Cam kết LNG dài hạn: bước ngoặt cho an ninh năng lượng Việt Nam
Cam kết Petronas cung cấp LNG dài hạn cho Việt Nam là thỏa thuận hợp tác giữa tập đoàn dầu khí quốc gia Malaysia và Petrovietnam, gắn với phát triển hạ tầng năng lượng, thăm dò dầu khí và năng lượng tái tạo, nhằm bảo đảm an ninh năng lượng Việt Nam trong bối cảnh nhu cầu khí tăng mạnh và nguồn cung nội địa suy giảm, đồng thời tạo nền tảng cho kết nối điện tái tạo khu vực thông qua các dự án liên kết lưới điện ASEAN. Điểm đáng nói ở đây không phải chỉ là thêm một nhà cung cấp LNG, mà là một định hướng chiến lược: Việt Nam chọn gắn an ninh năng lượng với một đối tác khu vực có kinh nghiệm hơn 40 năm trong lĩnh vực LNG và hiện diện lâu dài tại thị trường trong nước. Trong cuộc gặp ngày 16/10, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Petronas khẳng định mong muốn ký hợp đồng LNG dài hạn và cùng phát triển cơ sở hạ tầng LNG với PVN và doanh nghiệp Việt Nam. Đây là bước đi cho thấy Hà Nội không muốn bị cuốn vào vòng xoáy mua spot ngắn hạn đầy rủi ro, mà ưu tiên ổn định nguồn cung và khả năng chi trả cho người dùng điện, khí.
Liên minh chiến lược LNG – dầu khí – năng lượng tái tạo: ba mũi nhọn mới
Thỏa thuận Liên minh chiến lược (SAA) ký ngày 16/10 giữa Petronas và Petrovietnam cho thấy hai bên không coi LNG là giải pháp đơn lẻ, mà là một trụ cột trong cấu trúc hợp tác rộng hơn. SAA bao trùm thăm dò, khai thác dầu khí, LNG, hoạt động hạ nguồn, năng lượng tái tạo và công nghệ thu hồi, lưu trữ carbon (CCS). Nói cách khác, đây là một gói "ba mũi nhọn": tiếp tục khai thác thượng nguồn, bổ sung LNG nhập khẩu và đẩy mạnh điện sạch. Theo đại diện Petronas tại Việt Nam, nhu cầu khí được dự báo tăng mạnh trong những thập kỷ tới, trong khi sản lượng khai thác trong nước chịu áp lực suy giảm tự nhiên. Nếu Việt Nam chỉ dựa vào nguồn nội địa, nguy cơ thiếu hụt là rõ ràng. Việc gia hạn thêm 20 năm khuôn khổ hợp đồng chia sản phẩm và mua bán khí thượng nguồn tại khu vực PM3 CAA đến 31/12/2047 cho thấy Petronas không rút lui khỏi thượng nguồn, mà muốn kéo dài vòng đời các mỏ khí, đồng thời mở cửa cho CCS để khai mở thêm trữ lượng. Đây là cách tiếp cận thực dụng: chấp nhận khí vẫn là nhiên liệu chuyển tiếp, nhưng phải đi kèm công nghệ giảm phát thải.
Tác động tới người tiêu dùng: ổn định giá và giảm rủi ro thiếu điện
Cam kết Petronas cung cấp LNG dài hạn không chỉ là câu chuyện giữa các tập đoàn, mà chạm trực tiếp đến hóa đơn điện và khí của hộ gia đình, doanh nghiệp. Đại diện Petronas nhấn mạnh, hợp tác giữa các quốc gia và doanh nghiệp năng lượng giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm nguồn cung, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng và duy trì giá năng lượng trong khả năng chi trả của người tiêu dùng. Ông cũng cho rằng quan hệ cung ứng dài hạn giúp ổn định nguồn cung và khả năng chi trả, vì giá sẽ dao động trong một biên độ dễ dự đoán hơn so với mua ngắn hạn. Điều này có ý nghĩa đặc biệt khi căng thẳng tại Trung Đông và biến động địa chính trị khiến giá năng lượng toàn cầu khó lường. ASEAN được dự báo chiếm 20% tăng trưởng nhu cầu năng lượng toàn cầu đến 2035, nên nếu Việt Nam không khóa được các hợp đồng dài hạn, người dùng trong nước sẽ phải cạnh tranh trên thị trường spot với các nền kinh tế khác. Cam kết của Petronas, nếu được cụ thể hóa bằng các hợp đồng LNG dài hạn và hạ tầng tiếp nhận như kho cảng Thị Vải – nơi lô LNG đầu tiên từ Bintulu đã cập cảng tháng 4/2025 – sẽ là "van an toàn" cho hệ thống điện khí Việt Nam.
