gần sân bay, hãy báo ngay cho Công an phường gần nhất hoặc lực lượng an ninh hàng không để kịp thời xử lý. Cuối cùng, hãy coi an toàn hàng không là “luật chơi” cao nhất. Một video đẹp không đáng để đánh đổi bằng nguy cơ gây sự cố hàng không, thiệt hại kinh tế và cả án hình sự. Chơi drone thông minh là chơi trong vùng cho phép, có đăng ký và tôn trọng không phận chung.
