Quy hoạch đặt nền móng cho một đô thị cấp vùng
Quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa là định hướng tổ chức không gian, dân cư và hạ tầng trên toàn tỉnh đến năm 2050, đồng thời xác lập tầm nhìn phát triển đến năm 2075. Văn bản này không chỉ vẽ ra hình hài đô thị tương lai mà còn đặt ra yêu cầu phối hợp các trung tâm tăng trưởng.
Ngày 20/10, Thủ tướng ban hành Quyết định 2007/QĐ-TTg phê duyệt quy hoạch chung đô thị Khánh Hòa đến năm 2050, tầm nhìn 2075. Mục tiêu là đưa tỉnh trở thành đô thị loại I, thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030. Đây là tham vọng có cơ sở từ vị trí ven biển chiến lược, nhưng danh xưng hành chính sẽ chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng năng lực quản trị, dịch vụ công và chất lượng sống tốt hơn. Vì vậy, quy hoạch đô thị Khánh Hòa cần được nhìn như cam kết tổ chức tăng trưởng, chứ không phải phép cộng cơ học giữa các đô thị hiện hữu.
Phát triển đa cực để giảm áp lực lên Nha Trang
Thay vì dồn hầu hết chức năng vào Nha Trang, quy hoạch chọn phát triển đa cực, đa trung tâm, gồm hai phân vùng, ba cực động lực và bốn hành lang kết nối. Phía đông tập trung kinh tế biển, cảng, du lịch, dịch vụ và công nghiệp; phía tây dành vai trò cho nông nghiệp, lâm nghiệp và đô thị sinh thái. Cách phân bổ này hợp lý hơn nếu muốn tăng trưởng mà không để một trung tâm gánh mọi áp lực.
Cực phía bắc lấy Khu kinh tế Vân Phong làm đầu mối công nghiệp và logistics biển; cực trung tâm nối Nha Trang, Cam Lâm và Cam Ranh với các chức năng hành chính, dịch vụ, du lịch và công nghệ cao. Phía nam, Phan Rang được định hướng phát triển du lịch, văn hóa, năng lượng sạch và công nghiệp xanh. Chuỗi hành lang Bắc–Nam ven biển và ba tuyến Đông–Tây sẽ kết nối các cực này với Tây Nguyên, tạo cơ hội để Khánh Hòa trở thành cực tăng trưởng đô thị của vùng, thay vì chỉ là điểm đến nghỉ dưỡng.
Dân số và du lịch tăng nhanh, hạ tầng phải theo kịp
Quy mô dân số đô thị dự kiến đạt 2,7–2,8 triệu người vào năm 2030, 3,7–3,8 triệu vào năm 2040 và 5–5,1 triệu vào năm 2050. Cùng thời kỳ, lượng khách du lịch được dự báo tăng từ 30–33 triệu lượt lên 40–42 triệu, rồi đạt 55–60 triệu lượt vào năm 2050. Những con số này cho thấy sức hút đầu tư lớn, nhưng cũng là phép thử về nước sạch, giao thông, nhà ở và khả năng bảo vệ môi trường.
Với người dân, quy hoạch chỉ tạo khác biệt khi hạ tầng thiết yếu cải thiện đồng đều: kế hoạch định hướng mở rộng không gian đô thị, phát triển giao thông, điện, nước, thoát nước, xử lý chất thải và công trình xã hội. Quy hoạch cũng đề cập các khu vực nghiên cứu lấn biển với tổng diện tích dự kiến khoảng 6.247 ha. Đây là đề xuất cần thẩm định kỹ, không phải giấy phép mặc nhiên để triển khai; quy mô, ranh giới và chức năng từng khu vực phải được đánh giá về hiệu quả, điều kiện tự nhiên, hạ tầng và tác động môi trường.
Cơ hội cạnh tranh phụ thuộc vào kết nối và thực thi
Khánh Hòa có thể cạnh tranh bằng sự kết hợp giữa cảng biển, du lịch, logistics, công nghiệp công nghệ cao và năng lượng sạch, đồng thời kết nối duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên và các hành lang kinh tế quốc tế. Quy hoạch đặt ra mốc phát triển đô thị cụ thể: đến năm 2030 phấn đấu đạt tiêu chí đô thị loại I với 15 đô thị; đến năm 2040 dự kiến hình thành năm đô thị loại II; đến năm 2050 hoàn chỉnh hệ thống 21 đô thị loại II, loại III và các khu theo cơ chế đặc thù.
Muốn các cực tăng trưởng vận hành như một mạng lưới, tỉnh cần đồng bộ đường bộ, đường sắt, đường biển và hàng không; quy hoạch định hướng nâng cấp sân bay quốc tế Cam Ranh, phát triển sân bay quốc tế Vân Phong, cảng biển, đường sắt tốc độ cao và giao thông liên vùng. Đây là phần quyết định sức cạnh tranh thực tế: nếu kết nối chậm, các trung tâm có nguy cơ phát triển rời rạc và cạnh tranh nguồn lực của nhau. Khánh Hòa thành phố 2030 vì thế không chỉ là mục tiêu nâng hạng, mà phải là lời hứa về một vùng đô thị liên kết, tăng trưởng có kiểm soát và mang lại lợi ích thiết thực cho cư dân.
