96 giờ là thời gian chuẩn bị, không phải lịch khai hỏa
Mốc 96 giờ trong các thông tin về khả năng Mỹ tấn công Iran là khoảng thời gian quân đội Mỹ tại Trung Đông có thể bắt đầu hành động sau khi nhận lệnh, chứ không phải thời hạn cho một cuộc tấn công đã được quyết định. Theo các quan chức Mỹ được dẫn lời, lực lượng trong khu vực đã ở mức có thể triển khai chiến dịch mới, có khả năng quy mô lớn, nếu Tổng thống Donald Trump phê chuẩn. Điểm cần giữ rõ là điều kiện “nếu”: các nguồn tin nhấn mạnh ông Trump chưa đưa ra quyết định cuối cùng và chưa có xác nhận ông đã ra lệnh tấn công. Vì vậy, tiêu đề nói về sự sẵn sàng quân sự chứ không xác nhận chiến tranh sắp nổ ra. Nhập nhằng hai điều này sẽ biến một đánh giá về năng lực thành một tuyên bố chính trị mà nguồn tin không chứng minh.
Phương án được chuẩn bị có thể rộng hơn các đợt đánh giới hạn
Thông tin được công bố ngày 26/10 dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết lực lượng Washington đã được triển khai ở mức đủ để thực hiện chiến dịch mới; một quan chức mô tả đây có thể là “một nỗ lực quy mô lớn”. Khác với những đợt tập trung vào radar, bệ phóng tên lửa và các mục tiêu có thể nhanh chóng khôi phục, danh sách mà Lầu Năm Góc và Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đang xây dựng được cho là bao gồm cơ sở quân sự, hạ tầng năng lượng và địa điểm liên quan đến chương trình hạt nhân Iran. Đây là dấu hiệu cho thấy phạm vi lập kế hoạch rộng, nhưng không chứng minh toàn bộ mục tiêu sẽ bị đánh hoặc phương án đã được thông qua. Cần phân biệt năng lực tác chiến, danh sách mục tiêu và quyết định chính trị: chúng là các bước khác nhau, không thể gộp thành một kết luận rằng chiến dịch quân sự Iran đã được khởi động.
Quyền quyết định nằm ở Tổng thống Trump, giữa rủi ro trả đũa
Vai trò của Tổng thống Trump là điểm mấu chốt: Bộ Quốc phòng chuẩn bị phương án, còn hoạt động quân sự chỉ có thể bắt đầu nếu ông phê chuẩn. Các quan chức được dẫn lời cho rằng khả năng hành động đang được cân nhắc nghiêm túc, có thể trước khi năm 2026 kết thúc và nhiều khả năng sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11; tuy nhiên, thời điểm và lựa chọn cuối cùng vẫn chưa được xác định. Rủi ro không dừng ở mục tiêu Iran. Các đánh giá tình báo Mỹ cho thấy Tehran và lực lượng Houthi đang tính đến khả năng Mỹ và Israel nối lại các cuộc tấn công; nếu Iran bị đánh trước, họ có thể đáp trả nhằm vào nhân sự và cơ sở Mỹ trong khu vực, thậm chí ngoài khu vực. Do đó, quyết định của Trump phải cân nhắc không chỉ hiệu quả quân sự mà cả nguy cơ leo thang và an toàn của lực lượng Mỹ.
Tác động đã lan tới an ninh khu vực và vận tải năng lượng
Ngay cả khi chưa có lệnh tấn công, các biện pháp phòng ngừa cho thấy Washington đang tính đến khả năng tình hình xấu đi. Mỹ được cho là sẽ tiếp tục giảm nhân sự tại một số cơ quan ngoại giao ở Trung Đông; Đại sứ quán Mỹ tại Riyadh đã nhận chỉ thị sơ tán nhân sự, trong khi các đợt điều động quân nhân không thiết yếu dự kiến tới khu vực bị hủy. Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy CENTCOM, thăm eo biển Hormuz ngày 25/10 để đánh giá môi trường tác chiến và gặp quân nhân làm nhiệm vụ rà phá thủy lôi. Tuyến hàng hải này có ý nghĩa với nguồn cung dầu toàn cầu: số tàu chở dầu qua eo biển có dấu hiệu tăng, nhưng giá dầu vẫn ở mức cao do lo ngại các cuộc tấn công mới. Với công chúng, hệ quả dễ cảm nhận nhất hiện nay là rủi ro đối với vận tải biển và thị trường năng lượng, chứ chưa phải một chiến dịch đã được xác nhận.
Kết luận thận trọng nhất là quân đội Mỹ Trung Đông được cho là có khả năng triển khai trong vòng 96 giờ sau khi nhận lệnh, còn lệnh ấy chưa được xác nhận. Mốc thời gian nói lên mức độ sẵn sàng, không xóa bỏ khoảng cách giữa chuẩn bị và quyết định. Cho đến khi Tổng thống Trump phê chuẩn, khả năng Mỹ tấn công Iran vẫn là một phương án được cân nhắc, với cái giá rủi ro khu vực và tác động năng lượng cần được tính đến.
