Lừa đảo mùa tuyển sinh: vấn đề không thể xem nhẹ
Lừa đảo mùa tuyển sinh là nhóm hành vi lợi dụng thời điểm các trường công bố kết quả, xác nhận nhập học, thu học phí, đăng ký ký túc xá và nhu cầu thuê trọ, tìm việc làm thêm của học sinh, sinh viên, phụ huynh để giả mạo thông tin trường học, mạo danh cán bộ nhà trường, tạo website, văn bản và tài khoản thanh toán giả nhằm chiếm đoạt tiền, dữ liệu cá nhân và thông tin ngân hàng của nạn nhân. Điểm đáng lo là tội phạm không còn nhắm riêng vào doanh nghiệp, mà chuyển mạnh sang đối tượng gia đình, tân sinh viên – những người vốn chưa có nhiều kinh nghiệm số và tâm lý dễ lo lắng trong giai đoạn quyết định tương lai. Vì thế, nếu tiếp tục coi đây là “chuyện hiếm gặp”, chúng ta đang vô tình tạo khoảng trống cho kẻ lừa đảo hoạt động, đặc biệt trên không gian mạng khi lượng thông tin tuyển sinh được chia sẻ dày đặc mỗi ngày.
Nhận diện các chiêu giả mạo thông tin trường học phổ biến
Điểm chung của lừa đảo mùa tuyển sinh là giả mạo thông tin trường học ở mức tinh vi hơn nhiều so với vài năm trước. Các đối tượng lập website, fanpage, tài khoản mạng xã hội và email có giao diện, tên gọi gần giống trường đại học, cao đẳng; sau khi sao chép thông tin tuyển sinh từ kênh chính thức, chúng âm thầm thay số tài khoản ngân hàng hoặc mã QR để chiếm đoạt tiền. Một trường đại học đã phải cảnh báo về văn bản giả mạo dùng tên, logo, con dấu và chữ ký nhà trường, ghi rõ tên sinh viên, ngành học, thời gian, địa điểm, mức học bổng để tăng độ tin cậy. Câu đáng nhớ là: "Việc một văn bản có tên đơn vị, logo, con dấu hoặc chữ ký không đồng nghĩa với việc thông tin trong văn bản là chính thống." Đây là lời nhắc thẳng thắn rằng mọi yếu tố hình thức đều có thể bị làm giả để thao túng niềm tin.
Mạo danh cán bộ trường, ký túc xá và cạm bẫy chuyển tiền
Nếu trước đây phụ huynh thường tin rằng gọi điện, nhắn tin với “cô, thầy, cán bộ trường” là an toàn, thì giờ đó lại chính là mũi tấn công của kẻ lừa đảo. Chúng giả danh cán bộ tuyển sinh, giáo viên, nhân viên nhà trường, ban quản lý ký túc xá để yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng hoặc chuyển học phí vào tài khoản cá nhân. Một trường khác đã phải cảnh báo tân sinh viên về nguy cơ giả mạo giấy báo trúng tuyển, gửi đường link yêu cầu xác nhận nhập học, cung cấp thông tin cá nhân và chuyển tiền, đóng các khoản phí. Song song, nhiều tin đăng phòng trọ "giá thấp bất thường" hoặc tuyển cộng tác viên trực tuyến "thu nhập hấp dẫn" thực chất là bẫy buộc nạn nhân chuyển tiền đặt cọc, phí hồ sơ, phí đào tạo hoặc thực hiện các "nhiệm vụ" phải chuyển tiền trước rồi bị chiếm đoạt tài sản. Bất kỳ yêu cầu chuyển tiền nào đi kèm áp lực "làm ngay" qua số tài khoản lạ đều cần được xem là tín hiệu nguy hiểm.
Những dấu hiệu cảnh báo sớm mà phụ huynh, học sinh không nên bỏ qua
Trong bối cảnh cơ quan công an đã phải phát cảnh báo về các thủ đoạn lừa đảo mùa tựu trường và ghi nhận việc chúng gia tăng hoạt động trên không gian mạng vào giai đoạn tháng 8 hằng năm, phụ huynh và học sinh không thể tiếp tục phản ứng thụ động. Các dấu hiệu đỏ thường gặp gồm: yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân thay vì tài khoản chính thức của trường; đề nghị quét mã QR hoặc truy cập đường dẫn không rõ nguồn gốc; tin nhắn, email bất ngờ về "trúng tuyển", "học bổng", "du học" nhưng thúc giục xác nhận gấp; tin rao phòng trọ rẻ bất thường hoặc việc làm thêm dễ dàng nhưng đòi phí trước; đường link lạ yêu cầu cung cấp căn cước công dân, hộ chiếu, thông tin ngân hàng, mã OTP. Điều đáng nói là các chiêu này không mới, song vẫn hiệu quả bởi tâm lý "sợ lỡ cơ hội" của thí sinh và nỗi lo của cha mẹ trong lúc chạy thủ tục.
Chiến lược xác minh thông tin tuyển sinh và tự bảo vệ mình
Cách bảo vệ học sinh khỏi lừa đảo thực ra không phức tạp, nhưng đòi hỏi một nguyên tắc sắt đá: mọi thông tin liên quan tuyển sinh, trúng tuyển, xác nhận nhập học, học phí, ký túc xá, học bổng, du học phải được xác minh trực tiếp trên các kênh chính thức của trường trước khi hành động. Cơ quan công an khuyến cáo người dân chỉ tra cứu kết quả, xác nhận nhập học, nộp học phí, đăng ký ký túc xá qua cổng thông tin, website, ứng dụng và tài khoản ngân hàng chính thức; tuyệt đối không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, không quét mã QR hay truy cập đường link không rõ nguồn gốc, không chia sẻ mật khẩu, mã OTP, mã PIN hoặc thông tin tài khoản ngân hàng cho người khác. Các trường cũng nhấn mạnh: logo, con dấu, chữ ký, số văn bản hoặc tên trường không đủ để khẳng định tính chính xác của thông báo; khi nghi ngờ, phải liên hệ trực tiếp với trường, chờ thông tin chính thức. Nếu phát hiện dấu hiệu bị lừa, người dân cần liên hệ ngân hàng để đề nghị tạm dừng hoặc phong tỏa giao dịch, đồng thời lưu giữ tài liệu, tin nhắn, số điện thoại, tài khoản, mã QR để trình báo công an gần nhất.
