“Những miền âm thanh”: một đêm hòa nhạc, một tuyên bố về tham vọng âm nhạc của Hải Phòng
Hòa nhạc Hải Phòng “Những miền âm thanh” là chương trình nhạc cổ điển Việt Nam được tổ chức tại Nhà hát Hoa Phượng, quy tụ các nghệ sĩ piano Việt Nam cùng nhạc công oboe, clarinet, nhằm biến thành phố cảng thành điểm hẹn mới của âm nhạc và mở đầu hành trình xây dựng thương hiệu “Thành phố Âm nhạc”.
Tối 29/8, Nhà hát Hoa Phượng kín khán giả cho đêm hòa nhạc “Những miền âm thanh – Realms of Sound”, do Hội Nhạc cổ điển Việt Nam phối hợp UBND thành phố tổ chức trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9. Điều đáng nói không phải chỉ là một chương trình biểu diễn được chuẩn bị kỹ, mà là thông điệp chính trị – văn hóa: Hải Phòng không muốn mãi đứng trong bóng đổ của hình ảnh “thành phố cảng, công nghiệp”, mà chủ động bước vào cuộc chơi âm nhạc, sáng tạo và hội nhập. Khi một đô thị chọn âm nhạc làm ngôn ngữ nhận diện, đó là lựa chọn mang tính chiến lược chứ không phải trang trí.
Năm nghệ sĩ tài năng: đặt nền trình độ cho thương hiệu Thành phố Âm nhạc
Để nói nghiêm túc về “Thành phố Âm nhạc”, không thể chỉ dựa vào khẩu hiệu; cần có chuẩn mực nghệ thuật, và “Những miền âm thanh” đã khởi đầu đúng chỗ: trình độ nghệ sĩ. Chương trình quy tụ năm nghệ sĩ Việt Nam từng đoạt nhiều giải thưởng quốc tế: Đỗ Hiền An, Ngô Phương Vi, Nguyễn Việt Trung (piano), Hoàng Mạnh Lâm (oboe) và Trần Khánh Quang (clarinet). Đây không phải dàn nghệ sĩ “cho có mặt”, mà là tuyên bố rằng Hải Phòng muốn gắn tên mình với những tài năng hàng đầu của nhạc cổ điển Việt Nam.
Khi khán giả thành phố lần đầu tiếp cận một đêm hòa nhạc Hải Phòng với dàn nghệ sĩ piano Việt Nam ở tầm quốc tế, họ cảm nhận rõ rằng định hướng “thành phố âm nhạc” không dừng ở việc tổ chức vài chương trình giải trí. Đó là nỗ lực đưa âm nhạc đỉnh cao đến gần công chúng, tạo thói quen thưởng thức, và xây dựng lòng tự hào văn hóa. Thành phố cảng vốn quen với nhịp sống công nghiệp nay có thêm nhịp tim khác: tiếng đàn piano, tiếng oboe, clarinet vang trong một không gian được lắng nghe chứ không chỉ đi ngang.
Chương trình như một hành trình qua các miền âm thanh và bản sắc đô thị
Cấu trúc của “Những miền âm thanh” cho thấy một ý thức thẩm mỹ rõ ràng: xây dựng đêm diễn như một hành trình xuyên qua các không gian văn hóa và cảm xúc. Từ ký ức dân gian Slav, cảnh sắc mùa hè bên mặt nước, nhịp sống đô thị Mỹ đến những điệu múa Ba Lan, tiếng chuông từ phương xa và màu sắc sân khấu nhạc kịch, khán giả đi qua nhiều “miền” tinh thần khác nhau. Đây là lựa chọn thông minh nếu Hải Phòng muốn nói rằng mình thuộc về bản đồ âm nhạc quốc tế, chứ không chỉ đóng khung ở địa phương.
Chuỗi tác phẩm của Tchaikovsky, Gershwin, Chopin, Liszt và các nhà soạn nhạc khác tạo nên một đường dây nội dung: từ suy tư trầm lắng đến sức sống dân gian, từ nhịp điệu đô thị Mỹ trong “Rhapsody in Blue” đến những điệu mazurka, valse đậm chất nội tâm. Khúc cuối chương trình mở rộng sang đối thoại giữa các nhạc cụ, với “Morceau de salon, Op. 228” cho oboe và piano, rồi “Carmen Rhapsody” cho piano, oboe và clarinet. Sự đa dạng này không chỉ làm hài lòng người nghe khó tính, mà còn giúp khán giả mới làm quen nhạc cổ điển bước vào một thế giới phong phú, ít định kiến hơn.
