Cần Thơ muốn trở thành “pin năng lượng” Mekong, không chỉ là một đô thị sông nước
Đề xuất bổ sung 19 dự án nguồn điện mới với tổng công suất 42.175 MW vào Quy hoạch điện VIII điều chỉnh thể hiện tham vọng của Cần Thơ biến mình thành trung tâm năng lượng Mekong dựa trên điện gió, điện mặt trời và khí, thay vì phụ thuộc vào các nhà máy nhiệt điện truyền thống và lưới điện quốc gia vận hành theo lối cũ.
Điểm then chốt là Cần Thơ không chờ trung ương “vẽ” quy hoạch rồi bị động thực hiện, mà chủ động kiến nghị Bộ Công Thương cập nhật Quy hoạch điện VIII theo định hướng riêng của địa phương. Chiều 4/8, UBND thành phố làm việc với đoàn công tác Bộ Công Thương do Thứ trưởng Trương Thanh Hoài dẫn đầu, chính thức đưa ra gói đề xuất 19 dự án năng lượng tái tạo và khí quy mô lớn. Đây không chỉ là danh sách dự án, mà là tuyên bố chiến lược: Cần Thơ muốn trở thành “pin năng lượng” mới của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
19 dự án năng lượng tái tạo: điện gió Cần Thơ đang nhắm tới đường dài
Cấu trúc danh mục 19 dự án cho thấy Cần Thơ đặt cược mạnh vào các dự án năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió Cần Thơ ngoài khơi, nhưng vẫn giữ một phần nhiệt điện khí để đảm bảo cân bằng nguồn. Đề xuất gồm 2 nhà máy nhiệt điện khí Long Phú 2 và Long Phú 3 với tổng công suất 2.500 MW, 3 dự án điện gió trên bờ và gần bờ công suất 475 MW, 8 dự án điện gió ngoài khơi tới 30.000 MW, cùng 6 dự án điện mặt trời tập trung 9.200 MW đến năm 2035.
"Cần Thơ đã đề nghị bổ sung 19 dự án nguồn điện mới với tổng công suất 42.175 MW vào Quy hoạch điện VIII điều chỉnh". Trong khi đó, một kế hoạch phát triển kinh tế biển riêng của thành phố nhắm đến triển khai 21 dự án điện gió với tổng công suất 2.390,2 MW đến năm 2030, phù hợp với Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Điều này cho thấy các dự án năng lượng tái tạo đang được gắn chặt với chiến lược biển, cảng và công nghiệp nặng của địa phương, thay vì vận hành rời rạc như trước.
Điện gió, điện mặt trời và gió ngoài khơi: trụ cột cho trung tâm năng lượng Mekong
Cần Thơ hiểu rằng chỉ có điện mặt trời và gió mới đủ dư địa để bứt phá trong bối cảnh quỹ đất và dư địa nhiệt điện hạn chế. Danh mục hiện tại đã có 4 dự án điện mặt trời tổng công suất 472 MW được đề nghị điều chỉnh phương án đấu nối và tiến độ, trong khi nhóm dự án điện gió Cần Thơ hiện hữu gồm 9 dự án công suất 688,8 MW cũng đang được rà soát lại vị trí và kết nối lưới. Đây là bước “dọn sân” trước khi các dự án ngoài khơi khổng lồ được đưa vào vận hành.
Ở chiều dài hạn, 8 dự án điện gió ngoài khơi với tổng công suất 30.000 MW mới là chiến lược cốt lõi: giai đoạn 2026-2030 phát triển 11.200 MW, giai đoạn 2031-2035 thêm 18.800 MW. Song song, 6 dự án điện mặt trời tập trung với 9.200 MW đến năm 2035 sẽ giúp đa dạng hóa cấu trúc nguồn, giảm phụ thuộc thời tiết cực đoan. Nếu được triển khai đúng tiến độ, Cần Thơ không chỉ đủ điện cho mình, mà còn đủ điều kiện trở thành trung tâm năng lượng Mekong, cung cấp điện sạch cho cả vùng.
Quy hoạch điện VIII: thời điểm “vàng” để tháo gỡ dự án trọng điểm
Lý do Cần Thơ chọn thời điểm này để đẩy mạnh đề xuất rất rõ ràng: Bộ Công Thương đang rà soát và cập nhật Quy hoạch điện VIII theo chỉ đạo của Thủ tướng trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh, còn nhiều dự án nguồn – nhất là nhiệt điện và năng lượng tái tạo – chậm tiến độ. Đây là “cửa sổ chính sách” hiếm có để các địa phương tái định hình bản đồ năng lượng của mình, thay vì bị ràng buộc mãi vào những dự án chậm và lạc hậu.
Theo đánh giá của Thứ trưởng Trương Thanh Hoài, sau khi mở rộng địa giới hành chính, Cần Thơ có tiềm năng lớn để trở thành "pin năng lượng" của Đồng bằng sông Cửu Long và đóng vai trò quan trọng trong an ninh năng lượng dài hạn. Thành phố hiện đã có 57 dự án nguồn điện trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, với 16 dự án vận hành, 9 đang thi công, 14 đã có chủ trương đầu tư và 18 đang chọn nhà đầu tư. Điều này cho thấy nền tảng hạ tầng nguồn và lưới đã đủ để Cần Thơ bước lên vai trò trung tâm năng lượng Mekong, nếu các nút thắt về cơ chế và tiến độ được giải quyết.
Từ tham vọng đến hiện thực: điều kiện để Cần Thơ không “hụt hơi”
Điểm đáng chú ý là chiến lược năng lượng này không chỉ nhắm tới công suất, mà còn nhằm tháo gỡ các dự án trọng điểm như Ô Môn II, Sông Hậu II và hoàn thiện cơ chế cho công nghiệp phụ trợ năng lượng, sản xuất thiết bị điện gió, pin năng lượng, nâng tỷ lệ nội địa hóa. Nếu không xử lý được những nút thắt cũ, các con số 42.175 MW hay 30.000 MW điện gió ngoài khơi dễ dàng trở thành khẩu hiệu thay vì hiện thực.
Song song với điện gió Cần Thơ và điện mặt trời, thành phố còn lên kế hoạch gắn các dự án năng lượng với phát triển kinh tế biển, cảng Trần Đề, công nghiệp đóng tàu, luyện kim và khai thác cát biển phục vụ hạ tầng. Chiến lược này chỉ bền vững khi bài toán môi trường, sinh thái và sinh kế ngư dân được giải quyết rõ ràng. Kết luận hợp lý ở đây là: nếu Cần Thơ muốn trở thành trung tâm năng lượng Mekong, thì phải đối xử với điện gió, điện mặt trời và gió ngoài khơi như một hệ sinh thái phát triển bền vững, không phải chỉ là các dự án rời rạc trên giấy.
