Long Thành đã đạt 80% tiến độ: bước ngoặt của hạ tầng hàng không
Sân bay Long Thành giai đoạn 1 là dự án cảng hàng không quốc tế mới với công suất thiết kế khoảng 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, đang bước vào giai đoạn nước rút khi đã hoàn thành khoảng 80% khối lượng xây dựng và chuẩn bị vận hành thử để hướng tới khai thác thương mại cuối năm, trở thành một nút hạ tầng giao thông chiến lược của vùng Đông Nam Bộ và cả nước. Điểm đáng nói ở thời điểm hiện tại không phải là dự án có về đích đúng hạn hay không, mà là cách chúng ta chấp nhận vừa vận hành thương mại vừa tiếp tục hoàn thiện, hiệu chỉnh hệ thống. Kế hoạch bắt đầu vận hành thử trong tháng 9 và đón chuyến bay thương mại vào tháng 12 cho thấy tư duy ưu tiên khai thác sớm, giảm tải cho Tân Sơn Nhất và mở thêm năng lực hạ tầng giao thông, ngay cả khi công trường vẫn còn nhiều hạng mục phải xử lý tiếp.
Nhà ga hành khách và hệ thống bay: chạy đua với mốc tháng 9–12
Ở mặt trận nhà ga hành khách – trái tim của sân bay Long Thành – gói thầu 5.10 đã bước vào giai đoạn hoàn thiện các công việc cuối cùng như xây trát, chống thấm, sơn, ốp lát, trần, vách ngăn, nội thất và cảnh quan để đủ điều kiện vận hành thử theo từng đợt từ tháng 9. Theo báo cáo, phần xây dựng cơ bản của nhà ga được kỳ vọng sẽ đáp ứng yêu cầu phục vụ vận hành thương mại vào tháng 12, trong khi cơ điện, phòng cháy chữa cháy và lắp đặt thiết bị sẽ lần lượt hoàn thành trong các tháng 10, 11 và 12. Ở khu bay, đường cất hạ cánh thứ hai, đường lăn và các công trình đồng bộ đã hoàn thành 100% kết cấu lòng đường, công tác cắt rãnh thoát nước mặt đạt hơn 80% và được đặt mục tiêu về đích trước ngày 30/9. Có thể nói, khu bay đang đóng vai trò "dẫn nhịp" cho toàn bộ tiến độ xây dựng, buộc các hạng mục liên quan phải tăng tốc nếu không muốn trở thành điểm nghẽn của vận hành thương mại.
Giao thông nội cảng và đường hầm kỹ thuật: mặt trận hạ tầng ít được nhìn thấy
Nếu nhà ga và đường băng là phần dễ gây ấn tượng, thì hạ tầng giao thông nội cảng mới là nơi cho thấy mức độ trưởng thành của một sân bay Long Thành hiện đại. Gói thầu 4.8 về giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật hiện đã hoàn thành khoảng 2/3 giá trị hợp đồng, tập trung vào đường trục chính, hệ thống đường cấp 3 và các phần kết cấu còn lại của cầu cạn. Chủ đầu tư đặt mục tiêu hoàn thành các hạng mục ưu tiên như cầu cạn, tuyến trục chính từ Km0 đến Km6+500, một số tuyến đường cấp 3, bãi đỗ xe, hệ thống chiếu sáng và cảnh quan cây xanh trước ngày 30/11. Đáng chú ý nhất là đường hầm kỹ thuật – một cấu phần ít được công chúng quan tâm nhưng có vai trò chi phối tiến độ các dự án thành phần khác. Hạng mục này đang được tháo gỡ khó khăn, phấn đấu hoàn thành vào ngày 20/9. Thực tế này cho thấy tiến độ xây dựng không chỉ được định nghĩa bằng những khung thép khổng lồ hay mặt đường bê tông nhựa, mà còn bằng những "mạch ngầm" kỹ thuật nếu chậm trễ sẽ kéo cả dự án đi xuống.
Vì sao Long Thành phải vừa khai thác vừa sửa lỗi?
Một lựa chọn gây tranh luận là việc chủ đầu tư kiến nghị phương án vừa khai thác thương mại, vừa tiếp tục vận hành thử nghiệm, hiệu chỉnh hệ thống và xử lý tồn tại kỹ thuật đối với sân bay Long Thành để bảo đảm mục tiêu đón chuyến bay thương mại vào tháng 12. Trong số 11 gói thầu đang thi công, chỉ 4 gói được khẳng định hoàn thành toàn bộ trước tháng 12; 7 gói còn lại – trong đó có 4.8 và 5.10 – sẽ phải tiếp tục căn chỉnh, hiệu chỉnh và khắc phục khiếm khuyết sau mốc này. Nghe qua, nhiều người dễ lo ngại chất lượng và an toàn, nhưng thực tế, phần lớn công việc sau tháng 12 là tinh chỉnh kỹ thuật, nghiền ngẫm từng chi tiết vận hành để hệ thống đạt độ ổn định cao nhất. Quan trọng hơn, quá trình này diễn ra dưới sự kiểm tra của cơ quan nhà nước, với yêu cầu báo cáo chi tiết mọi điều chỉnh phát sinh để bảo đảm tính đồng bộ và giám sát liên tục. Câu hỏi không còn là "có lỗi hay không", mà là "chúng ta phát hiện và sửa lỗi nhanh đến mức nào".
Chỉ đạo nóng và áp lực tiến độ: người dùng được gì, mất gì?
Cuối tháng 8, Phó Thủ tướng Thường trực đã ra chỉ đạo nóng, yêu cầu chủ đầu tư rà soát, cập nhật tiến độ từng hạng mục, xác định rõ nguyên nhân chậm trễ và sớm đưa ra phương án xử lý để bảo đảm mục tiêu đưa sân bay Long Thành vào vận hành trong năm. Chỉ đạo này là lời nhắc rằng tiến độ không chỉ là các con số phần trăm, mà gắn với kỳ vọng rất cụ thể: giảm tải cho sân bay hiện hữu, nâng năng lực hạ tầng giao thông khu vực, mở ra thêm lựa chọn cho hành khách và doanh nghiệp. Khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động với công suất thiết kế 25 triệu hành khách mỗi năm, người dùng phổ thông sẽ hưởng lợi từ mạng bay rộng hơn, thời gian di chuyển linh hoạt hơn, khả năng trung chuyển hàng hóa lớn hơn. Nhưng đổi lại, trong vài năm đầu, hành khách có thể phải làm quen với một công trường vẫn còn đang tinh chỉnh hệ thống, các tuyến giao thông kết nối đang tiếp tục hoàn thiện. Cách chúng ta kiên nhẫn với giai đoạn "vừa bay vừa hoàn thiện" sẽ quyết định Long Thành trở thành bước nhảy chất lượng cho hạ tầng giao thông hay chỉ là một sân bay mới mang theo những bất tiện cũ.
