Mục tiêu khai thác 2026: Long Thành thành dự án ưu tiên cấp cao
Sân bay Long Thành 2026 là mục tiêu đưa Cảng hàng không quốc tế Long Thành vào khai thác vận hành với vai trò trung tâm hạ tầng hàng không, logistics và trung chuyển khu vực, được Chính phủ xác định là dự án ưu tiên cấp cao, gắn chặt với chiến lược phát triển mạng lưới giao thông và hệ sinh thái dịch vụ hàng không hiện đại của Việt Nam. Trong văn bản số 8871/VPCP-CN ngày 28/8, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã ra chỉ đạo nóng yêu cầu Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) rà soát toàn bộ tiến độ để bảo đảm dự án được đưa vào vận hành khai thác trong năm 2026. Đây không còn là một mốc kỹ thuật đơn thuần, mà là cam kết chính trị rõ ràng trước chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về việc hình thành "Thành phố sân bay Long Thành" với vai trò trung tâm dịch vụ và logistics khu vực Đông Nam Á. Từ góc nhìn chính sách, mốc 2026 là phép thử năng lực điều hành, phối hợp liên ngành và sức chịu đựng của hệ thống nhà thầu Long Thành trước áp lực thời gian.
Ba gói thầu trọng điểm: Vinaconex, Vietur, Coteccons dưới kính hiển vi
Nếu muốn bảo đảm tiến độ xây dựng Long Thành, Chính phủ buộc phải soi từng gói thầu và từng nhà thầu Long Thành chứ không thể chỉ kêu gọi chung chung. Trọng tâm hiện nay là ba gói thầu 4.8, 5.10 và 7.8 – những mắt xích có nguy cơ kéo chậm toàn bộ dự án. Gói 4.8 về giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật do liên danh 9 nhà thầu, trong đó có Vinaconex, Trường Sơn, CC1…, đảm nhận, với khối lượng đã thực hiện gần 65% tính đến cuối tháng 7. Gói 5.10 – nhà ga hành khách – thuộc liên danh Vietur gồm IC Ictas cùng Newtecons, Ricons, CC1, Phục Hưng Holdings…, đã đạt hơn 67% khối lượng. Nguy cơ lớn nhất nằm ở gói 7.8, nhà ga hàng hóa số 1 do liên danh HANTA2 với Coteccons và Hancorp thực hiện, mới đạt khoảng 36% và đặt mục tiêu hoàn thành ngày 30/10. "Gói thầu số 4.8 có giá trị hơn 11.400 tỷ đồng, trong khi gói thầu số 5.10 khoảng 35.000 tỷ đồng và gói 7.8 là 3.379 tỷ đồng" – các con số cho thấy mức độ rủi ro nếu những nút thắt này không được xử lý ngay.
Biện pháp tăng tốc: từ mệnh lệnh hành chính đến tái phân bổ nguồn lực
Điểm đáng chú ý trong đợt chỉ đạo lần này là cách Chính phủ không chỉ hô khẩu hiệu, mà đi thẳng vào yêu cầu kỹ thuật và tổ chức thi công. ACV phải chủ động rà soát, điều chỉnh, cập nhật tiến độ từng hạng mục, đồng thời phân tích nguyên nhân chậm trễ và đề xuất giải pháp tháo gỡ vướng mắc trong thẩm quyền. Song song là mệnh lệnh tăng cường nhân lực, thiết bị, tập kết vật tư, bảo đảm nguồn lực tài chính tại các gói có khối lượng còn lại lớn như 4.8, 5.10, 7.8 – nghĩa là nhà thầu Long Thành không còn dư địa "giữ chân" nguồn lực cho dự án khác. Văn bản 8871 yêu cầu Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính kiểm tra và đánh giá đúng thực tế tiến độ, đặc biệt với các gói DATP3, DATP4 có nguy cơ không hoàn thành trong năm, để có chỉ đạo gia tốc kịp thời. Ở cấp địa phương, UBND Đồng Nai phải giải quyết dứt điểm bàn giao mặt bằng và các hạng mục như đường ống dẫn nhiên liệu, nhằm tránh tình trạng công trình chờ mặt bằng, mặt bằng chờ thủ tục – một căn bệnh mãn tính của nhiều dự án hạ tầng trước đây.
Long Thành trong chiến lược hạ tầng giao thông và bài toán chậm tiến độ
Khi đặt sân bay Long Thành vào bức tranh rộng hơn, có thể thấy đây là tâm điểm của chiến lược kết nối hạ tầng đa phương thức. Văn bản 8871 không dừng ở chuyện khai thác sân bay Long Thành, mà còn yêu cầu đẩy nhanh các tuyến cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, Bến Lức – Long Thành, TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, vành đai 3, 4 để khai thác đồng bộ với cảng hàng không. Nếu các tuyến này chậm, mốc khai thác sân bay Long Thành 2026 dù đạt được vẫn sẽ hụt hơi về hiệu quả kết nối. Chính phủ muốn Long Thành trở thành trung tâm dịch vụ, logistics và trung chuyển khu vực Đông Nam Á, hướng tới hình thành "Thành phố sân bay Long Thành" – một hệ sinh thái hàng không – phi hàng không hiện đại. Tuy nhiên, bất cứ sự trì hoãn nào ở phía nhà thầu hoặc địa phương đều có thể làm kế hoạch trượt dài. Việc Bộ Công an được giao nhiệm vụ phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực và lãng phí trong quá trình thi công cho thấy nhà nước ý thức rõ nguy cơ tiến độ bị bào mòn bởi những yếu tố ngoài kỹ thuật.
Chặng nước rút tới 2026: áp lực buộc phải biến thành động lực
Bước vào giai đoạn nước rút, tiến độ xây dựng Long Thành không còn là chuyện của riêng ACV hay vài nhà thầu lớn; đó là bài kiểm tra năng lực phối hợp của cả hệ thống. Các cơ quan, đơn vị được yêu cầu huy động lực lượng, kiểm soát chặt chẽ chất lượng, kỹ thuật, an toàn và kiên quyết không hợp thức hóa sai phạm, lãng phí, tiêu cực. Nếu mệnh lệnh và khẩu hiệu không đi kèm kỷ luật tiến độ ở từng gói thầu – từ Vinaconex ở 4.8, Vietur với sự tham gia của Ricons tại 5.10, đến Coteccons ở 7.8 – thì mục tiêu khai thác sân bay Long Thành 2026 sẽ khó trở thành hiện thực. Ở chiều tích cực, áp lực hiện nay có thể buộc các bên phải thay đổi thói quen chậm trễ, nâng chuẩn quản trị dự án và minh bạch hơn trong quá trình thi công. Long Thành vì thế không chỉ là một công trình hạ tầng quy mô lớn, mà còn là phép thử để Việt Nam chứng minh khả năng hoàn thành các dự án chiến lược đúng hẹn, đúng chất lượng, đúng chi phí.
