Một không gian quy hoạch rộng, không chỉ là lõi đô thị
Đô thị trung tâm phía Bắc là khu vực quy hoạch bao trùm các phường Bắc Kạn, Đức Xuân và các xã Phong Quang, Phủ Thông, Cẩm Giàng, được định hướng thành đầu mối giao thương phía bắc tỉnh. Ngày 8/11, phường Bắc Kạn tổ chức hội nghị lấy ý kiến về dự thảo phương án quy hoạch chung khu vực đến năm 2050. Theo đơn vị tư vấn, phạm vi nghiên cứu có diện tích tự nhiên khoảng 46.765,13 ha, gồm toàn bộ địa giới hành chính của hai phường và ba xã nêu trên. Quy mô này cho thấy quy hoạch không chỉ xử lý hình thái khu vực đô thị hiện hữu, mà còn phải tính đến các xã, vùng cửa ngõ và không gian kết nối. Đây là điểm đáng chú ý: chất lượng quy hoạch sẽ phụ thuộc vào cách các khu vực khác biệt được liên kết, thay vì chỉ mở rộng ranh giới trên bản đồ.
Từ đô thị tuyến tính sang các cực phát triển
Việc lấy ý kiến diễn ra sau khi Thái Nguyên và Bắc Kạn sáp nhập, đồng thời chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp; không gian phát triển của tỉnh vì thế được mở rộng theo hướng đa cực. Dự thảo đề xuất chuyển từ mô hình đô thị tuyến tính sang cấu trúc đa cực gắn với các cửa ngõ cao tốc. Các cực được nêu gồm lõi Bắc Kạn – Đức Xuân, cực đối trọng phía bắc Phủ Thông – Cẩm Giàng, cùng các khu vực dịch vụ du lịch và trung tâm công nghiệp, logistics. Hướng đi này hợp lý hơn việc kéo dài đô thị dọc một trục, nhưng chỉ có ý nghĩa nếu các cực được kết nối bằng giao thông và dịch vụ thiết yếu. Kế hoạch nâng cấp cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên – Cao Bằng (CT.07), Quốc lộ 3, Quốc lộ 3B và Quốc lộ 280 cần đi cùng cách tổ chức không gian có thể phục vụ cư dân, doanh nghiệp lẫn hoạt động giao thương.
Một trung tâm phía Bắc trong cấu trúc phát triển toàn tỉnh
Quy hoạch khu vực phía Bắc cần được đọc trong bức tranh phát triển đô thị toàn tỉnh, thay vì xem như một dự án biệt lập. Thái Nguyên đã nêu định hướng phát triển đô thị theo cấu trúc ba trung tâm, đồng thời mở rộng không gian và tăng cường liên kết vùng. Trong khi đó, tài liệu quy hoạch xác định đô thị trung tâm phía Bắc là một trong bốn trung tâm đô thị lớn của tỉnh, giữ vai trò đầu mối giao thương và cửa ngõ nối Hà Nội với vùng Trung du và miền núi phía Bắc. Hai cách gọi này xuất hiện ở các cấp độ định hướng khác nhau; điều quan trọng là làm rõ sự phân công chức năng giữa các trung tâm để tránh chồng lấn đầu tư. Quy hoạch Thái Nguyên sẽ thuyết phục hơn nếu nêu rõ khu vực phía Bắc bổ trợ cho các trung tâm còn lại ra sao, thay vì chỉ nhấn mạnh quy mô hay vị trí.
Tăng trưởng phải đi cùng chất lượng sống
Quy hoạch đang được đặt trong bối cảnh tỉnh muốn mở rộng công nghiệp và thu hút vốn đầu tư. Ngày 5/11, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang làm việc với Thường trực Tỉnh ủy Thái Nguyên về định hướng quy hoạch công nghiệp, giao thông, dịch vụ, du lịch và văn hóa. Tại buổi làm việc, tỉnh đặt mục tiêu thu hút tổng vốn đầu tư khoảng 30 tỉ USD vào năm 2030. Đây là áp lực phát triển lớn, nhưng không nên để chỉ tiêu vốn lấn át nhu cầu sống của người dân. Lãnh đạo đoàn công tác nhấn mạnh công nghiệp cần gắn với chất lượng sống, thiết chế văn hóa, không gian vui chơi và khai thác tiềm năng du lịch hồ Núi Cốc, hồ Ba Bể. Với khu vực phía Bắc, thước đo thành công vì thế không chỉ là kết nối và dự án mới, mà còn là khả năng tạo môi trường sống tiện lợi, có dịch vụ và không gian công cộng phù hợp.
Lấy ý kiến cộng đồng là bước cần thiết, nhưng giá trị của đợt tham vấn sẽ nằm ở việc phản hồi được đưa vào phương án cuối cùng như thế nào. Một quy hoạch rộng hơn 46.765 ha chỉ có thể trở thành nền tảng phát triển đô thị nếu xác định rõ vai trò từng cực, ưu tiên hạ tầng kết nối và bảo vệ chất lượng sống. Đó cũng là cách để đô thị trung tâm phía Bắc đóng góp thực chất vào cấu trúc phát triển chung của Thái Nguyên.
