Điện gió Đắk Lắk – Gia Lai: bước nhảy chiến lược của năng lượng tái tạo Tây Nguyên
Điện gió Đắk Lắk và dự án điện gió Gia Lai là những công trình sản xuất điện từ nguồn gió tại khu vực Tây Nguyên, được đầu tư với công suất hàng chục MW, đấu nối trực tiếp vào lưới truyền tải quốc gia nhằm cung cấp điện sạch cho hộ gia đình và doanh nghiệp, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính và tạo động lực kinh tế mới cho vùng cao nguyên này. Điểm đáng nói không phải ở quy mô từng nhà máy, mà ở động lực chính trị – kinh tế phía sau: hai tỉnh đang dùng điện gió để bước vào “bản đồ năng lượng” quốc gia. UBND tỉnh Đắk Lắk đã chấp thuận chủ trương đầu tư Nhà máy điện gió Xanh Nam Việt công suất 48 MW, tổng vốn hơn 1.400 tỷ đồng, với thời gian hoàn thành chỉ 12 tháng kể từ ngày giao đất. Trong khi đó, Gia Lai chọn thời điểm tăng tốc thu hút vốn năng lượng tái tạo bằng dự án Ia Dreng 1 – Chư Pưh công suất 40 MW, vốn hơn 1.859 tỷ đồng, gắn với chiến lược dài hạn về đầu tư điện gió. Việc hai tỉnh cùng tăng tốc cho thấy Tây Nguyên không chờ đợi sự điều tiết từ trung ương mà chủ động đặt năng lượng tái tạo Tây Nguyên ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển địa phương. Đây là lựa chọn mang tính chính sách: biến tiềm năng gió thành lợi thế cạnh tranh, thay vì chỉ dựa vào nông nghiệp và khai thác tài nguyên thô.
Nhà máy điện gió 48 MW Xanh Nam Việt: Đắk Lắk chọn cách đi nhanh
Quyết định 2691/QĐ-UBND về Nhà máy điện gió Xanh Nam Việt cho thấy Đắk Lắk đang ưu tiên tốc độ và tính kết nối của hạ tầng điện gió. Dự án được triển khai tại xã Phú Hòa 2, với thiết kế 48 MW gồm 8 tuabin, mỗi tuabin 6 MW, sử dụng gần 8,2 ha đất có thời hạn và hơn 12,2 ha đất tạm thời. Cách bố trí này cho thấy địa phương chấp nhận tái cấu trúc không gian sử dụng đất để dành chỗ cho công nghiệp năng lượng. Điểm thông minh của dự án là khâu đấu nối: trạm biến áp nâng áp 22/110 kV công suất 63 MVA và đường dây 110 kV mạch đơn dài khoảng 9 km để kết nối với Trạm biến áp 220 kV Tuy Hòa, đồng thời mở rộng một ngăn lộ 110 kV tại trạm này. Nghĩa là Đắk Lắk không xây nhà máy điện gió Đắk Lắk như một điểm riêng lẻ, mà gắn nó ngay với trục truyền tải lớn. Điện năng sản xuất sẽ được bán cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam thông qua điểm đấu nối ở cấp điện áp 110 kV, bảo đảm đầu ra ổn định cho nhà máy. Thời hạn hoạt động lên tới 50 năm, cộng với tiến độ yêu cầu hoàn thành xây dựng và vận hành trong 12 tháng sau khi có quyết định giao đất, cho thấy tỉnh muốn biến dự án này thành nền tảng lâu dài, không phải thử nghiệm. UBND tỉnh yêu cầu nhà đầu tư kiểm soát chặt chẽ tác động môi trường, tránh ảnh hưởng đời sống người dân và cảnh quan. Đây là điểm mà dư luận cần theo sát: nếu các tiêu chuẩn môi trường chỉ nằm trên giấy, điện gió sẽ khó được xã hội ủng hộ.
