Từ khoản đầu tư khởi động đến chiến lược hạ tầng xanh
FinDev Canada Việt Nam là câu chuyện về cách một định chế tài chính phát triển của Bắc Mỹ đã dùng các khoản tín dụng xanh và đầu tư tư nhân để thúc đẩy hạ tầng bền vững, chuyển đổi năng lượng và nông nghiệp thích ứng khí hậu, trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược đang được nâng cấp giữa hai nước. Sau khi cơ quan này rót vốn qua VPBank và HDBank vào năm 2025, Việt Nam chính thức xuất hiện như một thị trường ưu tiên trong chiến lược dài hạn của FinDev Canada, chứ không còn chỉ là điểm đến thử nghiệm. Điều đáng nói là dòng vốn đó không dừng ở ngân hàng thương mại, mà đang từng bước dịch chuyển sang các dự án lưới điện, lưu trữ năng lượng và hạ tầng bền vững – những mắt xích mà khu vực tư nhân trong nước đang thiếu vốn dài hạn để bứt phá.
Cuộc gặp tại Ottawa: tín hiệu chính sách và định hình ưu tiên
Ngày 25/9 tại Ottawa, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đã đồng thời làm hai việc mang tính định hướng: gặp Bộ trưởng Tài chính Canada François-Philippe Champagne để bàn về hợp tác tài chính, và làm việc riêng với lãnh đạo FinDev Canada. Về mặt chính sách, đây là thông điệp rõ ràng: Việt Nam coi hợp tác tài chính Canada là trụ cột trong Đối tác chiến lược, với trọng tâm là nguồn vốn dài hạn cho phát triển xanh. Cuộc trao đổi giữa hai bộ trưởng xoay quanh kế hoạch hành động triển khai tuyên bố nâng cấp quan hệ, cho thấy tài chính không phải phần phụ mà là công cụ chính để hiện thực hóa các cam kết song phương. Nếu không có khung hợp tác này, khó có chuyện FinDev Canada đặt Việt Nam vào nhóm thị trường ưu tiên trong chiến lược 5 năm tiếp theo.
Khoản vốn qua VPBank, HDBank và bước ngoặt sang hạ tầng bền vững
Điểm khởi đầu của FinDev Canada tại Việt Nam là hai khoản đầu tư qua VPBank và HDBank trong năm 2025, được công bố là tập trung cho tài chính xanh, nông nghiệp và doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt khu vực nhỏ và vừa. Về bản chất, đây là động tác “cắm cọc” vào hệ thống tài chính nội địa, tạo kênh dẫn vốn quốc tế vào các dự án xanh mà ngân hàng thương mại đang sẵn có khách hàng. Nhưng chỉ dừng ở tín dụng ngân hàng thì chưa đủ để thay đổi cấu trúc nền kinh tế. Điều đáng chú ý là FinDev Canada đã tuyên bố muốn mở rộng sang hiện đại hóa lưới điện, lưu trữ năng lượng và cơ sở hạ tầng bền vững, đồng thời xem Việt Nam như một trong những thị trường ưu tiên hàng đầu trong kế hoạch 5 năm. Quan điểm ở đây khá rõ: hạ tầng xanh mới là nơi tạo đột phá, còn ngân hàng chỉ là kênh trung chuyển.
Lưới điện, logistics, nông nghiệp thích ứng khí hậu: ba trụ cột tiếp theo
Trong buổi làm việc với FinDev Canada, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn không nói chung chung mà chỉ thẳng nhu cầu cấp thiết về vốn dài hạn cho hạ tầng giao thông, cảng biển, logistics, năng lượng và nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây chính là bản đồ đầu tư mà Việt Nam muốn gửi đến các định chế tài chính phát triển. Ở chiều ngược lại, Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Chiến lược Nick Anstett khẳng định FinDev Canada nhắm vào các dự án hiện đại hóa lưới điện, lưu trữ năng lượng, cơ sở hạ tầng bền vững và nông nghiệp trong chiến lược 5 năm. Câu chuyện không chỉ là vốn rẻ, mà là chuẩn mực mới: tổ chức này sắp chuyển bộ tiêu chuẩn giải ngân sang Việt Nam, đồng nghĩa doanh nghiệp tư nhân nếu muốn tiếp cận nguồn vốn phải cải thiện năng lực môi trường và quản trị. Nếu đọc đúng tín hiệu, các doanh nghiệp logistics, năng lượng và nông nghiệp sẽ thấy đây là cơ hội để nâng cấp mô hình kinh doanh chứ không chỉ vay thêm tiền.
Cuộc chơi dài hạn: Việt Nam cần chủ động dẫn dắt dòng vốn xanh
Hợp tác tài chính Canada hiện không dừng ở các cam kết ngoại giao; hai bên đã thống nhất FinDev Canada sẽ gửi tiêu chuẩn, điều kiện cho các dự án muốn vay vốn, nhận hỗ trợ kỹ thuật hoặc huy động vốn qua mua cổ phần. Đây là bước chuyển từ ngôn ngữ chính sách sang danh mục yêu cầu rất cụ thể. Đồng thời, FinDev Canada cũng muốn kéo thêm doanh nghiệp, quỹ đầu tư và quỹ hưu trí Canada vào các dự án tại Việt Nam. Nếu Việt Nam chỉ chờ vốn thì sẽ bỏ lỡ cơ hội định hình chất lượng dòng tiền. Chính phủ đã làm phần việc của mình bằng việc đặt yêu cầu rõ cho logistics, hạ tầng, năng lượng và nông nghiệp chống biến đổi khí hậu. Phần còn lại thuộc về khu vực tư nhân: hoặc chủ động thiết kế dự án đáp ứng chuẩn tài chính khí hậu, hoặc nhìn dòng vốn xanh đi qua và chảy vào những thị trường sẵn sàng hơn. Lựa chọn đó sẽ quyết định vị thế của Việt Nam trong cuộc chơi hạ tầng bền vững khu vực.
