Từ khuôn viên đại học đến cực tăng trưởng tri thức
Đô thị tri thức Hòa Lạc là một không gian đô thị nơi đại học, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, hoạt động kinh tế và đời sống cộng đồng kết nối thành một hệ sinh thái, thay vì chỉ tập trung các cơ sở đào tạo trong cùng khuôn viên. Đó là đích đến đáng theo đuổi, nhưng không thể đạt bằng cách xây thêm giảng đường rồi chờ sức lan tỏa tự xuất hiện. Tại tọa đàm quốc tế về quy hoạch và quản trị đô thị đại học do Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức, các chuyên gia đề xuất khung giải pháp dựa trên kinh nghiệm quốc tế, hướng tới đưa Hòa Lạc thành cực tăng trưởng thông minh và trung tâm tri thức của Thủ đô. Tầm nhìn này phù hợp với yêu cầu tạo không gian tri thức có thể góp phần chuyển đổi mô hình tăng trưởng Hà Nội. Điểm mấu chốt là chuyển tư duy từ một dự án xây dựng quy mô lớn sang một đô thị được quản trị và vận hành như một chỉnh thể. Nếu đại học không kết nối với doanh nghiệp, dịch vụ đô thị và cộng đồng, Hòa Lạc có nguy cơ chỉ là nơi học tập tập trung, chưa phải một cực tăng trưởng.
32.000 sinh viên là phép thử cho năng lực vận hành
Đại học Quốc gia Hà Nội dự kiến đưa thêm khoảng 15.000 sinh viên đến Hòa Lạc trong năm học 2027–2028, nâng tổng quy mô tại đây lên khoảng 32.000 người. Kế hoạch này nối tiếp quá trình mở rộng nhanh: Hòa Lạc hiện đón khoảng 17.000 sinh viên, gấp 2,5 lần trước đó. Đây không chỉ là cột mốc đào tạo; đó là bài kiểm tra thực tế về khả năng phục vụ một đô thị đang vận hành. Nhu cầu không dừng ở phòng học. Ký túc xá, nhà trọ, giao thông kết nối, y tế, ăn uống, nơi tự học và hoạt động thể chất, văn hóa đều phải tăng tương ứng. Khi dịch vụ không theo kịp, chi phí về thời gian, sức khỏe và sự thuận tiện sẽ đổ lên sinh viên cùng gia đình. Sáu tuyến xe buýt hiện phục vụ khoảng 30.000 lượt khách mỗi ngày, nhưng vẫn được xem là giải pháp tạm thời. Với các khu chức năng nằm cách xa nhau trên diện tích hơn 1.113 ha, kết nối nội khu cũng là nhu cầu thiết yếu chứ không phải tiện ích phụ.
Gỡ điểm nghẽn bằng quản trị, kết nối và liên kết đổi mới
Hòa Lạc đã bước từ giai đoạn xây dựng thuần túy sang giai đoạn vừa xây dựng vừa vận hành đô thị. Vì vậy, điểm nghẽn không chỉ nằm ở tốc độ thi công. Các chuyên gia nêu khoảng trễ giữa nhu cầu đi lại và hạ tầng giao thông, thiếu đầu mối đủ thẩm quyền điều phối dịch vụ dùng chung, cùng sự liên kết còn lỏng lẻo giữa Đại học Quốc gia Hà Nội và Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Cần một cơ chế quản lý đô thị chuyên trách để phối hợp không gian, tài sản công và dịch vụ; đồng thời phải tạo điều kiện để nghiên cứu trong trường kết nối với nhu cầu công nghệ, sản xuất và khởi nghiệp. Hai khu vực ở gần nhau về địa lý nhưng khoảng cách thể chế và hợp tác vẫn có thể khiến tri thức không chuyển thành hoạt động kinh tế. Định hướng được nêu cho giai đoạn 2026–2027 là rà soát vận hành, hoàn thiện hạ tầng dịch vụ thiết yếu, lập quy hoạch chi tiết không gian ngầm và thành lập đơn vị quản lý đô thị chuyên trách. Giai đoạn 2027–2029 dự kiến thí điểm cơ chế đặc khu nhân tài, hình thành Vùng Đổi mới Sáng tạo và khởi công các dự án hạ tầng ngầm. Đây là những bước cần thiết, nhưng hiệu quả phải được đánh giá bằng mức độ cải thiện đời sống và hợp tác thực chất.
Đại học là hạt nhân, không phải toàn bộ đô thị
Quy mô quy hoạch ban đầu dự kiến phục vụ 65.000 sinh viên, trong khi mục tiêu được chuyên gia nêu cho năm 2035 là 80.000 người, vượt công suất thiết kế ban đầu. Khoảng cách đó cảnh báo rằng phát triển Hòa Lạc không thể chỉ dựa vào việc lấp đầy khuôn viên. Mở rộng số người học cần đi cùng tính toán dài hạn về năng lực hạ tầng, chất lượng dịch vụ và cách các cơ sở kết nối với nhau. Thước đo của một đô thị tri thức không phải số lượng trường hay giảng đường, mà là khả năng giữ chân người học, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp trong một môi trường thuận tiện, có cơ hội hợp tác và tạo ra giá trị. Nếu những điều kiện thiết yếu bị xem là phần việc đến sau, tăng trưởng tuyển sinh sẽ làm lộ rõ thiếu hụt thay vì tạo sức bật. Kết luận cần rõ ràng: Hòa Lạc có thể trở thành cực tăng trưởng thông minh, nhưng chỉ khi đại học là hạt nhân của một đô thị được quản trị đồng bộ, kết nối tốt và có hệ sinh thái đổi mới thực chất. Thành công sẽ được quyết định không bởi số sinh viên chuyển đến, mà bởi những gì họ có thể học tập, nghiên cứu và xây dựng tại đây.