Dự án điện gió Gia Lai Ia Dreng 1: vốn lớn, tham vọng lớn
Gia Lai chọn cách đặt cược lớn hơn vào điện gió với Nhà máy Ia Dreng 1 – Chư Pưh, công suất 40 MW, tổng vốn đầu tư hơn 1.859 tỷ đồng, triển khai tại Ia Hrú, Chư Sê và Ia Ko. Vốn bình quân khoảng 46,5 tỷ đồng cho mỗi MW cho thấy tỉnh chấp nhận chi phí cao để đổi lấy công nghệ và năng lực vận hành từ một liên danh mạnh. Nhà đầu tư là Levanta Thailand Pte. Ltd. thuộc Levanta Renewables, được công ty quản lý đầu tư Actis hậu thuẫn, cùng với Công ty Cổ phần SCI Quảng Trị thuộc SCI Group. Dự án dự kiến đấu nối với hệ thống điện 220 kV thông qua đường dây từ trạm nâng áp 35/220 kV của nhà máy tới trạm 220 kV Chư Sê. Khi vận hành, Ia Dreng 1 được kỳ vọng sản xuất khoảng 120 triệu kWh điện mỗi năm, đủ tương đương nhu cầu của khoảng 60.000 hộ gia đình và giúp giảm khoảng 80.000 tấn khí thải carbon dioxide mỗi năm. Đây là một trong những câu chuyện hiếm khi điện gió được gắn trực tiếp với lợi ích người dân: số hộ hưởng lợi và lượng phát thải giảm được lượng hóa rõ ràng. Kế hoạch khởi công năm 2027 và vận hành năm 2028 cho thấy Gia Lai không vội vàng, mà đặt mục tiêu xây dựng nhà máy như một tài sản năng lượng dài hạn. Nếu Ia Dreng 1 hoàn thành đúng tiến độ, tổng công suất hai dự án mà Levanta tham gia tại Gia Lai sẽ đạt 90 MW, củng cố vị thế tỉnh trong chuỗi năng lượng tái tạo Tây Nguyên.
Liên danh Levanta – SCI và chiến lược hút vốn năng lượng tái tạo Gia Lai
Điện gió Ia Dreng 1 không chỉ là câu chuyện về một nhà máy, mà là minh chứng rõ ràng cho cách Gia Lai dùng đối tác quốc tế và trong nước để xây thế đứng mới. Levanta Renewables là nền tảng phát triển năng lượng tái tạo tại Đông Nam Á, với mục tiêu xây danh mục khoảng 1,5 GW trong khu vực. Actis – công ty đầu tư hạ tầng bền vững của Anh – nắm cổ phần chi phối tại Levanta và đã huy động khoảng 26 tỷ USD vốn cam kết, quản lý hơn 16 tỷ USD tài sản. Dù con số này không thể quy đổi, nó cho thấy khả năng huy động vốn dài hạn đứng sau Ia Dreng 1. Ở phía Việt Nam, SCI Quảng Trị thuộc SCI Group có nền tảng lâu năm trong xây dựng và năng lượng, với tổng tài sản khoảng 4.700 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu hơn 2.004 tỷ đồng và nợ phải trả chiếm khoảng 57,7% tổng nguồn vốn. Việc một doanh nghiệp sử dụng tỷ lệ vốn vay đáng kể nhưng vẫn mở rộng sang các dự án điện gió cho thấy họ tin rằng năng lượng tái tạo sẽ là trụ cột doanh thu trong tương lai. Gia Lai không đi một mình: trong đợt lựa chọn nhà đầu tư cuối tháng 5/2026, tỉnh đã hoàn tất lựa chọn nhà đầu tư cho 17 dự án năng lượng tái tạo, trong đó 10 dự án điện gió có tổng vốn khoảng 14.470 tỷ đồng và tổng công suất khoảng 430 MW. Đây là câu nói có thể trích dẫn: "Gia Lai đã hoàn tất lựa chọn nhà đầu tư cho 17 dự án năng lượng tái tạo, riêng 10 dự án điện gió có tổng vốn khoảng 14.470 tỷ đồng".
Tây Nguyên trên bản đồ năng lượng quốc gia: cơ hội và thử thách
Khi Đắk Lắk và Gia Lai cùng đẩy mạnh điện gió, câu hỏi không còn là "có nên làm" mà là "làm thế nào để điện gió trở thành trụ cột bền vững". Ia Dreng 1 được triển khai đúng thời điểm Gia Lai đẩy mạnh thu hút vốn năng lượng tái tạo, với 17 dự án đã có nhà đầu tư, trong đó 10 dự án điện gió tổng công suất khoảng 430 MW. Song song, Đắk Lắk đang chạy đua tiến độ với nhà máy điện gió 48 MW để nhanh chóng đưa điện sạch vào lưới quốc gia. Nếu các dự án này tuân thủ nghiêm ngặt yêu cầu kiểm soát môi trường, không xâm hại đời sống và cảnh quan, Tây Nguyên sẽ có cơ hội trở thành trung tâm năng lượng tái tạo Tây Nguyên đúng nghĩa: không chỉ phát điện mà còn tạo việc làm, nâng cấp hạ tầng và gia tăng nguồn thu ngân sách. Nhưng nếu xem điện gió chỉ là cuộc chơi vốn và công suất, bỏ qua tiếng nói cộng đồng, nguy cơ xung đột về đất đai và môi trường là rất rõ. Kết luận hợp lý là: điện gió Đắk Lắk và các dự án điện gió Gia Lai đang đặt nền móng để hai tỉnh đứng vững hơn trong chiến lược năng lượng quốc gia, song sự thành công sẽ phụ thuộc vào cách chính quyền và nhà đầu tư cân bằng ba trục: lợi ích kinh tế, an ninh năng lượng và công bằng môi trường.
