Tăng quy mô là phép thử cho tầm nhìn đô thị tri thức
Hòa Lạc mở rộng là quá trình phát triển khu đô thị đại học thành một không gian tích hợp đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và đời sống cộng đồng, thay vì chỉ là nơi đặt giảng đường ở xa nội đô. Đây là bước chuyển cần thiết, nhưng thành công không thể đo bằng số sinh viên được đưa tới khuôn viên mới nếu điều kiện sống chưa theo kịp. Đại học Quốc gia Hà Nội dự kiến đưa thêm khoảng 15.000 sinh viên đến Hòa Lạc trong năm học 2027-2028; nếu kế hoạch thực hiện đúng dự kiến, tổng số sẽ đạt khoảng 32.000 người. Con số này gần gấp đôi quy mô hiện tại, khoảng 17.000 sinh viên trong năm học này. Động lực mở rộng phù hợp với mục tiêu tập trung đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Nhưng đây cũng là lúc phải chuyển trọng tâm từ xây dựng công trình sang vận hành một đô thị tri thức thực sự: nơi sinh viên có thể học tập, đi lại và sinh hoạt thuận tiện mỗi ngày.
Hạ tầng đại học phải phục vụ cả ngày sống
Thêm phòng học là điều kiện cần, không phải câu trả lời đầy đủ. Khi lượng người học tăng nhanh, ký túc xá và nhà trọ, giao thông kết nối, y tế, ăn uống, không gian tự học cùng hoạt động thể chất và văn hóa đều phải phát triển tương ứng. Nếu các dịch vụ ấy thiếu hụt, cái giá phải trả không nằm trên bản quy hoạch mà rơi vào thời gian đi lại, sự an toàn và chi phí sinh hoạt của sinh viên và gia đình. Thách thức giao thông đã hiện hữu: hạ tầng kết nối hoàn thành chậm hơn nhu cầu thực tế; các tuyến đường sắt đô thị số 5 và số 8 dự kiến đến năm 2030 mới có thể hoàn thành. Sáu tuyến xe buýt đang phục vụ khoảng 30.000 lượt khách mỗi ngày, nhưng chưa thay thế được một mạng lưới kết nối dài hạn. Khuôn viên rộng hơn 1.113 ha, các cụm công trình cách xa nhau, nên cả việc di chuyển nội khu cũng cần được tính như một phần thiết yếu của hạ tầng đại học.
Quản trị và kết nối tri thức không thể đi sau xây dựng
Một đô thị đại học đông người không thể vận hành bằng cách để từng đơn vị tự xoay xở. Hòa Lạc hiện thiếu cơ chế đủ thẩm quyền để điều phối không gian, chia sẻ tài sản công và tổ chức dịch vụ dùng chung; diện tích thư viện dùng chung tại nhà HT2 chỉ khoảng 400 m², khó đáp ứng nhu cầu của hàng vạn sinh viên. Đây là dấu hiệu cho thấy mở rộng đào tạo mà không đi kèm quản trị liên thông sẽ khiến nguồn lực bị chia nhỏ và tiện ích nhanh quá tải. Khoảng cách giữa Đại học Quốc gia Hà Nội và Khu Công nghệ cao Hòa Lạc cũng chưa chuyển thành một hệ sinh thái hợp tác ổn định. Vì vậy, tham vọng trở thành trung tâm tri thức hàng đầu Hà Nội không thể chỉ dựa vào vị trí gần nhau hay những tòa nhà mới. Cần tạo điều kiện để sinh viên, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp cùng kết nối, chia sẻ hạ tầng và phát triển ý tưởng. Khi thiếu các cơ chế ấy, Hòa Lạc có thể tăng quy mô mà chưa tạo được sức lan tỏa tri thức.
Muốn thành cực tăng trưởng, phải làm đúng trình tự
Hòa Lạc được định hướng thành cực tăng trưởng thông minh và trung tâm tri thức hàng đầu của Hà Nội. Đó là mục tiêu có cơ sở, nhưng cần được kiểm chứng bằng năng lực phục vụ con người, không chỉ bằng tiến độ xây dựng. Quy hoạch khu đô thị đại học dự kiến phục vụ 65.000 sinh viên, trong khi tầm nhìn được nêu là 80.000 người vào năm 2035; chênh lệch này càng đòi hỏi tính toán kỹ công suất và cách vận hành. Lộ trình được đề xuất đặt giai đoạn 2026-2027 vào việc rà soát vận hành, hoàn thiện dịch vụ thiết yếu, lập quy hoạch không gian ngầm và thành lập đơn vị quản lý đô thị chuyên trách; giai đoạn 2027-2029 hướng tới thí điểm cơ chế đặc khu nhân tài, hình thành Vùng Đổi mới Sáng tạo và khởi công các dự án hạ tầng ngầm. Đây nên là các ưu tiên thực chất, không phải danh mục song hành với tăng chỉ tiêu tuyển sinh. Kết luận rất rõ: 32.000 sinh viên sẽ là bước tiến chỉ khi Hòa Lạc xây được một môi trường sống và học tập tương xứng.
