Dự án LNG Long Sơn là gì và vì sao mang tính bước ngoặt?
Dự án LNG Long Sơn là nhà máy điện khí sử dụng khí tự nhiên hoá lỏng (LNG), công suất khoảng 1.500 MW, được phát triển tại Thành phố Hồ Chí Minh trên cơ sở hợp tác giữa T&T Energy Group và TotalEnergies, với mục tiêu cung cấp nguồn điện sạch hơn than đá, bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn chuyển dịch năng lượng và tăng vị thế cạnh tranh của Việt Nam trong chuỗi năng lượng khí đốt khu vực.
Điểm đáng chú ý không nằm ở quy mô vốn đầu tư sơ bộ gần 40.000 tỷ đồng, mà ở chỗ đây là thương vụ gắn liền trực tiếp với hợp tác Pháp–Việt ở tầng chiến lược. Việc biên bản ghi nhớ được trao trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp và Hội nghị Thượng đỉnh không gian vũ trụ cho thấy năng lượng đang trở thành một trụ cột mới trong quan hệ song phương, bên cạnh quốc phòng, không gian và công nghệ cao. Nói cách khác, dự án LNG Long Sơn là thông điệp chính trị – kinh tế: Việt Nam không muốn đứng ngoài bản đồ LNG Đông Nam Á, và chọn đồng hành cùng một “người khổng lồ” năng lượng của châu Âu để làm điều đó.
Hợp tác Pháp–Việt và bước nâng cấp quan hệ năng lượng
Việc T&T Energy Group và TotalEnergies Gas & Power Activities ký biên bản ghi nhớ phát triển dự án LNG Long Sơn ngay trong chuyến thăm chính thức Pháp của lãnh đạo cấp cao Việt Nam không phải trùng hợp ngẫu nhiên. Đây là cách hai nước đưa hợp tác Pháp Việt trong lĩnh vực năng lượng khí đốt lên một nấc mới, gắn trực tiếp doanh nghiệp đầu tàu với khung cam kết chính trị. Nói thẳng, Long Sơn là “cây cầu khí đốt” nối Hà Nội – Paris bằng một dự án cụ thể, chứ không còn dừng ở tuyên bố ý chí.
TotalEnergies hiện là một trong những nhà khai thác LNG lớn trên thế giới, tham gia toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất, vận chuyển, tái khí hóa đến kinh doanh và cung cấp LNG. Tại Việt Nam, TotalEnergies Việt Nam đã cung cấp LNG cho kho Thị Vải, phục vụ các nhà máy Nhơn Trạch 3 và 4. Biên bản ghi nhớ lần này định vị rõ: TotalEnergies sẽ là nhà đầu tư, đồng phát triển dự án và chủ trì thu xếp tài chính, trong khi T&T Energy Group đảm trách khung pháp lý và điều phối với chính quyền các cấp. Mô hình “một bên vốn – công nghệ, một bên hạ tầng – thể chế” nếu vận hành trơn tru sẽ là khuôn mẫu mới cho các dự án năng lượng khí đốt sau này.
An ninh năng lượng và “lá chắn” mới cho miền Nam
Khi hoàn thành, dự án LNG Long Sơn được dự báo trở thành một trong những nhà máy điện khí LNG lớn nhất tại Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an ninh năng lượng cho khu vực miền Nam và cả nước trong giai đoạn chuyển đổi năng lượng đến năm 2050. Điều này có nghĩa, Long Sơn không chỉ bổ sung công suất mới mà còn là “lá chắn” giảm rủi ro cho hệ thống điện vốn phụ thuộc nhiều vào thủy điện và than. Trong bối cảnh nhu cầu điện của cực tăng trưởng phía Nam luôn căng như dây đàn, một nguồn điện khí linh hoạt, phát nhanh, ít phát thải là lợi thế cạnh tranh thực sự.
