CPR là kỹ năng thiết yếu trước khi cấp cứu đến
Hồi sinh tim phổi (CPR) là nhóm thao tác sơ cứu gồm ép tim và, khi phù hợp, thổi ngạt để hỗ trợ người ngừng tim hoặc ngừng thở trong lúc chờ nhân viên y tế. Đây không nên là kiến thức chỉ dành riêng cho người làm nghề y: khi sự cố xảy ra ở lớp học, nơi công cộng hay vùng xa, người có mặt tại hiện trường thường là những người đầu tiên có thể hành động. Trung tâm Cấp cứu 115 tỉnh Khánh Hòa vừa tổ chức huấn luyện CPR và sử dụng máy khử rung tim tự động (AED) cho học sinh, giáo viên Trường THPT Nguyễn Văn Trỗi và Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn. Việc đưa kỹ năng cấp cứu vào trường học là lựa chọn đúng hướng: nó giúp cộng đồng học đường chủ động hơn trước tình huống bất thường, đồng thời biến học sinh và giáo viên thành những người có thể truyền kiến thức thiết thực cho gia đình, bạn bè.
Ở trường học, điều quan trọng là biết hành động đúng lúc
Chương trình dành cho học sinh và giáo viên kết hợp hướng dẫn thực hành hồi sinh tim phổi với quy trình sử dụng AED. Khi phát hiện người có dấu hiệu bất thường về tim mạch, tuần hoàn hoặc thở yếu, cần gọi cấp cứu 115; nếu nạn nhân bất tỉnh và không thở bình thường, người xung quanh có thể nhờ lấy AED, bật thiết bị và làm theo hướng dẫn bằng giọng nói, đồng thời hỗ trợ bằng ép tim và thổi ngạt theo nội dung đã học. Giá trị của việc học CPR không nằm ở việc biến người dân thành nhân viên y tế, mà ở khả năng giúp họ không đứng nhìn trong những phút đầu quyết định. Gọi cấp cứu và ép tim đúng cách có vai trò quan trọng khi xảy ra ngừng tim, ngừng tuần hoàn đột ngột. Vì vậy, huấn luyện trong trường học nên được xem là một phần của môi trường an toàn, chứ không phải hoạt động ngoại khóa chỉ tổ chức một lần.
Ở miền núi, thực hành CPR và AED giúp bù khoảng cách
Mô hình thứ hai hướng tới nhân viên y tế tại khu vực miền núi, nơi việc tiếp cận của lực lượng cấp cứu chuyên nghiệp có thể mất nhiều thời gian hơn. Học viên được cập nhật kiến thức lý thuyết và thực hành về CPR cơ bản, đồng thời tập sử dụng AED theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ. Các buổi thực hành dùng mô hình mô phỏng; kết quả thao tác được đánh giá bằng phần mềm tích hợp với AED. Trong tháng 9 và tháng 10, Trung tâm Cấp cứu 115 tỉnh Khánh Hòa tổ chức 15 khóa huấn luyện với nội dung tương tự cho nhiều lực lượng. Quy mô đó cho thấy đào tạo AED và CPR không chỉ là một buổi phổ biến kiến thức: phần thực hành có đánh giá giúp người học kiểm tra thao tác, điều chỉnh sai sót và chuẩn bị tốt hơn để nhận diện, xử trí ban đầu khi gặp ca ngừng tim. Ở địa bàn xa, năng lực tại chỗ có ý nghĩa đặc biệt vì không thể rút ngắn thời gian di chuyển của cấp cứu chỉ bằng một cuộc gọi.
Phổ cập cho cả cộng đồng, không chỉ một nhóm
Hai chương trình có đối tượng và bối cảnh khác nhau nhưng cùng chỉ ra một điều: kỹ năng CPR có thể được phổ biến cho cả người dân trong trường học lẫn nhân viên y tế ở vùng khó tiếp cận. Học sinh, giáo viên cần biết cách gọi trợ giúp, nhận diện tình trạng nguy cấp và sử dụng AED theo hướng dẫn; nhân viên y tế cần được luyện tập kỹ thuật để tăng khả năng ứng phó tại chỗ. Đây là hai mắt xích bổ trợ nhau trong năng lực cấp cứu ngoại viện, không phải hai lựa chọn thay thế. Bước tiếp theo cần đi xa hơn các lớp huấn luyện riêng lẻ. Ngành y tế Khánh Hòa dự kiến đặt AED tại nhiều không gian công cộng như trường học, điểm du lịch, công viên và bãi biển, đồng thời tiếp tục huấn luyện CPR, sơ cứu ban đầu và sử dụng AED cho người dân, nhân viên du lịch và lực lượng cứu hộ. Máy chỉ phát huy giá trị khi có người biết tìm, bật và làm theo hướng dẫn; vì thế, phổ cập kỹ năng cấp cứu phải song hành với mở rộng thiết bị.
