Năng lượng sạch trở thành điểm hút vốn
Năng lượng sạch Đắk Lắk là nhóm dự án điện khai thác các nguồn tái tạo như gió và mặt trời, đang trở thành một trọng tâm thu hút vốn mới nhờ lợi thế tự nhiên và định hướng phát triển xanh của tỉnh. Trong tháng 10/2026, địa phương chấp thuận chủ trương đầu tư, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư hoặc giao chủ đầu tư cho sáu dự án, tổng vốn khoảng 40.253 tỷ đồng; năm dự án thuộc lĩnh vực năng lượng sạch, dự án còn lại chế biến nông sản. Con số này cho thấy sức hút của ngành không còn là kỳ vọng xa: hàng loạt dự án quy mô lớn đang được đưa vào danh mục triển khai. Nhưng phép thử thực sự sẽ không nằm ở giá trị vốn đăng ký, mà ở khả năng biến các quyết định đầu tư thành công trình vận hành được, đồng thời gắn nguồn điện mới với hạ tầng và hoạt động kinh tế địa phương.
Năm dự án gồm điện mặt trời Ia Rvê, điện gió Cư Pơng 1,2, điện mặt trời trên hồ Ea Súp Thượng giai đoạn 1, điện gió Ea Sin và điện gió Thuận Phong 2 giai đoạn 1. Riêng cơ sở chế biến rau củ quả Krông Búk có vốn gần 59 tỷ đồng, nhỏ hơn nhiều so với các dự án năng lượng. Cơ cấu này làm nổi bật vai trò của điện gió và điện mặt trời trong dòng vốn tháng 10, nhưng cũng nhắc rằng mục tiêu xanh sẽ thuyết phục hơn khi năng lượng tái tạo song hành với chế biến nông sản, thay vì đứng riêng như một khu vực đầu tư biệt lập.
Điện mặt trời dẫn dắt quy mô dự án
Điện mặt trời Ia Rvê là dự án lớn nhất trong nhóm mới, gồm bốn nhà máy, tổng công suất 1.000 MW, diện tích khoảng 1.337 ha và vốn đầu tư khoảng 21.137 tỷ đồng; dự án do liên danh năm doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái Xuân Thiện thực hiện. Quy mô này giúp lý giải vì sao đầu tư điện mặt trời đang chiếm vị trí nổi bật trong câu chuyện vốn tại tỉnh. Dự án điện mặt trời trên hồ Ea Súp Thượng giai đoạn 1 có công suất thiết kế 452 MW, vốn dự kiến khoảng 9.149 tỷ đồng, với diện tích đề xuất khoảng 527 ha. Hai dự án cho thấy danh mục mới không chỉ có nhiều tên gọi, mà còn tập trung vào những công trình có công suất lớn. Tuy vậy, quy mô vốn và công suất được công bố chưa tự động đồng nghĩa với tiến độ xây dựng hay sản lượng điện thực tế.
Ở nhóm điện gió, Cư Pơng 1,2 có vốn gần 3.089 tỷ đồng; Ea Sin hơn 2.893 tỷ đồng và công suất thiết kế 77 MW; Thuận Phong 2 giai đoạn 1 có vốn hơn 3.924 tỷ đồng. Dòng đầu tư điện gió vì thế bổ sung một trụ cột đáng kể bên cạnh điện mặt trời, thay vì để danh mục dự án phụ thuộc vào một nguồn duy nhất. Sức hút của Đắk Lắk gắn với địa hình, nguồn nước, tốc độ gió và bức xạ mặt trời, những điều kiện giúp tỉnh phát triển nhiều loại hình tái tạo. Đây là lợi thế có thật, nhưng lợi thế tự nhiên chỉ chuyển thành năng lực cạnh tranh khi quy hoạch, lưới truyền tải và thủ tục cùng theo kịp.
Dòng vốn đăng ký lớn, bài toán thực thi còn nguyên
Năm dự án mới cần được đặt trong bức tranh rộng hơn để tránh nhầm vốn được chấp thuận với vốn đã đi vào xây dựng. Theo rà soát của Sở Tài chính Đắk Lắk, tỉnh có 19 dự án điện gió, điện mặt trời và điện sinh khối đã được chấp thuận chủ trương nhưng chưa khởi công, tổng công suất 2.547 MW và vốn đăng ký 70.200 tỷ đồng. Trong danh mục kêu gọi đầu tư giai đoạn 2026-2030, 54 dự án năng lượng tái tạo có tổng vốn đăng ký khoảng 137.105 tỷ đồng; riêng 16 dự án điện gió hơn 37.000 tỷ đồng và 25 dự án điện mặt trời khoảng 84.005 tỷ đồng. So với bức tranh này, 40.253 tỷ đồng vốn của sáu dự án được chấp thuận trong tháng 10 là một nhịp tăng đáng kể, nhưng không thể xem như toàn bộ vốn đã giải ngân hay công trình đã hình thành.
Danh mục quy hoạch cũng rộng: Quy hoạch điện VIII điều chỉnh xác định 125 dự án nguồn điện tại tỉnh, tổng công suất hơn 14.036 MW trong giai đoạn 2025-2035. Tháng 10, Pacifico Energy Việt Nam và nhà đầu tư đề xuất một dự án điện gió trên bờ với vốn dự kiến hơn 15.000 tỷ đồng, hướng tới vận hành thương mại năm 2029 nếu được cấp có thẩm quyền đưa vào quy hoạch. Cùng với đề xuất mới và số hồ sơ nguồn điện đang được xử lý, sức hút đầu tư là rõ ràng; thách thức nằm ở khâu biến danh mục thành tiến độ thực tế. Tỉnh cho biết sẽ cải thiện môi trường kinh doanh, minh bạch quy hoạch, tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng và pháp lý, đồng thời phát triển hạ tầng giao thông, năng lượng. Đó mới là thước đo quyết định cho làn sóng dự án năng lượng tái tạo.