Từ một đêm diễn tới chiến lược xây dựng thương hiệu Thành phố Âm nhạc
Điều quan trọng nhất ở “Những miền âm thanh” nằm ngoài khuôn khổ một buổi tối: chương trình đánh dấu bước khởi đầu hợp tác giữa Hội Nhạc cổ điển Việt Nam và UBND thành phố Hải Phòng, hướng tới mục tiêu xây dựng Hải Phòng trở thành “Thành phố Âm nhạc”. Đây là lựa chọn chiến lược: lấy nhạc cổ điển – một di sản văn hóa nhân loại – làm trụ cột nâng cao đời sống tinh thần, giá trị thẩm mỹ và nuôi dưỡng nguồn nhân lực sáng tạo. Nếu làm tới nơi tới chốn, âm nhạc có thể trở thành năng lực mềm của đô thị, không thua kém hạ tầng hay công nghiệp.
Theo TS Nguyễn Văn Thân, Hội Nhạc cổ điển Việt Nam mong muốn đồng hành cùng thành phố trong đào tạo, nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên âm nhạc; đưa phương pháp giáo dục âm nhạc tiên tiến vào nhà trường và cộng đồng; tổ chức các festival, lễ hội, sự kiện âm nhạc quy mô; tăng cường quảng bá, giao lưu quốc tế, kết nối nghệ sĩ, dàn nhạc trong và ngoài nước. Thành công của hòa nhạc được kỳ vọng “mở ra một hướng đi mới, góp phần để Hải Phòng không chỉ được biết đến là thành phố cảng, công nghiệp mà còn là đô thị của âm nhạc, sáng tạo và hội nhập”. Đây là câu nói có tính định vị, xứng đáng được coi là khẩu hiệu hành động cho giai đoạn sắp tới.
Khi thành phố cảng chọn âm nhạc làm bản sắc: trách nhiệm của cộng đồng
Chọn trở thành “thành phố âm nhạc” là lựa chọn đầy tham vọng, nhưng tham vọng đó chỉ có ý nghĩa khi được cộng đồng chấp nhận và nuôi dưỡng. Một đêm hòa nhạc Hải Phòng thành công, khán phòng đông khán giả, nhiều cảm xúc được chia sẻ – tất cả mới chỉ là điểm khởi động. Để con đường này không dừng ở vài chương trình đẹp trên báo, thành phố cần xây dựng thói quen nghe nhạc, đầu tư hạ tầng không gian biểu diễn, và quan trọng hơn là đưa âm nhạc vào giáo dục, đời sống hàng ngày. Khi trẻ em Hải Phòng lớn lên giữa tiếng đàn, dàn nhạc, chúng sẽ là thế hệ nhận âm nhạc như một phần bản sắc đô thị chứ không phải “sự kiện lạ”.
Niềm tin của Chủ tịch Hội Nhạc cổ điển Việt Nam rằng Hải Phòng có thể trở thành điểm đến có bản sắc về văn học nghệ thuật, âm nhạc ở khu vực Đông Bắc không phải lời động viên. Đó là lời nhắc về trách nhiệm: của chính quyền trong việc kiên trì chiến lược, của giới nghệ sĩ trong việc giữ chuẩn mực nghệ thuật, và của khán giả trong việc ủng hộ bằng cách tham dự, lắng nghe, học hỏi. Khi ba lực lượng này cùng hành động, khái niệm “Thành phố Âm nhạc” mới có cơ hội đi từ khẩu hiệu trên poster tới đời sống thực: những đêm hòa nhạc thường kỳ, những festival tạo sức hút du lịch, và một cộng đồng coi âm nhạc là nhu cầu thiết yếu. Khi ấy, Hải Phòng sẽ không chỉ vang tiếng còi tàu, mà còn vang tiếng đàn định hình bản đồ văn hóa mới của mình.
