Cam kết đầu tư dài hạn: Tín hiệu mạnh cho tương lai xanh của Việt Nam
Canada đầu tư Việt Nam vào các dự án hạ tầng xanh bền vững và năng lượng tái tạo Việt Nam là bước dịch chuyển rõ rệt của quan hệ hợp tác tài chính quốc tế giữa hai nước, tập trung vào dòng vốn dài hạn cho tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng và phát triển khu vực tư nhân theo hướng bền vững, qua đó hỗ trợ trực tiếp các dự án phát triển xanh và hiện đại hóa hạ tầng trọng yếu. Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Canada, Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn đã có cuộc gặp với Bộ trưởng Tài chính Canada François-Philippe Champagne và làm việc với Cơ quan Phát triển Tài chính Canada (FinDev Canada), với mục tiêu "thúc đẩy hợp tác tài chính, huy động nguồn vốn dài hạn phục vụ tăng trưởng và phát triển bền vững của Việt Nam". Điểm đáng chú ý là các cuộc thảo luận không dừng ở những tuyên bố thiện chí mà đã đi vào thiết kế cơ chế hợp tác cụ thể, cho thấy Canada không chỉ nói về xanh mà chấp nhận gắn cam kết tài chính dài hạn với tương lai kinh tế-xã hội bền vững của Việt Nam.
Đối tác chiến lược: Từ ngoại giao chính trị đến bản đồ vốn xanh
Việc nâng cấp quan hệ hai nước lên Đối tác chiến lược không phải là khẩu hiệu ngoại giao, mà đang được chuyển hóa thành bản đồ vốn cụ thể cho các dự án phát triển xanh. Tại cuộc gặp xã giao giữa hai Bộ trưởng Tài chính, hai bên đã trao đổi về các định hướng hợp tác tài chính và hợp tác phát triển, đặc biệt là nội dung nhằm triển khai Kế hoạch hành động thực hiện Tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược. Về bản chất, đây là bước "khóa cứng" hợp tác tài chính quốc tế vào các ưu tiên chiến lược của Việt Nam: tăng trưởng xanh, phát triển hạ tầng xanh bền vững, chuyển đổi năng lượng và củng cố khu vực tư nhân. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn không chỉ mời Bộ trưởng Tài chính Canada sang Việt Nam tham dự Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC 2027 mà còn nhấn mạnh mong muốn hai cơ quan tài chính phối hợp chặt chẽ để quan hệ kinh tế-tài chính song phương "đi vào chiều sâu và hiệu quả". Điều này cho thấy Việt Nam nhận thức rõ: nếu không gắn ngoại giao cấp cao với cam kết vốn dài hạn, mục tiêu kinh tế-xã hội bền vững sẽ khó thành hiện thực.
FinDev Canada: "đầu kéo" cho vốn tư nhân vào hạ tầng xanh
Trong câu chuyện Canada đầu tư Việt Nam, FinDev Canada nổi lên như một "đầu kéo" quan trọng giúp dòng vốn tư nhân quốc tế chảy vào hạ tầng xanh bền vững và các dự án phát triển xanh. Tại buổi làm việc, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn và ông Nick Anstett, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Chiến lược của FinDev Canada, đã tập trung thảo luận cơ hội hỗ trợ Việt Nam thông qua đầu tư của khu vực tư nhân, đặc biệt trong các lĩnh vực tài chính khí hậu, cơ sở hạ tầng bền vững, chuyển đổi năng lượng và nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu. Hình thức hỗ trợ linh hoạt – tài trợ vốn trực tiếp cho dự án, qua ngân hàng trung gian, hoặc góp vốn, mua cổ phần doanh nghiệp – phù hợp với nhu cầu vốn dài hạn và chi phí hợp lý của Việt Nam trong hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics, năng lượng và nông nghiệp ứng phó biến đổi khí hậu. Đáng nói hơn, FinDev Canada đã xem Việt Nam là thị trường ưu tiên trong chiến lược 5 năm tới và mong muốn mở rộng đầu tư sang hiện đại hóa lưới điện, lưu trữ năng lượng, cơ sở hạ tầng bền vững và nông nghiệp, đồng thời kéo thêm doanh nghiệp, quỹ đầu tư, quỹ hưu trí Canada cùng tham gia. Nếu được triển khai nhất quán, đây sẽ là nền tảng vốn cho một làn sóng năng lượng tái tạo Việt Nam và hạ tầng xanh mới do khu vực tư nhân dẫn dắt.
Cơ chế lựa chọn dự án: Bài kiểm tra về chuẩn xanh và năng lực thực thi
Không chỉ nói về dòng vốn, hai bên đã thống nhất quy trình lựa chọn dự án – yếu tố thường bị bỏ qua trong các thỏa thuận hợp tác tài chính quốc tế. Theo đó, FinDev sẽ gửi các tiêu chuẩn, điều kiện của các dự án vay, hỗ trợ kỹ thuật hoặc mua cổ phần, cổ phiếu sang Việt Nam; căn cứ vào bộ chuẩn này, phía Việt Nam sẽ chọn ra các dự án phù hợp với mục tiêu, điều kiện và tiêu chuẩn của FinDev. Cách làm này đặt ra hai yêu cầu mang tính quyết định: thứ nhất, Việt Nam phải nhanh chóng chuẩn hóa danh mục dự án phát triển xanh, hạ tầng xanh bền vững và năng lượng tái tạo Việt Nam theo thông lệ quốc tế; thứ hai, năng lực thiết kế, quản trị và minh bạch thông tin của chủ đầu tư trong nước phải đủ để đáp ứng bộ tiêu chuẩn mà một định chế phát triển như FinDev đặt ra. Nếu chỉ trông chờ vào thiện chí mà bỏ qua khâu chuẩn hóa này, cơ hội vốn sẽ bị thu hẹp. Ngược lại, nếu coi bộ tiêu chuẩn của FinDev như "khung tham chiếu" để nâng toàn mặt bằng năng lực dự án trong nước, Việt Nam sẽ biến hợp tác hiện tại thành đòn bẩy cho cải cách thể chế liên quan đến dự án phát triển xanh.
Kết luận: Dòng vốn Canada sẽ có ý nghĩa thế nào với chiến lược phát triển xanh?
Nhìn tổng thể, các cam kết tài chính từ Canada không phải là nguồn vốn ngắn hạn mang tính chu kỳ, mà là lời khẳng định rằng tăng trưởng xanh và hạ tầng xanh bền vững của Việt Nam xứng đáng với những dòng vốn dài hạn và ổn định. Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng cao, thúc đẩy tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng và phát triển khu vực tư nhân theo hướng bền vững; nhu cầu nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý trong hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics, năng lượng và nông nghiệp là rất lớn. Trong bối cảnh đó, việc gắn nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược với cơ chế hợp tác tài chính quốc tế cụ thể là lựa chọn đúng: vừa giải bài toán vốn cho các dự án phát triển xanh, vừa ép hệ thống trong nước phải nâng cấp tiêu chuẩn, minh bạch và năng lực quản trị. Câu hỏi còn lại không thuộc về Canada mà thuộc về Việt Nam: chúng ta có đủ nhanh và quyết đoán để biến những cam kết thành danh mục dự án chất lượng, trở thành điểm đến lâu dài cho dòng vốn xanh toàn cầu hay không.
