An toàn số bắt đầu từ kỹ năng cá nhân
An toàn số sinh viên là khả năng nhận biết rủi ro trực tuyến, bảo vệ tài khoản và dữ liệu cá nhân, đồng thời sử dụng không gian mạng có trách nhiệm. Đây không còn là kiến thức bổ trợ: một quyết định thiếu thận trọng có thể khiến tài khoản bị xâm nhập hoặc thông tin cá nhân bị đánh cắp.
Ngày 31-10, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia chủ trì, phối hợp với Google Việt Nam tổ chức Ngày hội Sinh viên An ninh mạng 2026 tại Khu du lịch Văn hóa Suối Tiên, TP.HCM; chương trình thu hút hàng ngàn sinh viên các trường cao đẳng, đại học trong thành phố. Quy mô tham dự cho thấy nhu cầu trang bị kỹ năng không thể chỉ trông chờ vào phần mềm hay cảnh báo chung. Sinh viên cần biết cách tự đánh giá tình huống trước khi bấm vào liên kết, cung cấp thông tin hoặc làm theo yêu cầu trên mạng.
Con số cảnh báo, người trẻ cần tỉnh táo
Lý do cần hành động rõ ràng nằm ở mức độ thiệt hại và độ tuổi của nhiều nạn nhân. Đại tá, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, cho biết thiệt hại do lừa đảo trực tuyến trong 11 tháng năm 2026 ước tính 6.000 tỷ đồng; giai đoạn 2020-2025, cả nước ghi nhận 24.295 vụ, thiệt hại gần 40.000 tỷ đồng. Nhóm nạn nhân phổ biến nằm trong độ tuổi 17-20.
Đây là lời nhắc trực tiếp với sinh viên: quen dùng công nghệ không đồng nghĩa với miễn nhiễm trước thủ đoạn lừa đảo. Kẻ gian có thể lợi dụng sự vội vàng, tâm lý sợ bỏ lỡ hoặc niềm tin vào một tài khoản có vẻ đáng tin. Vì vậy, nhận diện lừa đảo cần trở thành thói quen kiểm tra, không phải phản ứng chỉ sau khi đã mất quyền truy cập hay lộ dữ liệu.
Tập nhận diện, giữ chắc tài khoản
Workshop “Cyber Vanguards - Lá chắn trực tuyến sinh viên 2026” tập trung vào nhận diện lừa đảo trực tuyến, phòng tránh rủi ro và tự bảo vệ trên không gian mạng. Các phiên trao đổi đề cập từ bẫy trực tuyến đến lừa đảo dùng AI, nâng cao “hệ miễn dịch số” và kiến tạo không gian mạng an toàn hơn; tình huống thực tế cùng phần thi tương tác giúp sinh viên nhận biết thủ đoạn, xử lý nguy cơ và hình thành thói quen dùng nền tảng an toàn.
Điểm đáng giá của cách học này là biến cảnh giác thành kỹ năng có thể luyện tập. Khi có yêu cầu đăng nhập, chuyển thông tin hoặc hành động gấp, sinh viên nên dừng lại để kiểm tra nguồn gửi và tính xác thực, thay vì làm theo áp lực. Bảo vệ tài khoản không chỉ là việc cài đặt bảo mật; đó còn là quyết định không trao mã xác minh, mật khẩu hay dữ liệu nhạy cảm cho một yêu cầu chưa được kiểm chứng.
Ứng xử văn minh cũng là một lớp bảo vệ
An toàn mạng không dừng ở việc giữ tài khoản cá nhân. Ứng xử trên mạng có trách nhiệm còn đòi hỏi người dùng cân nhắc trước khi chia sẻ thông tin, tránh tiếp tay phát tán nội dung chưa kiểm chứng và biết cảnh báo người thân, bạn bè khi nhận ra nguy cơ. Những hành động nhỏ ấy có thể hạn chế một cảnh báo sai hoặc một đường dẫn nguy hiểm lan rộng.
Theo Đại tá Nguyễn Hồng Quân, sinh viên với khả năng tiếp cận công nghệ nhanh, tư duy sáng tạo và sức lan tỏa có thể góp phần xây dựng môi trường số lành mạnh, bắt đầu từ việc bảo vệ mình, nhận diện nguy cơ và kịp thời cảnh báo người xung quanh. Đây là cách tiếp cận đúng: không xem an toàn số là trách nhiệm riêng của cơ quan chức năng hay nền tảng công nghệ. Khi mỗi sinh viên chủ động kiểm tra, bảo vệ tài khoản và giao tiếp văn minh, cộng đồng trực tuyến cũng an toàn hơn.
