Từ thông điệp của Nga đến bước ngoặt LNG Nga Việt Nam
LNG Nga Việt Nam là xu hướng hợp tác năng lượng trong đó Nga cung cấp khí tự nhiên hóa lỏng và sản phẩm dầu mỏ, còn Việt Nam tiếp nhận nguồn nhiên liệu, công nghệ và hạ tầng, nhằm xây dựng một chuỗi cung ứng năng lượng dài hạn gắn với mục tiêu an ninh năng lượng quốc gia. Khi Bộ trưởng Phát triển Kinh tế Nga Maxim Reshetnikov khẳng định Nga quan tâm mở rộng nguồn cung LNG và các sản phẩm dầu mỏ cho Việt Nam, đó không chỉ là thông báo thương mại đơn lẻ, mà là tín hiệu chính trị rất rõ: Moskva muốn biến cung cấp năng lượng Nga thành trụ cột trong quan hệ song phương. Động thái này diễn ra trong bối cảnh hiệp định thương mại tự do giữa EAEU và Việt Nam đã có hiệu lực từ 2016 và đang được thúc đẩy sang giai đoạn đầu tư lẫn nhau.
Vietsovpetro chỉ là điểm khởi đầu: chuỗi cung ứng năng lượng chục tỉ USD
Nếu trước đây hợp tác dầu khí Việt Nam với Nga gần như đồng nghĩa với liên doanh Vietsovpetro ở Bạch Hổ, thì bức tranh hiện nay rộng hơn nhiều. Vietsovpetro được xem là mô hình liên doanh hai chiều hiếm có, khi hai bên cùng góp vốn, cùng quản trị và chia sẻ rủi ro trên lãnh thổ cả hai nước. Từ thành công này, Rusvietpetro tại Nga đã khai thác gần 40 triệu tấn dầu và đem lại lợi nhuận đáng kể cho phía Việt Nam. Nhưng điểm đáng nói là các cuộc tiếp xúc cấp cao năm 2026 đã dịch chuyển trọng tâm từ từng mỏ riêng lẻ sang các gói hợp đồng và dự án mới trong toàn chuỗi cung ứng: từ thăm dò, khai thác, cung cấp dầu thô và sản phẩm dầu khí dài hạn tới xây dựng kho dự trữ dầu, phát triển LNG và điện khí. Đây là bước nhảy từ “hợp tác dự án” sang “kiến trúc năng lượng” chung.
LNG – điện khí: trụ cột mới của đối tác năng lượng toàn diện
Cơ hội lớn nhất trong bước đi mới của Nga là khả năng hình thành trụ cột khí – LNG – điện khí rõ ràng. Nga có nguồn khí dồi dào, năng lực sản xuất LNG và kinh nghiệm phát triển chuỗi khí, trong khi Việt Nam có nhu cầu lớn cho sản xuất điện và công nghiệp. Một phát biểu đáng chú ý là đề xuất xây dựng “cấu trúc hợp tác tích hợp: nguồn LNG dài hạn – kho cảng – tái hóa khí – đường ống – nhà máy điện – thị trường tiêu thụ”. Nếu cấu trúc này thành hiện thực, LNG Nga Việt Nam sẽ không chỉ là chuyện mua bán từng lô hàng, mà là liên kết hạ tầng sâu, khiến hai hệ thống năng lượng gắn chặt với nhau trong nhiều thập kỷ. Điển hình, dự án khí Thiên Nga – Hải Âu tại Lô 12/11, với sự tham gia của Zarubezhneft và các đơn vị thuộc Petrovietnam, dự kiến cung cấp khoảng 7,43 tỉ m³ khí cho khu vực Đông Nam Bộ trong chục năm tới.
Tác động thực tế tới an ninh năng lượng và người tiêu dùng
Đặt trong bối cảnh nguồn khí trong nước suy giảm, việc Nga mở rộng cung cấp năng lượng Nga cho Việt Nam không chỉ là câu chuyện chiến lược mà gắn trực tiếp với đời sống. Nếu dự án Thiên Nga – Hải Âu được đưa vào khai thác đúng tiến độ, nó sẽ bù đắp phần suy giảm nguồn khí trong nước và bảo đảm nhiên liệu cho sản xuất điện, công nghiệp ở Đông Nam Bộ. Nói cách khác, đây là một mảnh ghép quan trọng của an ninh năng lượng: không có khí, nhà máy điện phải chuyển sang nhiên liệu đắt hơn, rủi ro tăng giá điện và thiếu hụt nguồn cung. Tuy nhiên, phụ thuộc quá sâu vào một nguồn LNG Nga Việt Nam cũng là con dao hai lưỡi, nhất là trong bối cảnh địa chính trị khí đốt ngày càng nhạy cảm. Bài toán của Việt Nam là tận dụng chuỗi cung ứng năng lượng do Nga đề nghị mà vẫn giữ được không gian đa dạng hóa đối tác.
Từ loạt dự án rời rạc đến khung đối tác năng lượng chiến lược
Điểm then chốt hiện nay không còn là “có dự án hay không” mà là Việt Nam và Nga sẽ tổ chức các dự án đó trong một chương trình chiến lược như thế nào. Các chuyến thăm cấp cao, trong đó có chuyến thăm Nga từ ngày 7 đến 9-9 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đang được sử dụng như cơ hội để nâng hợp tác năng lượng lên tầm dài hạn. Trong chuyến thăm Nga tháng 3-2026, các doanh nghiệp đã ký những hợp đồng cụ thể để triển khai các văn kiện chính phủ, còn phía Nga chuẩn bị ký biên bản ghi nhớ với Bộ Tài chính Việt Nam về hợp tác đầu tư nhằm đẩy nhanh các quy trình. Một đề xuất đáng chú ý là xây dựng “Khuôn khổ Đối tác năng lượng chiến lược” đến 2035, tầm nhìn 2050, bao trùm dầu khí, LNG, điện khí, năng lượng hạt nhân, ngoài khơi, công nghệ và đào tạo nhân lực. Nếu hai bên biến đề xuất này thành cơ chế vận hành thực tế, an ninh năng lượng Việt Nam sẽ có thêm trụ cột rõ ràng, nhưng đi kèm là yêu cầu kỷ luật dài hạn trong chính sách và đầu tư.
