Mặt bằng là phép thử của tiến độ
Giải phóng mặt bằng là quá trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư để bàn giao khu đất sạch cho dự án; chất lượng thực hiện quyết định công trình có thể thi công đúng kế hoạch hay không. Cuối năm 2026, Hà Nội tăng tốc đầu tư xây dựng, tập trung vào giao thông và phát triển đô thị, nhưng quy mô vốn hay số lễ khởi công không thể thay thế kết quả đưa công trình vào sử dụng. Thành phố dự kiến khởi công, khánh thành khoảng 193 dự án, công trình với tổng mức đầu tư hơn 202.785 tỷ đồng. Con số lớn làm tăng yêu cầu phải xử lý nhanh, nhưng cũng đặt ra câu hỏi về năng lực thực thi. Nếu mặt bằng, thủ tục và phối hợp giữa các đơn vị tiếp tục chậm, nguồn lực đầu tư sẽ chưa chuyển thành lợi ích thiết thực cho người dân.
Gỡ vướng từ từng hộ dân đến hạ tầng kỹ thuật
Ngày 21/10, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông kiểm tra nút giao Vành đai 3,5 với Đại lộ Thăng Long, dự án mở rộng đường 70 và một đoạn Vành đai 3,5; ông yêu cầu xử lý vướng mắc để không ảnh hưởng tiến độ chung. Với đường 70, việc cần làm là rà soát từng trường hợp, công khai phương án bồi thường, hỗ trợ, quan tâm tái định cư, phê duyệt phương án và giải ngân kịp thời. Các xã, phường cũng phải vận động, tạo đồng thuận và bàn giao phần mặt bằng thuộc trách nhiệm. Cách làm này cần đi cùng đầu mối rõ ràng và thời hạn xử lý cụ thể: chậm một hạng mục có thể kéo lùi cả chuỗi thi công. Ngày 7/10, tại Quốc lộ 6 đoạn Ba La – Xuân Mai, thành phố yêu cầu tháo gỡ vướng mắc liên quan di dời nghĩa trang, đường điện, cấp nước và viễn thông, đồng thời bảo đảm dịch vụ thiết yếu không bị gián đoạn.
Bàn giao đất phải đi cùng thi công thực chất
Tháo gỡ mặt bằng không thể chỉ dừng ở khâu hành chính. Chủ đầu tư và nhà thầu phải có kế hoạch thi công chi tiết, bố trí đủ nhân lực, thiết bị và tổ chức “3 ca, 4 kíp” khi cần để bù tiến độ; thành phố cũng yêu cầu không để mặt bằng đã bàn giao mà công trường vẫn chậm triển khai. Đây là điểm then chốt: nếu trách nhiệm chỉ dồn về phía người dân, còn bên thực hiện dự án thiếu chuẩn bị, sự đồng thuận sẽ khó duy trì. Kinh nghiệm tại dự án sân bay Gia Bình ở Bắc Ninh cho thấy việc công khai thông tin, đối thoại và xử lý kiến nghị có thể hỗ trợ bàn giao sớm. Dự án có quy mô hơn 1.900 ha; 141 hộ dân và cá nhân tự nguyện bàn giao đất trước hạn, được duyệt thưởng tiến độ tổng cộng hơn 7 tỷ đồng. Đây là ví dụ tham khảo, không phải khoản thưởng mặc định cho các dự án tại Hà Nội.
Đích đến là hạ tầng phục vụ đời sống
Đẩy nhanh công trình trọng điểm có ý nghĩa khi mạng lưới mới giải quyết được nhu cầu đi lại và mở thêm không gian phát triển. Cầu Tứ Liên, cầu Giang Biên cùng các tuyến kết nối được kỳ vọng tăng liên kết qua sông Hồng giữa khu vực trung tâm với phía Bắc, Đông Bắc; các đường vành đai, nút giao khác mức và trục được nâng cấp có thể cải thiện lưu thông, giảm áp lực giao thông. Hạ tầng Hà Nội đồng bộ hơn còn hỗ trợ vận chuyển hàng hóa, thu hút đầu tư và nâng chất lượng sống. Vì vậy, thước đo của dự án đô thị không nên là số vốn đã bố trí hay mặt bằng đã nhận, mà là công trình hoàn thành, vận hành an toàn và đem lại lợi ích cụ thể. Trong những tháng cuối năm 2026, nhiệm vụ là chuyển nguồn lực sẵn có thành kết quả tăng trưởng thực tế; muốn đạt điều đó, Hà Nội phải gắn giải phóng mặt bằng với trách nhiệm thi công đến cùng.