T&T Group không phải tay mơ trong mảng này: danh mục các dự án năng lượng đã và đang đầu tư đạt khoảng 2.900 MW, trong đó gần 1.200 MW đã vận hành thương mại. Trung tâm điện khí LNG Hải Lăng ở Quảng Trị và dự án điện gió Savan 1 tại Lào, kèm đường dây 220 kV về Việt Nam, đã giúp tập đoàn tích lũy kinh nghiệm với các dự án liên vùng và xuyên biên giới, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Với nền tảng đó, LNG Long Sơn có cơ hội trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới nguồn linh hoạt phục vụ cả thị trường nội địa lẫn kết nối khu vực.
LNG Long Sơn trong thế cân bằng năng lượng Đông Nam Á
Nếu nhìn rộng ra Đông Nam Á, dự án LNG Long Sơn là câu trả lời của Việt Nam trước cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt trong chuỗi cung ứng LNG. TotalEnergies sở hữu danh mục LNG toàn cầu 44 triệu tấn/năm dự kiến vào năm 2025, tạo lợi thế đàm phán và đảm bảo chuỗi cung ứng ổn định. Việc hai bên hướng tới ký Thỏa thuận Mua bán LNG, trong đó TotalEnergies trở thành nhà cung cấp LNG cho dự án sau khi liên danh chính thức được lựa chọn, giúp Việt Nam đa dạng hóa nguồn cung, giảm lệ thuộc vào một vài nhà cung cấp duy nhất. Đây là yếu tố then chốt của an ninh năng lượng trong bối cảnh biến động giá và rủi ro địa chính trị.
Quy hoạch điện VIII đã đưa dự án LNG Long Sơn vào danh mục phát triển đến năm 2050, nghĩa là Việt Nam chủ động đặt LNG vào cấu trúc năng lượng lâu dài, chứ không xem đây là giải pháp tạm bợ. Nhờ kết hợp năng lượng khí đốt với các dự án gió, mặt trời mà T&T Group đang phát triển trong và ngoài nước, hệ thống điện Việt Nam có cơ hội tiến tới cơ cấu nguồn đa dạng hơn, linh hoạt hơn. Về bản chất, Long Sơn là bước đi nhằm kéo Việt Nam lên nấc thang mới trong thị trường năng lượng khu vực: không chỉ là “người mua điện”, mà là trung tâm mua – bán – truyền tải trong một mạng lưới năng lượng đang tái định hình.
Từ biên bản ghi nhớ đến nhà máy vận hành: chặng đường không hề dễ
Dù ý nghĩa chiến lược là rất rõ, cần thẳng thắn rằng biên bản ghi nhớ mới chỉ là bước khởi đầu. Theo thỏa thuận, TotalEnergies và T&T Energy Group sẽ nghiên cứu khả năng thành lập liên danh, xây dựng – vận hành nhà máy điện khí LNG Long Sơn và cung cấp LNG với mức giá cạnh tranh. Sau khi liên danh được lựa chọn chính thức làm nhà đầu tư, hai bên mới bước vào đàm phán Thỏa thuận Mua bán LNG để TotalEnergies trở thành nhà cung cấp khí cho dự án. Tức là, còn cả một chặng đường từ thiết kế kỹ thuật, tài chính dự án, đến phê duyệt chi tiết và triển khai trên thực địa.
T&T Energy Group sẽ chịu trách nhiệm pháp lý trong nước, phối hợp với các cơ quan trung ương và địa phương để xin các phê duyệt cần thiết, tổ chức xây dựng, vận hành, bảo dưỡng dự án. Đây là khâu thường gây chậm trễ cho nhiều dự án năng lượng khí đốt trước đây. Nếu Long Sơn muốn trở thành biểu tượng mới của hợp tác Pháp Việt và nâng tầm an ninh năng lượng, dự án buộc phải chứng minh rằng một nhà máy điện khí LNG tỷ đô hoàn toàn có thể đi từ MOU đến vận hành thương mại trong khung thời gian hợp lý, minh bạch và có trách nhiệm. Thành công hay thất bại của Long Sơn vì thế sẽ là phép thử cho cả mô hình hợp tác công – tư lẫn chiến lược LNG của Việt Nam.
