Nhà ga Long Thành là gì và đang ở đâu trên đường băng về đích?
Nhà ga hành khách sân bay Long Thành là trung tâm đón trả khách của một cảng hàng không mới, được thiết kế hình cánh sen với mục tiêu trở thành đầu mối hàng không quan trọng, hiện đang hoàn thiện các hạng mục xây dựng, cơ điện và thiết bị để chuẩn bị vận hành thử và hướng tới khai thác thương mại vào cuối năm. Sân bay Long Thành giai đoạn 1 có công suất thiết kế 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, thuộc dự án quy mô lớn gồm 4 dự án thành phần do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam làm chủ đầu tư Dự án thành phần 3. Tính đến đầu tháng 9, 16 gói thầu xây lắp chính của Dự án thành phần 3 đã đạt trên 80% giá trị hợp đồng, chưa tính dự phòng. Chiều dài đường băng 1, hệ thống chiếu sáng, biển báo đã được đưa vào vận hành kỹ thuật, cho thấy sân bay Long Thành không còn là bản vẽ mà đã bước sang giai đoạn hoàn thiện để chuẩn bị đón những chuyến bay đầu tiên.
Bên trong nhà ga hành khách: Tăng tốc nhưng không còn dư địa sai sót
Trọng tâm hiện nay nằm ở nhà ga hành khách – trái tim của sân bay Long Thành, nơi mọi trục trặc nhỏ đều có thể kéo lùi mốc khai thác thương mại. Tại khu vực trung tâm và cánh Tây nhà ga, công nhân đang hoàn thiện đồng thời quầy check-in, cầu thang cuốn, hệ thống thiết bị và công nghệ. Liên danh nhà thầu lắp đặt quầy làm thủ tục, xử lý cảnh quan, đồng thời chạy thử hệ thống thang cuốn, băng chuyền hành lý, máy soi chiếu và cầu ống lồng. Điểm đáng chú ý là kế hoạch áp dụng check-in sinh trắc học, hệ thống tự gửi hành lý và một số thủ tục tự phục vụ – nếu triển khai trơn tru, đây sẽ là bước nhảy công nghệ, nếu chậm trễ, nó sẽ trở thành điểm nghẽn. Theo báo cáo, gói thầu 5.10 về xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga đã hoàn thành khoảng 80% giá trị hợp đồng, trong đó phần xây dựng và hoàn thiện đạt 83%, hệ thống điện khoảng 90% và thiết bị nhà ga hơn 70%.
ACV siết "đường găng": Không chỉ là chuyện tăng ca, mà là tổ chức lại cuộc chơi
Ngày 29/9, Chủ tịch Hội đồng quản trị ACV Nguyễn Cao Cường làm việc trực tiếp với Ban Quản lý dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành để rà soát tiến độ và chỉ đạo các nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hoàn thiện. Đây không phải cuộc họp hình thức: 4 gói thầu đường găng – giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật (4.8), nhà ga hành khách (5.10), nhà ga hàng hóa số 1 và công trình phụ trợ (7.8), nhà để xe (11.5) – được chỉ rõ là điểm quyết định. Một số gói thầu đã sát yêu cầu, nhưng gói 7.8 bị đánh giá chưa đạt tiến độ, buộc nhà thầu phải cam kết rút ngắn thời gian thi công và cơ bản hoàn thành khi sân bay đưa vào khai thác. ACV yêu cầu các nhà thầu chưa đạt tiến độ phải lập lại đường găng, tổ chức lại thi công, thay vì chỉ tăng ca theo kiểu đối phó. Theo cập nhật, Dự án thành phần 3 đã đạt gần 80% giá trị hợp đồng, nhưng 20% cuối cùng này chứa phần lớn hạng mục phức tạp nhất – đây mới là đoạn đường thử bản lĩnh điều hành của chủ đầu tư và các nhà thầu.
Từ vận hành thử đến khai thác thương mại: Bài thi tổng hợp cho cả hệ thống
Hệ thống kỹ thuật không thể đi thẳng từ công trường ra khai thác thương mại; khoảng đệm vận hành thử là bắt buộc nếu muốn sân bay Long Thành hoạt động ổn định ngay từ ngày đầu. Theo kế hoạch, sân bay Long Thành sẽ vận hành thử nghiệm trong các tháng 9-11, trước khi hướng tới khai thác thương mại từ tháng 12; một nguồn khác cho biết giai đoạn vận hành thử dự kiến từ tháng 10 đến tháng 11. Trong thời gian này, ngoài kiểm tra thiết bị, các đơn vị đã và sẽ tiếp tục tổ chức diễn tập các tình huống an toàn, điển hình như bài diễn tập xử lý sự cố rò rỉ nhiên liệu trong quá trình tra nạp cho máy bay, nhằm hoàn thiện quy trình phát hiện, báo cáo, khoanh vùng và phối hợp ứng phó. Theo ACV, 8 gói thầu đang được đẩy nhanh, trong đó 5 gói đã tiệm cận 100% giá trị hợp đồng, bao gồm đường băng, đường lăn số 1, sân đỗ tàu bay và hệ thống cấp nhiên liệu, xử lý nước thải. Vấn đề không còn là có kịp tiến độ hay không, mà là hệ thống sẽ bước qua kỳ vận hành thử với bao nhiêu lỗi được phát hiện và sửa ngay trong phòng thí nghiệm thay vì ngoài đường băng.
Giai đoạn nước rút: Cần một tư duy ưu tiên, không phải cuộc đua đổ bê tông
Tiến độ xây dựng sân bay Long Thành nhìn từ xa rất ấn tượng, với hơn 80% giá trị các gói thầu chính đã hoàn thành. Nhưng trong giai đoạn nước rút, câu hỏi quan trọng không phải là thêm bao nhiêu phần trăm khối lượng mỗi tháng, mà là phần trăm đó nằm ở đâu. Theo ACV, ưu tiên hiện nay là dồn nguồn lực vào những thành phần, khu vực và hệ thống tác động trực tiếp đến năng lực khai thác của sân bay Long Thành. Điều này đồng nghĩa với việc chấp nhận hy sinh tiến độ ở vài hạng mục ít ảnh hưởng, để đảm bảo nhà ga hành khách, đường băng, sân đỗ, hệ thống nhiên liệu, xử lý nước thải và nhà để xe có thể phối hợp trơn tru từ ngày khai thác đầu tiên. Chủ đầu tư và các nhà thầu đã tuyên bố tập trung nguồn lực tháo gỡ vướng mắc nhằm đưa sân bay vào khai thác tháng 12, nhưng cam kết chỉ có ý nghĩa nếu được chuyển hóa thành quyết định ưu tiên cụ thể, minh bạch và sẵn sàng chịu trách nhiệm. Nếu làm được điều đó, giai đoạn vận hành thử sẽ không chỉ là bài kiểm tra kỹ thuật, mà còn là thước đo cho một cách làm dự án hạ tầng mới – coi chất lượng vận hành quan trọng không kém tốc độ xây dựng.
