Quy mô rộng lớn, nhưng trọng tâm là tổ chức lại không gian
Đô thị trung tâm phía Bắc là khu vực được nghiên cứu quy hoạch với diện tích khoảng 46.765 ha, gồm hai phường Bắc Kạn, Đức Xuân và ba xã Phong Quang, Phủ Thông, Cẩm Giàng, nhằm định hình vai trò đô thị và kết nối của vùng phía Bắc tỉnh Thái Nguyên đến năm 2050. Ngày 8/11, phường Bắc Kạn tổ chức hội nghị lấy ý kiến về dự thảo phương án quy hoạch chung. Con số gần 47.000 ha dễ gợi cảm giác về một đô thị sẽ phủ rộng đồng đều, nhưng điểm đáng chú ý hơn là cách quy hoạch muốn sắp xếp các cực phát triển trên một địa bàn rộng. Khu vực có 71.629 người vào năm 2025; 61,1% dân số tập trung tại lõi Bắc Kạn – Đức Xuân. Vì vậy, bài toán không chỉ là mở rộng địa giới nghiên cứu, mà còn là kết nối lõi đô thị với các khu vực ngoại vi mà không để hạ tầng và dịch vụ dồn hết về trung tâm hiện hữu.
Từ đô thị tuyến tính sang các cực phát triển
Sau khi Thái Nguyên và Bắc Kạn sáp nhập, đồng thời chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, không gian phát triển của tỉnh được định hướng theo hướng đa cực. Trong bối cảnh đó, đô thị phía Bắc là một trong bốn trung tâm đô thị lớn, được giao vai trò đầu mối giao thương và cửa ngõ kết nối Hà Nội với vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Phương án đề xuất rời mô hình phát triển tuyến tính để hình thành lõi Bắc Kạn – Đức Xuân, cực đối trọng phía Bắc tại Phủ Thông – Cẩm Giàng, cực dịch vụ du lịch tại Phong Quang, cùng các trung tâm công nghiệp và logistics. Hướng đi này hợp lý hơn việc kéo dài đô thị theo một trục: nó có thể đưa hoạt động và dịch vụ đến gần nhiều khu vực hơn. Nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào kết nối thực chất giữa các cực, thay vì chỉ phân định chúng trên bản đồ.
Giao thông quyết định vai trò đầu mối giao thương
Lợi thế kết nối là cơ sở rõ nhất cho tham vọng trở thành đầu mối giao thương. Khu vực gắn với cao tốc CT.07, Quốc lộ 3 và Quốc lộ 3B; dự thảo cũng đặt trọng tâm nâng cấp Quốc lộ 280 và hoàn thiện mạng lưới giao thông nội vùng, liên vùng. Nếu các tuyến này được kết nối đồng bộ, người dân có thể tiếp cận các khu vực dịch vụ thuận tiện hơn, còn hoạt động logistics và giao thương có thêm điều kiện phát triển. Ngược lại, nâng cấp đường trục mà bỏ ngỏ kết nối giữa các khu dân cư và các cực mới sẽ khó tạo ra một đô thị đa cực đúng nghĩa. Quy hoạch cũng đề cập hệ thống thoát nước bền vững, hồ điều hòa, hành lang bảo vệ sông suối, quản lý chất thải rắn và bảo tồn hệ sinh thái rừng. Đây không phải phần phụ: chất lượng sống và khả năng thích ứng với điều kiện tự nhiên sẽ quyết định sức bền của tăng trưởng.
Dự thảo còn phải được kiểm chứng và hoàn thiện
Quy hoạch Thái Nguyên cho khu vực phía Bắc mới ở giai đoạn dự thảo lấy ý kiến, chưa phải phương án đã được phê duyệt. Tại hội nghị, các đại biểu đề nghị rà soát thêm cơ sở đánh giá chỉ tiêu đô thị loại II, làm rõ kết nối hạ tầng kỹ thuật, giải pháp tiêu thoát nước và bảo vệ hành lang sinh thái sông Cầu. Đây là những vấn đề cần được giải đáp cụ thể trước khi quy hoạch có thể làm căn cứ triển khai, bởi chúng liên quan trực tiếp đến an toàn, môi trường và khả năng vận hành của các khu vực dự kiến phát triển. Đơn vị tư vấn sẽ tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện phương án trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, phê duyệt. Kết luận, định hướng đa cực và tận dụng cao tốc CT.07 có thể mở ra vai trò mới cho đô thị phía Bắc; thước đo thành công sẽ là hạ tầng kết nối được xây dựng đồng bộ, đồng thời bảo vệ được không gian sống và sinh thái.
