Hai dự án cho thấy quy mô làn sóng đầu tư
Đầu tư năng lượng tái tạo tại Đắk Lắk là làn sóng phát triển các dự án điện gió, điện mặt trời và nguồn điện sạch khác, được thúc đẩy bởi danh mục kêu gọi đầu tư quy mô lớn cùng sự tham gia của nhiều doanh nghiệp. Tháng 10/2026, UBND tỉnh liên tiếp chấp thuận chủ trương đầu tư và nhà đầu tư cho Nhà máy điện mặt trời hồ Ea Súp Thượng giai đoạn 1 và Nhà máy điện gió Ea Sin. Hai dự án có tổng vốn dự kiến hơn 12.000 tỷ đồng, tính từ mức 9.149 tỷ đồng và 2.893 tỷ đồng được công bố; chúng cho thấy sức hút không chỉ nằm ở quy mô từng nhà máy mà còn ở khả năng tạo thành danh mục dự án đa dạng. Đây là những điểm nhấn cụ thể trong bức tranh đầu tư lớn hơn, chứ chưa thể đại diện cho toàn bộ công suất sẽ được triển khai.
Ea Súp Thượng: dự án mặt trời quy mô lớn trên hồ
Dự án điện mặt trời hồ Ea Súp Thượng giai đoạn 1 có công suất thiết kế 452 MW, tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 9.149 tỷ đồng và diện tích đề xuất khoảng 527 ha. Trong đó, khoảng 524 ha là mặt nước hồ; nhà máy dự kiến lắp pin mặt trời và thiết bị chuyển đổi trên phao nổi, đồng thời đầu tư trạm nâng áp 35/220 kV và khu vực pin lưu trữ. Đây là dự án có công suất vượt xa Nhà máy điện gió Ea Sin, nên trở thành một trong những đầu mối nổi bật của điện mặt trời Đắk Lắk. Liên danh bốn nhà đầu tư gồm IPC, Xây dựng và Phát triển Hạ tầng Tây Nguyên, Đầu tư Xây dựng SD Việt Nam và Đầu tư Ea Súp. Cấu trúc liên danh cho thấy dự án lớn cần phối hợp nhiều doanh nghiệp, thay vì một nhà đầu tư đơn lẻ gánh toàn bộ quy mô.
Tỉnh chấp thuận tiến độ hoàn thành và đưa nhà máy vào vận hành không muộn hơn quý IV/2028. Mốc này khiến dự án đáng chú ý không chỉ vì công suất 452 MW mà còn vì yêu cầu chuyển nhanh từ quyết định đầu tư sang xây dựng, đấu nối và vận hành. Tuy vậy, cần phân biệt rõ công suất thiết kế được duyệt với nguồn điện đã phát lên lưới: dự án còn phải đi qua các bước triển khai trước khi trở thành năng lực phát điện thực tế.
Ea Sin bổ sung trụ cột điện gió và hạ tầng đấu nối
Nhà máy điện gió Ea Sin được chấp thuận tại xã Cư Pơng và xã Ea Khăl, có công suất thiết kế 77 MW và tổng vốn đầu tư khoảng 2.893 tỷ đồng. Dự án do Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Trung Nam và Công ty Cổ phần Năng lượng Tái tạo Trung Nam thực hiện. Quy mô nhỏ hơn nhiều so với nhà máy mặt trời ở hồ Ea Súp Thượng, nhưng dự án Ea Sin vẫn có vai trò riêng: bổ sung nguồn điện gió, đa dạng hóa cơ cấu dự án và gắn sản xuất điện với hạ tầng truyền tải. Công trình dự kiến xây dựng đường dây 220 kV, dùng chung một phần tuyến với dự án Ea Sin 2 để đấu nối về trạm biến áp 500 kV Nhà máy điện gió Ea Nam.
Đây là điểm quan trọng của điện gió Đắk Lắk: công suất nhà máy không tự nó bảo đảm khả năng đưa điện tới lưới. Việc chia sẻ hạ tầng đấu nối cho thấy các dự án có thể tạo hiệu quả lớn hơn khi được quy hoạch và triển khai theo cụm, thay vì phát triển rời rạc. Ea Sin dự kiến hoàn tất đầu tư, xây dựng và đưa vào vận hành trong quý IV/2028. Cùng mốc thời gian với Ea Súp Thượng, dự án tạo nên một cặp dấu mốc cho thấy tỉnh đang thúc đẩy song song hai hướng phát triển, nhưng tiến độ thực tế vẫn phụ thuộc quá trình triển khai.
Danh mục hơn 137.000 tỷ đồng: cơ hội lớn, nhưng phải chuyển thành dự án
Hai dự án trên chỉ là một phần của kế hoạch lớn hơn. Đắk Lắk kêu gọi đầu tư 54 dự án năng lượng tái tạo với tổng vốn đăng ký khoảng 137.105 tỷ đồng; trong đó, 16 dự án điện gió có vốn hơn 37.000 tỷ đồng và 25 dự án điện mặt trời có vốn khoảng 84.005 tỷ đồng. Điện mặt trời chiếm phần vốn lớn nhất, còn điện gió bổ sung hướng phát triển khác, tạo nên danh mục đa dạng thay vì phụ thuộc vào một loại nguồn điện. Tỉnh cũng đã chấp thuận chủ trương đầu tư 19 dự án điện gió, điện mặt trời và điện sinh khối chưa khởi công, với tổng công suất 2.547 MW và vốn đăng ký 70.200 tỷ đồng. Những con số này cho thấy sức hút đầu tư mạnh, nhưng đồng thời nhắc rằng vốn đăng ký và dự án được kêu gọi chưa đồng nghĩa với nhà máy đã xây xong.
Điều kiện tự nhiên là một phần sức hấp dẫn của địa phương, song quyết định thành công sẽ nằm ở năng lực biến danh mục thành công trình có thể đấu nối và vận hành. Bên cạnh Ea Súp Thượng và Ea Sin, dự án điện mặt trời Ia Rvê gồm bốn nhà máy được đề xuất với tổng công suất 1.000 MW và vốn khoảng 21.137 tỷ đồng. Các dự án riêng lẻ vì thế vừa tạo quy mô cho làn sóng đầu tư năng lượng tái tạo, vừa đặt ra bài toán về tiến độ, hạ tầng truyền tải và phối hợp triển khai. Kết luận đáng chú ý không phải Đắk Lắk đã có sẵn hơn 137.000 tỷ đồng nhà máy, mà tỉnh đang có một danh mục kêu gọi lớn; giá trị thực sẽ được xác lập khi các dự án đi từ chấp thuận sang vận hành.
