Điện khí LNG Long Sơn: Dự án 1.500 MW và ý nghĩa vượt ra ngoài một nhà máy điện
Dự án điện khí LNG Long Sơn công suất khoảng 1.500 MW là kế hoạch xây dựng một nhà máy điện khí hóa lỏng tại TP.HCM, do T&T Energy Group và TotalEnergies Gas & Power Activities cùng nghiên cứu thành lập liên danh phát triển, với mục tiêu cung cấp nguồn điện ổn định, sạch hơn và cạnh tranh cho khu vực phía Nam, đồng thời góp phần bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn chuyển đổi năng lượng đến năm 2050. Điểm đáng chú ý là biên bản ghi nhớ hợp tác được trao tại Paris trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam. Việc một dự án điện khí LNG Long Sơn được công bố dưới sự chứng kiến của lãnh đạo hai nước cho thấy đây không chỉ là thỏa thuận thương mại, mà mang đậm dấu ấn hợp tác năng lượng Việt-Pháp, lồng ghép trong đối thoại chính trị cấp cao. Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh và áp lực giảm phát thải ngày càng lớn, dự án này mở ra thông điệp rõ ràng: Việt Nam coi năng lượng sạch là trụ cột của phát triển lâu dài, và lựa chọn đối tác công nghệ hàng đầu để đi cùng con đường đó.
Từ Quy hoạch điện VIII đến Long Sơn: Vì sao thời điểm này mang tính bước ngoặt
Dự án điện khí LNG Long Sơn không xuất hiện ngẫu nhiên; nó nằm đúng vào quỹ đạo chính sách khi đã được TP.HCM chấp thuận chủ trương đầu tư và đưa vào Quy hoạch điện VIII theo Quyết định số 768/QĐ-TTg, giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Nói cách khác, hệ thống pháp lý và quy hoạch quốc gia đã "trải thảm" cho những dự án điện khí quy mô lớn, như một bước đệm để dịch chuyển từ điện than sang các nguồn ít phát thải hơn. Sau khi liên danh T&T Energy Group – TotalEnergies Gas & Power Activities được chính thức lựa chọn là nhà đầu tư cho dự án, hai bên sẽ bước vào đàm phán Thỏa thuận Mua bán LNG để TotalEnergies trở thành nhà cung cấp khí cho nhà máy điện khí LNG Long Sơn. Đây là giai đoạn chuyển từ tầm nhìn sang cơ chế thực thi, nơi giá khí cạnh tranh, điều khoản dài hạn và bảo đảm nguồn cung sẽ quyết định tính khả thi tài chính của dự án điện 1.500 MW. Chính thời điểm chín muồi về quy hoạch và đàm phán nguồn LNG khiến Long Sơn trở thành phép thử quan trọng cho lộ trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam.
Vai trò của TotalEnergies và vị thế T&T Group trong năng lượng sạch Việt Nam
Về phía Pháp, TotalEnergies Gas & Power Activities – công ty thuộc tập đoàn năng lượng tích hợp TotalEnergies SE – mang tới kinh nghiệm vận hành toàn bộ chuỗi giá trị LNG, từ sản xuất, vận chuyển, tái khí hóa đến kinh doanh và cung cấp khí. TotalEnergies hiện là một trong những nhà khai thác LNG lớn trên thế giới với danh mục toàn cầu hướng tới 44 triệu tấn/năm vào năm 2025. Một câu nói có thể trích dẫn là: "TotalEnergies hiện là một trong những nhà khai thác LNG lớn trên thế giới, với danh mục toàn cầu đạt 44 triệu tấn/năm vào năm 2025". Tại Việt Nam, họ đã là nhà cung cấp LNG cho kho Thị Vải, phục vụ vận hành các nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và Nhơn Trạch 4 do PV Power quản lý. Ở chiều ngược lại, T&T Group không phải người mới trong năng lượng sạch Việt Nam. Tập đoàn này là một trong những nhà đầu tư hàng đầu, với tổng danh mục các dự án đã và đang đầu tư đạt công suất khoảng 2.900 MW, trong đó gần 1.200 MW đã vận hành thương mại. Năng lực triển khai được chứng minh không chỉ trong nước mà cả qua dự án điện gió Savan 1 công suất 300 MW tại Lào, hoàn thành trong thời gian 16 tháng và đi vào vận hành từ cuối năm 2025. Khi một bên nắm chuỗi LNG toàn cầu, bên kia am hiểu pháp lý và triển khai dự án năng lượng sạch Việt Nam, hợp tác năng lượng Việt-Pháp vì thế mang tính bổ sung, không đơn thuần là góp vốn.
An ninh năng lượng khu vực và câu hỏi về chiến lược dài hạn
Sau khi hoàn thành, nhà máy điện khí LNG Long Sơn được kỳ vọng trở thành một trong những nhà máy điện khí LNG lớn nhất Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong việc bảo đảm an ninh năng lượng cho khu vực miền Nam và cả nước trong giai đoạn chuyển đổi đến năm 2050. Điều này có ý nghĩa rõ ràng: vùng kinh tế động lực phía Nam sẽ có thêm một nguồn điện khí quy mô lớn, giúp giảm phụ thuộc vào điện than và hạn chế rủi ro thiếu công suất trong các mùa cao điểm. Tuy nhiên, đặt trong chiến lược năng lượng sạch Việt Nam, LNG vẫn là nguồn nhiên liệu hóa thạch, dù sạch hơn so với than. Dự án Trung tâm điện khí LNG Hải Lăng – một trọng điểm của T&T Group tại Quảng Trị – cùng với điện khí LNG Long Sơn cho thấy cách Việt Nam thiết kế giai đoạn chuyển tiếp: dùng điện khí để "đỡ" hệ thống trong lúc điện gió, điện mặt trời và các nguồn tái tạo khác chưa đủ ổn định. Nếu không đi kèm cam kết tăng tỉ trọng năng lượng tái tạo và tối ưu hiệu suất sử dụng LNG, điện khí có thể trở thành điểm dừng lâu hơn dự kiến trên hành trình đạt mục tiêu phát thải thấp.
Kết luận: Hợp tác Việt-Pháp trong điện khí LNG và bài toán cân bằng
Từ góc nhìn chiến lược, điện khí LNG Long Sơn là một mắt xích quan trọng trong hợp tác năng lượng Việt-Pháp, đồng thời là phép thử cho năng lực triển khai các dự án điện khí quy mô lớn theo Quy hoạch điện VIII. Việc biên bản ghi nhớ được trao tại Paris, giữa T&T Energy Group và TotalEnergies Gas & Power Activities, đặt dự án trong bối cảnh ngoại giao và kinh tế rộng hơn, nơi năng lượng sạch Việt Nam được nối với chuỗi cung ứng LNG toàn cầu. Thông điệp tích cực là Việt Nam chủ động tìm kiếm nguồn điện ít phát thải hơn, gắn kết nhà đầu tư quốc tế với doanh nghiệp trong nước có kinh nghiệm về năng lượng sạch và pháp lý. Nhưng để Long Sơn thực sự trở thành "bước ngoặt", dự án phải đi cùng một lộ trình rõ ràng: điện khí LNG là cầu nối, không phải điểm kết, giữa hệ thống điện hiện nay và một tương lai nơi năng lượng tái tạo giữ vai trò trung tâm. Khi đó, hợp tác năng lượng Việt-Pháp sẽ không chỉ bảo đảm an ninh năng lượng khu vực, mà còn giúp định hình hình ảnh một Việt Nam chuyển đổi năng lượng chủ động và có trách nhiệm.