Điện gió ngoài khơi và dự án VMS: Việt Nam từ người mua LNG thành người xuất khẩu điện sạch
Điểm tham vọng nhất trong chiến lược hợp tác LNG Malaysia với Việt Nam là việc Petronas không dừng ở khí, mà chủ động đẩy dự án VMS (Việt Nam – Malaysia – Singapore) để xuất khẩu điện tái tạo khu vực. Petronas đánh giá Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên gió có thể đạt hơn 400 GW, thuộc nhóm hàng đầu thế giới. Theo phương án đang nghiên cứu, điện gió ngoài khơi sẽ được truyền tải qua cáp ngầm dưới biển tới Malaysia, đấu nối vào lưới điện nước này rồi tiếp tục chuyển sang Singapore. Malaysia vừa là điểm kết nối, vừa là thị trường tiêu thụ, biến Việt Nam từ người mua LNG thành nguồn cung điện sạch cho cả khu vực. Dự án VMS được kỳ vọng trở thành mô hình tiên phong hướng tới Lưới điện ASEAN. Nếu thành hiện thực, đây sẽ là cú nhảy vọt cho hạ tầng năng lượng khu vực: thay vì mỗi nước tự lo, điện sạch sẽ chảy xuyên biên giới, tối ưu hóa nguồn lực gió của Việt Nam và nhu cầu tiêu thụ của Malaysia, Singapore. Tuy nhiên, kế hoạch này còn phụ thuộc vào đánh giá tính khả thi và các phê duyệt liên quan, từ quy hoạch điện, pháp lý truyền tải xuyên biên giới đến cơ chế giá cho điện tái tạo xuất khẩu.
Kết luận: cơ hội chiến lược, nhưng Việt Nam phải chủ động "đặt luật chơi"
Nhìn tổng thể, cam kết Petronas cung cấp LNG dài hạn, mở rộng thăm dò dầu khí, phát triển hạ tầng LNG và hỗ trợ điện gió ngoài khơi đặt Việt Nam vào vị thế mới trong bản đồ an ninh năng lượng khu vực. Đây là cơ hội để xây dựng một cơ cấu năng lượng cân bằng: khí cho ổn định phụ tải, điện tái tạo cho mục tiêu giảm phát thải, và kết nối lưới điện ASEAN cho tối ưu nguồn lực. Nhưng cơ hội chỉ trở thành lợi ích nếu Việt Nam chủ động "đặt luật chơi". Chính phủ đã phát tín hiệu rõ ràng khi khẳng định ủng hộ Petronas mở rộng đầu tư, ký hợp đồng dầu khí mới, đồng thời yêu cầu hợp tác phải bảo đảm hiệu quả đầu tư, hài hòa lợi ích Nhà nước – doanh nghiệp – nhà đầu tư và tuân thủ pháp luật trong nước, quốc tế. Trong bối cảnh không một bên nào có thể tự mình bảo đảm năng lượng giá hợp lý, việc Việt Nam chọn một đối tác khu vực lâu năm như Petronas là hợp lý. Vấn đề còn lại là tốc độ hoàn thiện quy định, cơ chế điều phối chung và năng lực thực thi để biến các tuyên bố chiến lược thành dự án cụ thể, mang lại điện và khí ổn định, giá phải chăng cho người dân.
