Từ công trường đến phép thử năng lực điều hành
Công trình APEC tại Phú Quốc là nhóm dự án giao thông, hàng không, hội nghị và đô thị được đầu tư để phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC, đồng thời tạo nền tảng hạ tầng có thể tiếp tục khai thác sau sự kiện. Đây không chỉ là cuộc chạy đua xây dựng; khả năng phối hợp và xử lý vướng mắc sẽ quyết định liệu cam kết bàn giao có thành hiện thực hay không.
Ngày 25/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cùng lãnh đạo các bộ, ngành, tỉnh An Giang và đặc khu Phú Quốc kiểm tra loạt dự án. Đoàn khảo sát nhà ga T2 sân bay, đường ĐT.975, tuyến tàu điện nhẹ LRT, Đại lộ APEC, Trung tâm Hội nghị và Triển lãm cùng Nhà biểu diễn đa năng. Việc kiểm tra trực tiếp phát đi thông điệp rõ ràng: tiến độ APEC không thể chỉ được đánh giá bằng báo cáo, mà phải gắn với trách nhiệm cụ thể trên từng công trường.
Quy mô nhiệm vụ rất lớn: An Giang triển khai 21 dự án, gồm 11 dự án đầu tư công và 10 dự án đầu tư kinh doanh hoặc PPP. Đến ngày 26/10, giải ngân đạt 9.587 tỷ đồng, tương đương 71,14% kế hoạch vốn năm 2026. Con số cho thấy nguồn lực đang được đưa vào công trình, nhưng tự nó chưa bảo đảm mọi hạng mục sẽ hoàn thành đúng hạn.
Mốc 30/6/2027 đòi hỏi tăng tốc có chọn trọng tâm
An Giang đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ công trình phục vụ APEC trước ngày 30/6/2027. Chủ tịch Quốc hội yêu cầu không lùi thời hạn, đồng thời dành đủ thời gian nghiệm thu, chạy thử và diễn tập tổng thể; một số hạng mục cần phấn đấu xong sớm hơn một đến hai tháng. Đây là cách đặt mốc hợp lý: bàn giao phần xây dựng vào sát ngày khai mạc sẽ để lại quá ít dư địa sửa lỗi và kiểm tra vận hành.
Tiến độ hiện không đồng đều. Báo cáo cập nhật đến ngày 26/10 cho thấy đường cất hạ cánh đạt 100%, nhà ga VIP đạt 99,8%, nhà ga T2 đạt 80,3%; Trung tâm tổ chức Hội nghị APEC đạt 77,7%, Trung tâm giám sát, điều hành thông minh Phú Quốc đạt 80%, còn đường ĐT.975 đạt 61,02%. Trong khi đó, số liệu tại ngày 22/10 ghi nhận giải ngân 9.385 tỷ đồng, bằng 69,64% kế hoạch vốn năm 2026. Hai mốc thống kê khác nhau, nhưng cùng cho thấy guồng triển khai đang tăng tốc.
Tuyến LRT dài 17,59 km đã lắp gần 10 km ray, dự kiến hoàn thành và vận hành thử trong tháng 6/2027. Mốc này sát hạn chung, nên cần theo dõi kỹ khâu chạy thử thay vì chỉ tính khối lượng lắp đặt.
Gỡ điểm nghẽn phải biến thành việc làm cụ thể
Những nút thắt đã được nhận diện: giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, nguồn cung vật liệu, nhân công, thiết bị và nguồn vốn. Khu tái định cư Hàm Ninh từng được ghi nhận mới đạt 13,2%, một khoảng cách đáng lo khi các tuyến giao thông và công trình đầu mối cần mặt bằng liên thông. Nếu một dự án chậm kéo theo dự án khác, tiến độ chung sẽ không thể được cứu bằng việc tăng ca ở riêng một công trường.
Tại cuộc họp ngày 30/10, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Trung Hồ yêu cầu các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư xác định rõ trách nhiệm, đưa ra giải pháp cho từng vướng mắc. Trước đó, lãnh đạo Quốc hội yêu cầu tỉnh và đặc khu hỗ trợ nhà đầu tư nhiều hơn. Hướng xử lý này cần đi xa hơn các cuộc họp: mỗi điểm nghẽn phải có đơn vị phụ trách, thời hạn giải quyết và cơ chế phối hợp đủ nhanh để không đẩy rủi ro sang khâu thi công.
Tốc độ không được đánh đổi an toàn, chất lượng kỹ thuật hay đời sống cư dân. Hạ tầng Phú Quốc đang được mở rộng trong một không gian đảo có giới hạn; tổ chức thi công và vận chuyển cũng chịu ảnh hưởng bởi thời tiết, điều kiện đưa vật liệu ra đảo. Vì vậy, tháo vướng mặt bằng và vật liệu phải song hành với kiểm soát môi trường, giảm tác động đến sinh hoạt dân cư và bảo đảm hiệu quả đầu tư.
Di sản sau hội nghị mới là thước đo cuối cùng
APEC 2027 chỉ diễn ra trong một khoảng thời gian ngắn; sân bay, LRT, đường sá và trung tâm hội nghị sẽ định hình khả năng đi lại, chất lượng dịch vụ và cơ hội phát triển của Phú Quốc trong nhiều năm. Bởi vậy, yêu cầu về tầm nhìn dài hạn không phải khẩu hiệu đi kèm dự án, mà là tiêu chí để đánh giá cách thiết kế, vận hành và kết nối các công trình.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh các dự án phải được khai thác hiệu quả sau sự kiện, đóng góp thiết thực cho kinh tế - xã hội của Phú Quốc và cả nước; đảo cũng cần hướng tới vị thế trung tâm hội nghị quốc tế tầm cỡ thế giới. Điều đó đòi hỏi chú trọng quản trị đô thị, môi trường, giao thông, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong vận hành sân bay, đô thị để nâng chất lượng phục vụ người dân lẫn du khách.
An Giang đã xác lập hạn hoàn thành và đang thúc đẩy tháo gỡ vướng mắc, nhưng cam kết chỉ có giá trị khi từng dự án chậm được xử lý đến nơi đến chốn. Giữ mốc 30/6/2027 là cần thiết; xây được hạ tầng hữu ích, an toàn và vận hành tốt sau hội nghị mới là kết quả xứng đáng của cuộc chạy đua này.
